ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาสำหรับผู้ประกอบวิชาชีพอิสระมักสร้างความสับสน โดยเฉพาะการจัดประเภทเงินได้และการหักค่าใช้จ่าย บทความนี้อธิบายเงินได้ตามมาตรา 40(6) แห่งประมวลรัษฎากรอย่างละเอียด พร้อมอัตราหักค่าใช้จ่ายที่ถูกต้อง
เงินได้วิชาชีพอิสระ 40(6) คืออะไร
ตามมาตรา 40(6) เงินได้จากวิชาชีพอิสระครอบคลุม 6 สาขา ได้แก่:
- วิชากฎหมาย (ทนายความ ที่ปรึกษากฎหมาย)
- การประกอบโรคศิลปะ (แพทย์ ทันตแพทย์ พยาบาล ผู้ประกอบโรคศิลปะ)
- วิศวกรรม
- สถาปัตยกรรม
- การบัญชี
- ประณีตศิลปกรรม (จิตรกร ประติมากร)
เฉพาะ 6 สาขานี้เท่านั้นที่เป็นวิชาชีพอิสระตามมาตรา 40(6) วิชาชีพอื่นแม้มีใบอนุญาตก็อาจไม่เข้าข่าย
การหักค่าใช้จ่าย 40(6)
ผู้มีเงินได้ 40(6) เลือกหักค่าใช้จ่ายได้ 2 วิธี:
วิธีที่ 1: หักเหมา (ตามพระราชกฤษฎีกาฯ)
| ประเภทวิชาชีพ | อัตราเหมา |
|---|---|
| การประกอบโรคศิลปะ (แพทย์ ทันตแพทย์ ฯลฯ) | 60% |
| วิชาชีพอื่น (กฎหมาย วิศวกรรม สถาปัตยกรรม การบัญชี ประณีตศิลปกรรม) | 30% |
วิธีที่ 2: หักตามความจำเป็นและสมควร (ตามจริง)
ต้องมีหลักฐานค่าใช้จ่ายจริง เช่น ใบเสร็จรับเงิน ใบกำกับภาษี รายจ่ายที่หักได้ เช่น ค่าเช่าสำนักงาน ค่าจ้างพนักงาน ค่าอุปกรณ์/เครื่องมือประกอบวิชาชีพ ค่าสาธารณูปโภค ค่าเสื่อมราคาทรัพย์สิน และค่าใช้จ่ายพัฒนาวิชาชีพ — เหมาะกับผู้ที่มีค่าใช้จ่ายจริงสูงกว่าอัตราเหมา
กรณีที่ไม่เข้าข่ายวิชาชีพอิสระ 40(6)
หลายวิชาชีพที่ต้องมีใบอนุญาต แต่ไม่เข้าข่าย 40(6) เช่น ผู้ประกอบวิชาชีพวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี นักจิตวิทยา นักกายภาพบำบัด ครูและอาจารย์ รายได้ของกลุ่มนี้อาจจัดเป็น:
- มาตรา 40(1) หากเป็นเงินเดือน/ค่าจ้างประจำ
- มาตรา 40(2) หากเป็นค่ารับจ้างทำของ/ค่าตอบแทนที่ไม่ใช่วิชาชีพอิสระ
- มาตรา 40(8) หากเป็นการประกอบธุรกิจ
อ้างอิงแนววินิจฉัยกรมสรรพากร: ข้อหารือ เลขที่ กค 0702/1703 ลงวันที่ 4 มีนาคม 2553 วางหลักการจัดประเภทเงินได้ของแพทย์ไว้ชัดเจน คือ (1) ค่าตอบแทนจากการจ้างแรงงานเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(1) แม้จะใช้วิชาการประกอบโรคศิลปะก็ตาม (2) ค่าตอบแทนจากหน้าที่/ตำแหน่งงานหรือการรับทำงานให้เป็นเงินได้ตามมาตรา 40(2) และ (3) จะเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(6) ต่อเมื่อแพทย์เปิดคลินิกรักษาคนไข้เป็นการส่วนตัว หรือทำสัญญาขอใช้สถานที่/เครื่องมือของสถานพยาบาลในนามแพทย์เองและเป็นผู้เรียกเก็บค่ารักษา — กรณีนี้เงินที่เรียกเก็บจากผู้ป่วยทั้งจำนวนเป็นเงินได้ 40(6) มิใช่เฉพาะส่วนแบ่งที่เหลือหลังหักส่วนแบ่งของสถานพยาบาล
ข้อควรระวังในการจัดประเภทเงินได้
- การมีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ ไม่ได้แปลว่าเข้าข่าย 40(6) เสมอไป
- ต้องพิจารณาลักษณะงานที่ทำจริงประกอบกับประเภทวิชาชีพ
- รายได้จากงานพิเศษนอกงานประจำ ต้องพิจารณาแยกว่าเข้าประเภทใด
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
หมอเปิดคลินิกเอง หักค่าใช้จ่ายเท่าไร
การประกอบโรคศิลปะหักเหมาได้ 60% ของเงินได้ หรือเลือกหักตามจริงหากมีค่าใช้จ่ายสูงกว่าและมีหลักฐานครบ
วิศวกร/สถาปนิกอิสระ หักเหมาได้กี่เปอร์เซ็นต์
หักเหมาได้ 30% (ไม่มีเพดาน) หรือหักตามจริง
ผู้มีเงินได้ 40(6) ต้องยื่นภาษีกลางปีไหม
ต้อง หากมีเงินได้ 40(6) ในช่วง ม.ค.–มิ.ย. ตามเกณฑ์ ต้องยื่น ภ.ง.ด.94 ด้วย
อ่านต่อ
เนื้อหาอ้างอิงประมวลรัษฎากร (มาตรา 40(6)) พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยการหักค่าใช้จ่าย และแนวหนังสือหารือกรมสรรพากร — ตรวจสอบล่าสุดที่ rd.go.th หรือโทร 1161
