การกระทบยอดรายได้ทางบัญชีและภาษี: บวกกลับ/หักออก ใน ภ.ง.ด.50

สำหรับนิติบุคคล ตัวเลข “รายได้ทางบัญชี” (Accounting Revenue) ในงบการเงิน มักไม่เท่ากับ “รายได้ทางภาษี” (Taxable Revenue) ที่ใช้คำนวณภาษี ความต่างนี้ไม่ใช่ข้อผิดพลาด แต่มาจากวัตถุประสงค์ที่ต่างกันของมาตรฐานบัญชีและประมวลรัษฎากร บทความนี้สรุปจุดต่างสำคัญและวิธีกระทบยอดให้ถูกต้องในแบบ ภ.ง.ด.50

โดย Attarot Teeraworawong — ตะวัน คอนซัลแทนท์

หลักการ: เกณฑ์สิทธิ (Accrual Basis) แต่คนละวัตถุประสงค์

ทั้งมาตรฐานการรายงานทางการเงินและประมวลรัษฎากร (มาตรา 65 แห่งประมวลรัษฎากร กำหนดให้ใช้เกณฑ์สิทธิ) ต่างให้นิติบุคคลรับรู้รายได้/รายจ่ายตามเกณฑ์สิทธิ แต่:

• บัญชี (TFRS): สะท้อนเนื้อหาทางเศรษฐกิจ รับรู้รายได้เมื่อโอนการควบคุมสินค้า/บริการให้ลูกค้า (เช่น TFRS 15)
• ภาษี (ประมวลรัษฎากร): อิงเกณฑ์สิทธิแต่มีบทบัญญัติและข้อยกเว้นเฉพาะ (มาตรา 65 ทวิ, 65 ตรี) ที่ต่างจากบัญชี

จึงต้องทำ “การกระทบยอดกำไรสุทธิทางบัญชี → กำไรสุทธิทางภาษี” โดยบวกกลับ (Add Back) หรือหักออก (Deduct) รายการต่าง ๆ

จุดต่างสำคัญที่ต้องปรับปรุง

1. เงินมัดจำ / เงินรับล่วงหน้า / เงินประกัน

บัญชี: เงินรับล่วงหน้า/เงินประกันที่ยังไม่ส่งมอบงาน บันทึกเป็น “หนี้สิน” ยังไม่รับรู้เป็นรายได้ · ภาษี: ตามคำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.73/2541 เงินประกัน/มัดจำที่ต้องคืนเมื่อปฏิบัติตามสัญญา (เช่น เงินประกันการเช่า) ยังไม่ถือเป็นรายได้ในวันรับ · จุดกระทบยอด: เมื่อมีการ “ริบ” เงินมัดจำ (ลูกค้าผิดสัญญา) เงินที่ริบได้ถือเป็นรายได้ที่ต้องบวกกลับในปีที่ริบตามเกณฑ์สิทธิ (มาตรา 65)

2. เงินปันผล (Dividend Income)

บัญชี: บันทึกเป็นรายได้เงินปันผลในงบกำไรขาดทุน · ภาษี: มาตรา 65 ทวิ (10) ให้บริษัทไทยที่รับเงินปันผลจากบริษัทไทยอื่น ได้รับยกเว้นไม่นำมารวมคำนวณ ทั้งจำนวนหรือกึ่งหนึ่ง ขึ้นกับเงื่อนไข (เช่น การถือหุ้นไม่น้อยกว่าร้อยละ 25 และถือครองก่อน/หลังรับเงินปันผลไม่น้อยกว่า 3 เดือน) · จุดกระทบยอด: นำเงินปันผลที่ได้รับยกเว้นมา “หักออก” ในแบบ ภ.ง.ด.50

3. รายได้ต้องรับรู้เต็มจำนวน ห้ามหักกลบ

กรณีลูกค้า “หัก” ค่าปรับออกจากค่าบริการ (เช่น ค่าบริการ 100,000 บาท ถูกหักค่าปรับ 10,000 บาท รับเงินจริง 90,000 บาท) ตามเกณฑ์สิทธิ (มาตรา 65 วรรคสอง) กิจการต้องรับรู้รายได้ค่าบริการเต็ม 100,000 บาท และบันทึกค่าปรับเป็นค่าใช้จ่าย/รายการต่างหาก การบันทึกรายได้สุทธิ 90,000 บาทไม่ถูกต้องตามภาษี

4. รายได้จากสัญญาบริการ/ระยะยาว

บัญชี: มักรับรู้ตามความสำเร็จของงาน (Percentage of Completion) ตาม TFRS 15 · ภาษี: รับรู้ตามเกณฑ์สิทธิตามมาตรา 65 วรรคสอง — รายได้จากสัญญาบริการรับรู้ตามส่วนของงานที่ให้บริการแล้วในแต่ละรอบ (อ้างอิงแนววินิจฉัย กค 0702/9333 ลงวันที่ 11 พฤศจิกายน 2552) · จุดกระทบยอด: ระวังฐาน VAT ที่อาจต่างจากฐานภาษีเงินได้ เช่น ค่าใช้จ่ายที่ลูกค้าจ่ายแทนอาจต้องรวมเป็นมูลค่าฐานภาษี (แนววินิจฉัย กค 0706/11101 ลงวันที่ 17 พฤศจิกายน 2546)

สรุปกระบวนการกระทบยอดใน ภ.ง.ด.50

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

รายได้บัญชีไม่เท่ารายได้ภาษี ผิดไหม

ไม่ผิด เป็นเรื่องปกติจากความต่างของมาตรฐานบัญชีกับประมวลรัษฎากร สิ่งสำคัญคือต้องทำรายการกระทบยอดให้ถูกต้องและเก็บหลักฐานประกอบ

ได้รับเงินปันผลจากบริษัทไทย ต้องเสียภาษีไหม

อาจได้รับยกเว้นทั้งจำนวนหรือกึ่งหนึ่งตามมาตรา 65 ทวิ (10) ขึ้นกับสัดส่วนการถือหุ้นและระยะเวลาถือครอง ควรตรวจเงื่อนไขให้ครบก่อนใช้สิทธิ

ลูกค้าหักค่าปรับจากค่าบริการ ลงรายได้สุทธิได้ไหม

ไม่ได้ ต้องรับรู้รายได้เต็มจำนวนตามเกณฑ์สิทธิ แล้วบันทึกค่าปรับแยกต่างหาก

อ่านต่อ

• กำหนดเวลาและค่าปรับยื่นงบการเงิน + ภาษีนิติบุคคล
• Tax Point จุดความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม
• ภาษีนิติบุคคลมีอะไรบ้าง

เนื้อหาอ้างอิงประมวลรัษฎากร (มาตรา 65, 65 ทวิ (10), 65 ตรี), คำสั่งกรมสรรพากร ป.73/2541 และแนววินิจฉัยกรมสรรพากร (กค 0702/9333, กค 0706/11101) — ตรวจสอบล่าสุดที่ rd.go.th หรือโทร 1161