ค่าทำบัญชีรายเดือนคิดจากอะไร: งานที่ต้องครอบคลุม ปัจจัยที่ทำให้ราคาต่างกัน งานที่คิดแยก และวิธีเทียบใบเสนอราคา

ค่าทำบัญชีรายเดือนคือค่าจ้างให้สำนักงานบัญชีหรือผู้ทำบัญชีอิสระ บันทึกบัญชีของกิจการทุกเดือน และยื่นแบบภาษีรายเดือนที่เกี่ยวข้อง เช่น ภาษีหัก ณ ที่จ่าย ภาษีมูลค่าเพิ่ม และเงินสมทบประกันสังคม ราคาของแต่ละที่ต่างกันมากเพราะ "งานรายเดือน" ของแต่ละกิจการไม่เท่ากัน ปัจจัยหลักคือจำนวนเอกสารต่อเดือน การจด VAT จำนวนพนักงาน การมีสต็อกสินค้า จำนวนสาขา และงานค้างที่ต้องทำย้อนหลัง

สิ่งที่เจ้าของกิจการมักพลาดคือเทียบแค่ตัวเลขค่าบริการต่อเดือน โดยไม่ได้เทียบว่าแต่ละใบเสนอราคา รวมงานอะไรไว้บ้าง โดยเฉพาะงานปลายปี เช่น ปิดงบการเงิน ค่าสอบบัญชีของผู้สอบบัญชีรับอนุญาต การยื่นงบต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า และ ภ.ง.ด.50 ซึ่งหลายสำนักงานคิดแยกจากค่ารายเดือน บทความนี้อธิบายว่าค่าบริการต้องครอบคลุมหน้าที่ตามกฎหมายอะไรบ้าง ราคาถูกกำหนดจากอะไร และมีวิธีเทียบใบเสนอราคาอย่างไรให้เทียบได้ตรงกัน (บทความนี้ไม่ระบุตัวเลขราคา เพราะราคาขึ้นกับขอบเขตงานของแต่ละกิจการ)

สรุปสั้นที่สุด: ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนและบริษัทต้องทำบัญชีตั้งแต่วันจดทะเบียน ต้องมีผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติตามประกาศกรมพัฒนาธุรกิจการค้า และต้องให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจงบทุกปี (ยกเว้น หจก. ขนาดเล็กตามเกณฑ์) · ค่าทำบัญชีรายเดือนขึ้นกับ ปริมาณเอกสาร, VAT, พนักงาน, หัก ณ ที่จ่าย, สต็อก, จำนวนสาขา และงานค้าง · งานที่มักคิดแยกคือ ปิดงบ ค่าสอบบัญชี ยื่นงบและ บอจ.5 ภ.ง.ด.50/51 · ก่อนเลือก ให้ขอขอบเขตงานเป็นลายลักษณ์อักษรแล้วเทียบเป็นรายการ ไม่ใช่เทียบแค่ยอดรวม

1. ค่าทำบัญชีรายเดือนจ่ายเพื่อหน้าที่ตามกฎหมายอะไร

ก่อนดูราคา ควรเข้าใจก่อนว่ากฎหมายบังคับให้กิจการทำอะไร เพราะงานเหล่านี้คือ "ขั้นต่ำ" ที่ค่าบริการต้องครอบคลุม ไม่ว่าจะจ้างใครทำ

1.1 ใครมีหน้าที่ทำบัญชี และต้องเริ่มเมื่อไร

พระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543 มาตรา 8 กำหนดให้ ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน บริษัทจำกัด บริษัทมหาชนจำกัด นิติบุคคลต่างประเทศที่ประกอบธุรกิจในไทย และกิจการร่วมค้าตามประมวลรัษฎากร เป็น "ผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชี" ส่วนบุคคลธรรมดาและห้างหุ้นส่วนสามัญที่ไม่ได้จดทะเบียนจะมีหน้าที่นี้เฉพาะเมื่อรัฐมนตรีประกาศกำหนด (มาตรา 8 วรรคสี่)

มาตรา 9 (1) กำหนดให้ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนและบริษัท เริ่มทำบัญชีนับแต่วันที่จดทะเบียนเป็นนิติบุคคล ไม่ใช่นับจากวันที่เริ่มมีรายได้ ดังนั้นบริษัทที่เพิ่งเปิดและยังไม่มียอดขายก็ยังมีหน้าที่ทำบัญชีและปิดงบ นี่คือเหตุผลที่สำนักงานบัญชีส่วนใหญ่ยังคิดค่าบริการแม้เดือนนั้นแทบไม่มีรายการ

มาตรา 10 กำหนดให้ปิดบัญชีครั้งแรกภายใน 12 เดือนนับแต่วันเริ่มทำบัญชี และปิดบัญชีทุกรอบ 12 เดือนหลังจากนั้น

1.2 ต้องมี "ผู้ทำบัญชี" ที่มีคุณสมบัติ

มาตรา 19 วรรคหนึ่ง กำหนดให้ผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีต้องจัดให้มีผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติตามที่อธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้ากำหนด และ มีหน้าที่ควบคุมดูแลผู้ทำบัญชี ให้ทำบัญชีตรงต่อความเป็นจริง ผู้ทำบัญชีอาจเป็นพนักงานของบริษัท ผู้รับจ้างทำบัญชีอิสระ หรือสำนักงานรับทำบัญชีก็ได้

เอกสารของกองกำกับบัญชีธุรกิจ กรมพัฒนาธุรกิจการค้า ซึ่งอ้างประกาศกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เรื่อง กำหนดคุณสมบัติและเงื่อนไขของการเป็นผู้ทำบัญชี พ.ศ. 2557 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2559 สรุปคุณสมบัติไว้ดังนี้

ข้อนี้สำคัญต่อการเลือกผู้ให้บริการ เพราะ ทุกกิจการต้องมีชื่อผู้ทำบัญชีตัวจริงที่มีคุณสมบัติ การจ้างสำนักงานบัญชีจึงควรได้ทราบว่าใครคือผู้ทำบัญชีที่แจ้งไว้กับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าสำหรับกิจการของคุณ

1.3 เจ้าของกิจการยังมีหน้าที่ของตัวเอง

การจ้างสำนักงานบัญชีไม่ได้โอนความรับผิดทั้งหมดออกไป พ.ร.บ.การบัญชี มาตรา 12 กำหนดให้ผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชี ส่งมอบเอกสารประกอบการลงบัญชีให้ผู้ทำบัญชีอย่างถูกต้องครบถ้วน และมาตรา 19 ให้มีหน้าที่ควบคุมดูแลผู้ทำบัญชี ในทางปฏิบัติจึงหมายความว่า ถ้าเจ้าของส่งเอกสารไม่ครบหรือส่งช้า งานบัญชีก็ทำได้ไม่ครบเช่นกัน และคุณภาพของบัญชีขึ้นกับทั้งสองฝ่าย

1.4 งบการเงินต้องมีผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจ

พ.ร.บ.การบัญชี มาตรา 11 วรรคสี่ กำหนดให้งบการเงิน ต้องได้รับการตรวจสอบและแสดงความเห็นโดยผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ยกเว้นห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนที่มีทุน สินทรัพย์ หรือรายได้ไม่เกินที่กฎกระทรวงกำหนด คู่มือของกรมพัฒนาธุรกิจการค้าสรุปข้อยกเว้นนี้ว่าใช้กับห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนที่มี ทุนจดทะเบียนไม่เกิน 5 ล้านบาท สินทรัพย์รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท และรายได้รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท

แต่ห้างหุ้นส่วนที่ได้รับยกเว้นนี้ยังต้องยื่น ภ.ง.ด.50 พร้อมรายงานการตรวจสอบและรับรองบัญชีของ ผู้สอบบัญชีภาษีอากร (TA) ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 3 สัตต และมาตรา 69 ส่วน บริษัทจำกัดทุกขนาดต้องใช้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต ไม่มีข้อยกเว้นตามขนาด

ค่าสอบบัญชีจึงเป็นค่าใช้จ่ายรายปีที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ และเป็นรายการที่มักไม่ได้รวมในค่าทำบัญชีรายเดือน (ดูข้อ 4)

1.5 กำหนดเวลาที่ค่าบริการต้องรองรับ

ยื่นแบบภาษีทางอินเทอร์เน็ตได้รับขยายเวลาเพิ่มตามที่กรมสรรพากรประกาศ แต่สำนักงานบัญชีที่ดีควรวางรอบงานให้ทันกำหนดปกติ ไม่ใช่พึ่งวันขยายทุกเดือน ดูกำหนดเวลาและค่าปรับฝั่งงบการเงินแบบละเอียดได้ที่ กำหนดเวลาและค่าปรับยื่นงบการเงิน + ภาษีนิติบุคคล

2. งานที่มักรวมอยู่ในค่าทำบัญชีรายเดือน

ขอบเขตงานของแต่ละสำนักงานไม่เหมือนกัน ตารางนี้เป็นรายการที่พบบ่อยในบริการรายเดือน ใช้เป็นกรอบสำหรับถามผู้ให้บริการว่าข้อไหนรวมหรือไม่รวม

ข้อสังเกต: งานจัดทำเงินเดือน (payroll) เช่น คำนวณ OT ค่าคอมมิชชัน และทำสลิปเงินเดือน เป็นคนละงานกับการบันทึกบัญชีเงินเดือนและยื่น ภ.ง.ด.1 บางสำนักงานรวม บางสำนักงานคิดแยกตามจำนวนพนักงาน ควรถามให้ชัด

3. ปัจจัยที่ทำให้ค่าทำบัญชีรายเดือนต่างกัน

ค่าบริการสะท้อน "เวลาและความรับผิด" ที่สำนักงานต้องใช้กับกิจการของคุณ ปัจจัยด้านล่างคือสิ่งที่ผู้ให้บริการส่วนใหญ่ใช้ประเมินราคา

3.1 จำนวนเอกสารและรายการต่อเดือน

ปัจจัยที่ใหญ่ที่สุดคือปริมาณ ได้แก่ จำนวนใบกำกับภาษีขาย ใบกำกับภาษีซื้อ ใบเสร็จค่าใช้จ่าย และรายการเงินเข้าออกธนาคาร กิจการที่ขายสินค้าจำนวนมากแต่มูลค่าต่อบิลต่ำ เช่น ร้านค้าปลีกหรือร้านขายของออนไลน์ อาจมีรายการมากกว่ากิจการบริการที่ยอดขายสูงกว่าหลายเท่า เพราะ ราคาขึ้นกับจำนวนรายการ ไม่ใช่ยอดเงิน

ปัจจัยย่อยที่ทำให้งานต่อเอกสารมากขึ้น เช่น

• มีบัญชีธนาคารหลายบัญชี หรือใช้บัญชีส่วนตัวปนกับบัญชีกิจการ
• รับเงินผ่านหลายช่องทาง (โอน, บัตร, payment gateway, marketplace) ที่ต้องกระทบยอดแยก
• มีรายการเงินตราต่างประเทศที่ต้องแปลงค่า
• เอกสารส่งมาไม่เป็นระบบหรือไม่ครบ ทำให้ต้องติดตามหลายรอบ

3.2 จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) หรือไม่

ผู้ประกอบการที่มีรายรับจากการขายสินค้าหรือให้บริการเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ต้องจด VAT (พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 432 มาตรา 4 ประกอบประมวลรัษฎากร มาตรา 81/1) และต้องยื่นคำขอภายใน 30 วันนับแต่วันที่รายรับเกินเกณฑ์ (มาตรา 85/1) เมื่อจดแล้วงานเพิ่มขึ้นชัดเจน

1. ยื่น ภ.พ.30 ทุกเดือน แม้เดือนนั้นไม่มีการขายสินค้าหรือให้บริการ (มาตรา 83)
2. จัดทำ รายงานภาษีขาย รายงานภาษีซื้อ และถ้าขายสินค้า รายงานสินค้าและวัตถุดิบ โดยต้องลงรายการภายในสามวันทำการนับแต่วันที่ได้มาหรือจำหน่ายสินค้าหรือบริการ (มาตรา 87)
3. ตรวจใบกำกับภาษีซื้อทุกใบว่าใช้ขอเครดิตได้หรือไม่ ใบที่ผิดแบบจะใช้ไม่ได้
4. ติดตามภาษีซื้อที่ต้องใช้ภายในกำหนด และกระทบยอดภาษีขายกับยอดขายจริง

ถ้ายื่นหรือชำระภาษีมูลค่าเพิ่มไม่ทันกำหนด มีเงินเพิ่มร้อยละ 1.5 ต่อเดือนหรือเศษของเดือน (มาตรา 89/1) นอกเหนือจากเบี้ยปรับ ความเสี่ยงที่สำนักงานต้องรับไว้จึงสูงกว่ากิจการที่ไม่จด VAT

3.3 พนักงาน เงินเดือน และประกันสังคม

เมื่อมีลูกจ้าง กิจการต้องขึ้นทะเบียนลูกจ้างเป็นผู้ประกันตนภายใน 30 วันนับแต่วันเริ่มจ้าง (คู่มือกรมพัฒนาธุรกิจการค้า) นำส่งเงินสมทบภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป และหักภาษีเงินเดือนยื่น ภ.ง.ด.1 ภายใน 7 วันนับแต่วันสิ้นเดือน ปลายปียังต้องยื่น ภ.ง.ด.1ก และออก 50 ทวิ ให้พนักงาน

จำนวนพนักงาน การเข้าออกบ่อย และโครงสร้างเงินเดือนที่ซับซ้อน (OT, คอมมิชชัน, สวัสดิการ, เงินได้ที่เป็นประโยชน์อื่น) ทำให้งานส่วนนี้ต่างกันมาก

3.4 ภาษีหัก ณ ที่จ่าย

กิจการที่จ่ายค่าเช่า ค่าบริการ ค่าจ้างทำของ ค่าโฆษณา หรือค่าขนส่งเป็นประจำ ต้องหักภาษีและยื่น ภ.ง.ด.3 (จ่ายบุคคลธรรมดา) หรือ ภ.ง.ด.53 (จ่ายนิติบุคคล) ทุกเดือนที่มีการจ่าย ยิ่งมีผู้รับเงินหลายราย หลายอัตรา งานยิ่งมาก และความผิดพลาดที่พบบ่อยคือหักผิดอัตรา หรือหักแต่ไม่ได้ออก 50 ทวิ ให้ผู้รับ

3.5 สินค้าคงเหลือ (สต็อก)

กิจการซื้อมาขายไปหรือผลิตสินค้าต้องคำนวณต้นทุนขาย ติดตามสินค้าเข้าออก และตรวจนับสินค้าปลายปี ถ้าจด VAT ต้องมีรายงานสินค้าและวัตถุดิบด้วย ธุรกิจผลิตยังต้องคำนวณต้นทุนวัตถุดิบ ค่าแรง และโสหุ้ยการผลิต งานบัญชีของกิจการที่มีสต็อกจึงมากกว่ากิจการบริการล้วนอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะเมื่อกิจการไม่มีระบบสต็อกที่เชื่อถือได้ให้ใช้ข้อมูล

3.6 หลายสาขาหรือหลายสถานประกอบการ

พ.ร.บ.การบัญชี มาตรา 8 วรรคสอง ระบุถึงกรณีที่ประกอบธุรกิจเป็นประจำในหลายสถานที่ และฝั่งภาษีมูลค่าเพิ่ม ประมวลรัษฎากร มาตรา 83 กำหนดว่าถ้ามีสถานประกอบการหลายแห่ง ให้แยกยื่น ภ.พ.30 เป็นรายสถานประกอบการ เว้นแต่ได้รับอนุมัติจากอธิบดีให้ยื่นรวม และมาตรา 87 ให้จัดทำรายงานภาษี เป็นรายสถานประกอบการ สาขาแต่ละแห่งจึงเพิ่มจำนวนรายงาน การกระทบยอด และอาจเพิ่มจำนวนแบบที่ต้องยื่น

3.7 งานค้าง งานทำย้อนหลัง และการรับช่วงต่อ

กรณีที่ทำให้ราคาเพิ่มมากที่สุดคือรับงานที่ไม่ได้ทำบัญชีมาหลายเดือน หรือรับช่วงต่อจากผู้ทำบัญชีเดิมที่ส่งมอบงานไม่ครบ สำนักงานต้อง

• รวบรวมเอกสารย้อนหลังและบันทึกบัญชีใหม่
• ตรวจว่ายื่นแบบภาษีรายเดือนครบหรือไม่ ถ้าขาด ต้องยื่นย้อนหลังพร้อมเงินเพิ่มและเบี้ยปรับ
• ตรวจยอดยกมาจากงบปีก่อนว่าถูกต้อง
• ถ้าเอกสารหาย ต้องจัดการตามขั้นตอนของกฎหมาย (มาตรา 15 ให้แจ้งสารวัตรบัญชีภายใน 15 วันนับแต่วันที่ทราบ)

งานลักษณะนี้มักเสนอราคาเป็นงานครั้งเดียวแยกจากค่ารายเดือน ควรขอให้ระบุว่าครอบคลุมช่วงเวลาใด และรวมค่าเงินเพิ่มหรือเบี้ยปรับหรือไม่ (โดยปกติเงินเพิ่มและเบี้ยปรับเป็นภาระของกิจการ ไม่รวมในค่าบริการ) ถ้าเอกสารของคุณสูญหายหรือเสียหาย อ่านขั้นตอนต่อได้ที่ เอกสารบัญชีสูญหายหรือเสียหาย ต้องทำอย่างไร

3.8 ตัวอย่าง: นับปริมาณงานของ 2 กิจการ

ตัวอย่างนี้ไม่ได้คำนวณราคา แต่แสดงให้เห็นว่าทำไมสองกิจการที่ "ทำบัญชีรายเดือน" เหมือนกันจึงได้ใบเสนอราคาต่างกันมาก (ตัวเลขสมมติ)

• บริษัท ก รับออกแบบกราฟิก ยังไม่จด VAT ไม่มีพนักงาน มีบัญชีธนาคาร 1 บัญชี ออกใบแจ้งหนี้ 8 ใบต่อเดือน มีค่าใช้จ่าย 15 รายการต่อเดือน จ่ายค่าเช่าสำนักงานให้บุคคลธรรมดาทุกเดือน
• บริษัท ข ขายวัสดุก่อสร้าง จด VAT มี 2 สถานประกอบการ (สำนักงานใหญ่และสาขา ยื่น ภ.พ.30 แยก) พนักงาน 12 คน บัญชีธนาคาร 3 บัญชี ใบกำกับภาษีขาย 350 ใบต่อเดือน ใบกำกับภาษีซื้อ 120 ใบ ค่าใช้จ่ายอื่น 60 รายการ มีสต็อกสินค้า จ่ายค่าขนส่งให้บริษัทขนส่งทุกเดือน

บริษัท ข ยังมีงานปลายปีเพิ่ม คือ ตรวจนับและตีราคาสต็อก ภ.ง.ด.1ก และ 50 ทวิ ให้พนักงาน 12 คน ขณะที่บริษัท ก ไม่มี ความต่างของปริมาณงานระดับนี้คือเหตุผลที่ค่าบริการต่างกัน และเป็นเหตุผลที่ ไม่ควรเชื่อราคา "เหมาจ่ายทุกขนาด" โดยไม่ถามว่าคิดจากปริมาณเท่าไร

3.9 สรุปปัจจัยราคา

4. งานที่มักคิดแยกจากค่าทำบัญชีรายเดือน

รายการต่อไปนี้หลายสำนักงานคิดเป็นค่าบริการรายปีหรือรายครั้ง ถ้าใบเสนอราคาไม่พูดถึงเลย ให้ถามตรง ๆ ว่ารวมหรือไม่

ทำไมค่าสอบบัญชีควรแยกจากผู้ทำบัญชี

ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้รับใบอนุญาตจากสภาวิชาชีพบัญชีตาม พ.ร.บ.วิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547 (มาตรา 39 และ 42) และมีหน้าที่แสดงความเห็นอย่างเป็นอิสระว่างบการเงินที่ผู้ทำบัญชีจัดทำแสดงฐานะการเงินถูกต้องตามที่ควรหรือไม่ ความเห็นของสำนักงาน (Tawan Consultant) คือ คนที่ลงลายมือชื่อรับรองงบไม่ควรเป็นคนเดียวกับคนที่ทำบัญชีนั้นเอง เพราะเป็นการตรวจงานตัวเองและขัดกับหลักความเป็นอิสระตามจรรยาบรรณวิชาชีพ ในทางปฏิบัติ สำนักงานบัญชีจึงมักประสานกับผู้สอบบัญชีอีกรายหรือบริษัทสอบบัญชีแยกต่างหาก และค่าสอบบัญชีถูกเสนอเป็นรายการแยก

คุณตรวจสอบได้ว่าผู้สอบบัญชีที่ถูกเสนอชื่อยังมีใบอนุญาตอยู่หรือไม่ ที่ระบบตรวจสอบสถานะผู้สอบบัญชีของสภาวิชาชีพบัญชี (ดูแหล่งอ้างอิง) อ่านเพิ่มเติมเรื่องงานสอบบัญชีได้ที่ บริการสอบบัญชี

5. ถ้าไม่ทำตามหน้าที่ มีโทษอะไร

ราคาที่ต่ำกว่าควรเป็นอาจกลายเป็นต้นทุนที่สูงกว่าในภายหลัง ถ้างานที่จำเป็นไม่ถูกทำ โทษหลักตาม พ.ร.บ.การบัญชี มีดังนี้ ความผิดที่เดิมมีโทษปรับสถานเดียว (มาตรา 27 ถึง 32, 34 และ 35) ถูกเปลี่ยนเป็น ความผิดทางพินัย ตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยการปรับเป็นพินัย พ.ศ. 2565 มาตรา 39 และบัญชี 1 ท้ายพระราชบัญญัติ โดยใช้อัตราปรับเดิมเป็นอัตราค่าปรับเป็นพินัย (เริ่มตั้งแต่ครบ 365 วันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา 25 ตุลาคม 2565) ส่วนความผิดที่มีโทษจำคุกรวมอยู่ด้วย เช่น มาตรา 33, 36 ถึง 39 ยังเป็นความผิดอาญาตามเดิม

กรณีนิติบุคคลกระทำผิด กรรมการหรือผู้จัดการที่สั่งการหรือละเว้นจนเป็นเหตุให้เกิดความผิด ต้องรับโทษตามที่บัญญัติไว้สำหรับความผิดนั้นด้วย (มาตรา 40) คู่มือของกรมพัฒนาธุรกิจการค้าจึงแสดงค่าปรับเป็นพินัยทั้งของนิติบุคคลและของกรรมการผู้จัดการหรือหุ้นส่วนผู้จัดการคู่กัน ฝั่งภาษียังมีเงินเพิ่มและเบี้ยปรับตามประมวลรัษฎากรเมื่อยื่นหรือชำระช้า

6. สัญญาณเตือนของข้อเสนอราคาถูกผิดปกติ

ราคาต่ำไม่ได้แปลว่างานไม่ดีเสมอไป กิจการเล็กที่เอกสารน้อยก็ควรได้ราคาที่สอดคล้องกับงาน แต่ถ้าพบสัญญาณต่อไปนี้ ควรถามให้ชัดก่อนตกลง

1. ไม่ระบุชื่อผู้ทำบัญชี หรือไม่ตอบเรื่องคุณสมบัติ กฎหมายบังคับให้กิจการมีผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติและแจ้งไว้กับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ถ้าผู้ให้บริการไม่บอกว่าใครเป็นผู้ทำบัญชี กิจการเสี่ยงต่อการไม่ปฏิบัติตามมาตรา 19
2. "ยื่นแบบอย่างเดียว" แต่ไม่ได้ทำบัญชีจริงทุกเดือน บางข้อเสนอยื่นเฉพาะ ภ.พ.30 หรือ ภ.ง.ด. รายเดือน แล้วรอปลายปีค่อยรวบรวมทำบัญชีทีเดียว ผลคือข้อผิดพลาดสะสมทั้งปี และเจ้าของไม่มีตัวเลขไว้ตัดสินใจระหว่างปี
3. เสนอ "ปิดงบพร้อมเซ็นรับรอง" โดยคนเดียวกัน หรือเสนอราคาสอบบัญชีต่ำจนไม่สอดคล้องกับงานตรวจ ควรขอชื่อและเลขทะเบียนผู้สอบบัญชี แล้วตรวจสถานะในระบบของสภาวิชาชีพบัญชี
4. เสนอปรับตัวเลขให้ "เสียภาษีน้อย" โดยไม่มีเอกสารรองรับ การลงรายการให้ผิดความเป็นจริงมีโทษถึงจำคุกตามมาตรา 39 และผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีรับโทษหนักกว่า
5. ไม่มีสัญญาหรือขอบเขตงานเป็นลายลักษณ์อักษร ทำให้เถียงกันภายหลังว่างานไหนรวม งานไหนต้องจ่ายเพิ่ม
6. ไม่ส่งรายงานหรือหลักฐานการยื่นแบบให้เจ้าของดู เจ้าของควรได้รับสำเนาแบบที่ยื่นและใบเสร็จการชำระภาษีทุกเดือน เพื่อยืนยันว่ายื่นจริงและยื่นตรงเวลา
7. ราคาเหมาต่ำมากแต่มีเงื่อนไขค่าใช้จ่ายเพิ่มที่ไม่ชัด เช่น ค่าเอกสารเกินจำนวน ค่าปิดงบ ค่ายื่นงบ ที่มาแจ้งตอนปลายปี
8. ไม่ชัดเจนเรื่องการส่งคืนเอกสารและไฟล์บัญชีเมื่อเลิกจ้าง กิจการต้องเก็บบัญชีและเอกสารไม่น้อยกว่า 5 ปี (มาตรา 14) ถ้าไม่ได้ไฟล์คืน การเปลี่ยนผู้ให้บริการจะยากและแพงขึ้น

7. เช็กลิสต์เทียบใบเสนอราคาค่าทำบัญชี

ใช้รายการนี้ถามผู้ให้บริการทุกราย แล้วเทียบคำตอบแบบรายการต่อรายการ

ผู้ให้บริการและผู้รับผิดชอบ

• ผู้ทำบัญชีที่จะแจ้งต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้าคือใคร มีวุฒิระดับไหน (ปริญญาตรีบัญชี หรืออนุปริญญา/ปวส. ซึ่งจำกัดเฉพาะกิจการขนาดเล็กตามเกณฑ์)
• ผู้สอบบัญชีที่เสนอคือใคร เลขทะเบียนอะไร และเป็นคนละคนกับผู้ทำบัญชีหรือไม่
• ใครเป็นผู้ติดต่อหลัก และตอบคำถามภายในกี่วันทำการ

ขอบเขตงานรายเดือน

• บันทึกบัญชีทุกเดือนจริง หรือรวบรวมทำปลายปี
• จำนวนเอกสารที่รวมในราคาต่อเดือน และคิดเพิ่มอย่างไรถ้าเกิน
• รวม ภ.ง.ด.1, 3, 53 และออก 50 ทวิ หรือไม่
• รวม ภ.พ.30 และรายงานภาษีขาย ภาษีซื้อ รายงานสินค้า หรือไม่ และคิดต่อสาขาอย่างไร
• รวม สปส.1-10 และแจ้งเข้า-ออกพนักงานหรือไม่ รวมการทำเงินเดือนหรือไม่
• กระทบยอดธนาคารทุกบัญชีหรือไม่
• ส่งรายงานอะไรให้เจ้าของ บ่อยแค่ไหน (งบทดลอง, กำไรขาดทุน, ภาษีที่ต้องจ่าย)

งานรายปีและงานพิเศษ

• ปิดงบการเงินและหมายเหตุประกอบงบ รวมหรือแยก
• ค่าสอบบัญชี รวมหรือแยก จ่ายให้ใคร
• ยื่นงบผ่าน DBD e-Filing และ บอจ.5 รวมหรือแยก
• ภ.ง.ด.51 และ ภ.ง.ด.50 รวมหรือแยก
• ภ.ง.ด.1ก และ 50 ทวิ ปลายปีให้พนักงาน รวมหรือแยก
• งานตอบหนังสือสรรพากรหรือกรมพัฒนาธุรกิจการค้า คิดอย่างไร

เงื่อนไขและความรับผิด

• ถ้ายื่นแบบช้าหรือผิดเพราะความผิดพลาดของสำนักงาน ใครรับผิดชอบเงินเพิ่มและเบี้ยปรับ
• กำหนดวันส่งเอกสารของฝั่งกิจการคือวันไหน ถ้าส่งช้าจะเป็นอย่างไร
• การรักษาความลับของข้อมูลกิจการ
• การส่งคืนเอกสารและไฟล์บัญชีเมื่อเลิกจ้าง และระยะเวลาแจ้งเลิกจ้าง
• การปรับราคาเมื่อปริมาณงานเปลี่ยน (จด VAT เพิ่มพนักงาน เปิดสาขา)

ตารางเทียบใบเสนอราคา (ตัวอย่างหัวตาราง)

วิธีเทียบที่ถูกคือ รวมเป็นค่าใช้จ่ายทั้งปี (ค่ารายเดือน × 12 + งานรายปีทุกรายการ + ค่าสอบบัญชี) เพราะใบเสนอราคาที่รายเดือนต่ำแต่คิดงานปลายปีแยกหลายรายการ อาจแพงกว่าใบที่รวมทุกอย่างไว้แล้ว

8. เตรียมข้อมูลอะไรก่อนขอใบเสนอราคา

ยิ่งให้ข้อมูลครบ ใบเสนอราคายิ่งแม่นและไม่ต้องปรับภายหลัง ควรเตรียม

1. หนังสือรับรองบริษัทหรือห้างหุ้นส่วน วันจดทะเบียน ทุนจดทะเบียน และรอบปีบัญชี
2. สถานะ VAT (จดแล้วหรือยัง ยอดขายต่อปีโดยประมาณ) และจำนวนสาขา
3. จำนวนเอกสารเฉลี่ยต่อเดือน: ใบกำกับภาษีขาย ใบกำกับภาษีซื้อ ใบเสร็จค่าใช้จ่าย
4. จำนวนบัญชีธนาคารและช่องทางรับเงิน
5. จำนวนพนักงาน และใครเป็นคนทำเงินเดือนตอนนี้
6. มีสต็อกหรือไม่ ใช้ระบบอะไรบันทึก
7. งบการเงินปีล่าสุด และสถานะการยื่นแบบที่ผ่านมา (ยื่นครบหรือมีค้าง)
8. โปรแกรมบัญชีหรือระบบที่ใช้อยู่ ถ้ามี

เมื่อเริ่มใช้บริการแล้ว การส่งเอกสารให้ครบและตรงเวลาคือสิ่งที่ช่วยลดงานและลดข้อผิดพลาดได้มากที่สุด ดูรายการเอกสารที่ต้องเตรียมทุกเดือนและทุกปีได้ที่ Checklist เตรียมเอกสารสำนักงานบัญชี (รายเดือน/รายปี) และเรื่องระยะเวลาเก็บเอกสารที่ เอกสารอะไรบ้างที่ต้องเก็บไว้สำหรับทำบัญชี + ต้องเก็บกี่ปี

คำถามที่พบบ่อย

1. บริษัทเพิ่งเปิด ยังไม่มีรายได้ ต้องจ่ายค่าทำบัญชีไหม

ต้องมีคนทำบัญชีให้ เพราะ พ.ร.บ.การบัญชี มาตรา 9 ให้เริ่มทำบัญชีตั้งแต่วันที่จดทะเบียนเป็นนิติบุคคล และยังต้องปิดงบ ให้ผู้สอบบัญชีตรวจ ยื่นงบ และยื่น ภ.ง.ด.50 แม้ไม่มีรายได้ ค่าบริการช่วงนี้มักต่ำกว่ากิจการที่ดำเนินงานเต็มที่ เพราะเอกสารน้อย แต่ไม่ใช่ศูนย์ ถ้าจด VAT แล้วยังต้องยื่น ภ.พ.30 ทุกเดือนแม้ไม่มียอดขาย

2. ทำบัญชีเองได้ไหม ไม่ต้องจ้างสำนักงานบัญชี

ได้ ถ้าคนที่ทำมีคุณสมบัติเป็นผู้ทำบัญชีตามประกาศกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เช่น มีวุฒิการศึกษาทางบัญชีตามขนาดกิจการ เป็นสมาชิกหรือขึ้นทะเบียนกับสภาวิชาชีพบัญชี และพัฒนาความรู้ต่อเนื่องปีละไม่น้อยกว่า 12 ชั่วโมง พนักงานบัญชีภายในก็เป็นผู้ทำบัญชีได้ แต่งบการเงินยังต้องให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจเช่นเดิม (ยกเว้น หจก. ขนาดเล็กตามเกณฑ์)

3. ค่าทำบัญชีรายเดือนรวมค่าสอบบัญชีแล้วหรือยัง

ส่วนใหญ่ไม่รวม และควรถามให้ชัดเสมอ ค่าสอบบัญชีเป็นค่าตอบแทนของผู้สอบบัญชีรับอนุญาตที่ต้องตรวจงบอย่างเป็นอิสระ จึงมักเสนอแยกหรือจ่ายตรงให้ผู้สอบ ถ้าใบเสนอราคาบอกว่า "รวมทุกอย่าง" ให้ขอชื่อและเลขทะเบียนผู้สอบบัญชีมาตรวจสอบ

4. หจก. ต้องมีผู้สอบบัญชีรับอนุญาตไหม

ขึ้นกับขนาด ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนที่มีทุนจดทะเบียนไม่เกิน 5 ล้านบาท สินทรัพย์รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท และรายได้รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท ไม่ต้องให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจงบ แต่ยังต้องยื่น ภ.ง.ด.50 พร้อมรายงานของผู้สอบบัญชีภาษีอากร (TA) ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 3 สัตต ถ้าเกินเกณฑ์ข้อใดข้อหนึ่ง ต้องใช้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต

5. จะเปลี่ยนสำนักงานบัญชีกลางปีได้ไหม ต้องเตรียมอะไร

เปลี่ยนได้ แต่ควรวางแผนการส่งมอบให้ครบ ได้แก่ เอกสารต้นฉบับ ไฟล์บัญชีหรือข้อมูลส่งออกจากโปรแกรม งบทดลอง ณ วันส่งมอบ สำเนาแบบภาษีและใบเสร็จที่ยื่นแล้ว และรายการที่ยังค้าง ผู้ทำบัญชีรายใหม่ต้องแจ้งการรับทำบัญชีในระบบ e-Accountant ภายใน 30 วัน ถ้าบัญชีของผู้ให้บริการเดิมค้างอยู่ ผู้ให้บริการใหม่อาจต้องคิดค่าทำบัญชีย้อนหลังเพิ่ม

6. ทำไมสองสำนักงานให้ราคาต่างกันมากสำหรับกิจการเดียวกัน

มักเป็นเพราะขอบเขตงานไม่เท่ากัน ไม่ใช่ราคาต่องานต่างกัน ใบหนึ่งอาจรวมปิดงบ ยื่นงบ และ ภ.ง.ด.50 อีกใบอาจคิดแยก หรือใบหนึ่งคิดจากจำนวนเอกสารจริง อีกใบตั้งเพดานเอกสารไว้ต่ำแล้วคิดเพิ่ม ให้เทียบโดยใช้ตารางในข้อ 7 และรวมเป็นค่าใช้จ่ายทั้งปี

7. สำนักงานบัญชีต้องจดทะเบียนกับใครไหม

ตาม พ.ร.บ.วิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547 มาตรา 11 นิติบุคคลที่ให้บริการด้านการสอบบัญชีหรือการทำบัญชีต้องจดทะเบียนต่อสภาวิชาชีพบัญชีตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด และตัวผู้ทำบัญชีต้องเป็นสมาชิกหรือขึ้นทะเบียนกับสภาวิชาชีพบัญชี (มาตรา 44) ส่วนผู้สอบบัญชีต้องมีใบอนุญาตที่ยังไม่หมดอายุหรือถูกพักใช้ ซึ่งตรวจได้ที่ระบบของสภาวิชาชีพบัญชี

ให้ Tawan Consultant ช่วยดูแลเรื่องนี้

ทีมบัญชีของ ตะวัน คอนซัลแทนท์ (Tawan Consultant) รับทำบัญชีรายเดือน ยื่นภาษีหัก ณ ที่จ่าย ภ.พ.30 และประกันสังคม ปิดงบการเงิน ยื่น ภ.ง.ด.50 และประสานงานสอบบัญชีโดยผู้สอบบัญชีรับอนุญาต พร้อมระบุขอบเขตงานเป็นลายลักษณ์อักษรเพื่อให้คุณเทียบได้ชัดว่าค่าบริการครอบคลุมอะไร ดูแพ็กเกจและค่าบริการ

• โทร: 096-692-2528
• LINE: @962iwlqe
• ที่อยู่: 34 ซอยเพชรเกษม 28 แยก 16 แขวงภาษีเจริญ เขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร 10160
• เวลาทำการ: จันทร์–ศุกร์ 8:30–17:30
• เว็บไซต์: www.tawanconsultant.com

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือภาษีสำหรับกรณีเฉพาะ กฎหมายและแนวปฏิบัติอาจเปลี่ยนแปลง ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจ

แหล่งอ้างอิง

1. พระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543 (มาตรา 7, 8, 9, 10, 11, 12, 14, 15, 19, 20, 28, 29, 30, 32, 34, 39, 40) กรมพัฒนาธุรกิจการค้า https://www.dbd.go.th/data-storage/attachment/cf553ff61a275899be24bbc4.pdf
2. การเป็นผู้ทำบัญชี: คุณสมบัติ เงื่อนไข CPD และการแจ้งในระบบ e-Accountant (อ้างประกาศกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เรื่อง กำหนดคุณสมบัติและเงื่อนไขของการเป็นผู้ทำบัญชี พ.ศ. 2557 และ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2559) กองกำกับบัญชีธุรกิจ กรมพัฒนาธุรกิจการค้า https://www.dbd.go.th/data-storage/attachment/2110f126dce55e4422771e617.pdf
3. คู่มือสิ่งที่ต้องรู้ & ทำ เมื่อเป็นห้างหุ้นส่วน บริษัทจำกัด บริษัทมหาชนจำกัด (ข้อยกเว้นผู้สอบบัญชีของห้างหุ้นส่วนขนาดเล็ก, กำหนดยื่นงบ, บอจ.5, การประชุมผู้ถือหุ้น, ขึ้นทะเบียนลูกจ้างประกันสังคม, ค่าปรับเป็นพินัย) กรมพัฒนาธุรกิจการค้า https://www.dbd.go.th/storage/manual/644ffb30-f6bf-4e60-a3be-9db74a65509b.pdf
4. พระราชบัญญัติวิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547 (มาตรา 11, 39, 42, 43, 44, 45) สภาวิชาชีพบัญชี ในพระบรมราชูปถัมภ์ https://tfac.or.th/%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%9A-%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%B5%E0%B8%9E%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%8D%E0%B8%8A%E0%B8%B5-%E0%B8%9E%E0%B8%A8-2547/
5. ระบบตรวจสอบสถานะผู้สอบบัญชี สภาวิชาชีพบัญชี https://eservice.tfac.or.th/check_cpa/
6. ประมวลรัษฎากร มาตรา 1-37 (มาตรา 3 สัตต ผู้ตรวจสอบและรับรองบัญชี) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5951.html
7. ประมวลรัษฎากร มาตรา 38-64 (มาตรา 50, 52, 58, 59) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5937.html
8. ประมวลรัษฎากร มาตรา 65-76 (มาตรา 67 ทวิ, 68, 69, 69 ทวิ) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5939.html
9. ประกาศกระทรวงการคลัง เรื่อง ขยายกำหนดเวลาการนำส่งภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย การนำส่งภาษีเงินได้ การนำส่งภาษีมูลค่าเพิ่ม และการยื่นรายการ ข้อ 2 กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/2625.html
10. ประกาศกระทรวงการคลัง เรื่อง ขยายกำหนดเวลาการยื่นรายการตามมาตรา 58 แห่งประมวลรัษฎากร กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/2619.html
11. พระราชกฤษฎีกาฯ ว่าด้วยการกำหนดมูลค่าของฐานภาษีของกิจการขนาดย่อมซึ่งได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 432) พ.ศ. 2548 มาตรา 4 และ 5 กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/22646.html
12. ประมวลรัษฎากร มาตรา 83-84 (มาตรา 83 การยื่น ภ.พ.30 รายเดือนและรายสถานประกอบการ) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5207.html
13. ประมวลรัษฎากร มาตรา 85-86/14 (มาตรา 85/1 การจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5208.html
14. ประมวลรัษฎากร มาตรา 87-90 (มาตรา 87 รายงานภาษี, 87/3 การเก็บรักษาเอกสาร, 89/1 เงินเพิ่ม) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5209.html
15. เงินสมทบและการชำระเงิน (กำหนดนำส่งเงินสมทบภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป) สำนักงานประกันสังคม https://www.sso.go.th/wpr/main/general/%E0%B9%80%E0%B8%87%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%97%E0%B8%9A%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%8A%E0%B8%B3%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%87%E0%B8%B4%E0%B8%99_singleview_detail_1_193_0/438_438/?id=438
16. พระราชบัญญัติว่าด้วยการปรับเป็นพินัย พ.ศ. 2565 (มาตรา 39 และบัญชี 1 ท้ายพระราชบัญญัติ ซึ่งมีพระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543 อยู่ในรายการ) ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 139 ตอนที่ 66 ก วันที่ 25 ตุลาคม 2565 https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/139A066N0000000002200.pdf