ภาษีศิลปินและงานประณีตศิลปกรรม: เงินได้ 40(6) หักเหมา 60% ตั้งแต่ปีภาษี 2568 ขายผ่านแกลเลอรี ค่าลิขสิทธิ์ และ VAT

ถ้าคุณเป็นจิตรกร ประติมากร หรือศิลปินที่สร้างงานศิลปะของตัวเองแล้วขาย รายได้นั้นเข้าลักษณะ เงินได้จากวิชาชีพอิสระประณีตศิลปกรรม ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 40(6) ข่าวดีคือ พระราชกฤษฎีกาออกตามความในประมวลรัษฎากร ว่าด้วยการกำหนดค่าใช้จ่ายที่ยอมให้หักจากเงินได้พึงประเมิน (ฉบับที่ 803) พ.ศ. 2569 ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2569 แก้ไขมาตรา 6 ของ พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 11 ให้เงินได้ประณีตศิลปกรรม หักค่าใช้จ่ายเหมาได้ร้อยละ 60 (เดิมร้อยละ 30) โดยใช้กับเงินได้ ตั้งแต่ปีภาษี 2568 ที่ยื่นแบบในปี 2569 เป็นต้นไป

แต่ไม่ใช่รายได้ทุกบาทของศิลปินจะได้สิทธิ 60% รับจ้างออกแบบโลโก้หรือวาดภาพประกอบโฆษณา ขายภาพพิมพ์ผ่านการให้สิทธิ์ ได้ค่าลิขสิทธิ์จากการนำภาพไปทำสินค้า หรือซื้องานของศิลปินคนอื่นมาขายต่อ เป็นเงินได้คนละประเภทและหักค่าใช้จ่ายคนละแบบ บทความนี้สรุปตามประมวลรัษฎากร พระราชกฤษฎีกา และคำสั่งกรมสรรพากร (ดูแหล่งอ้างอิงท้ายบทความ)

สรุปสั้นที่สุด: สร้างงานศิลปะเองแล้วขาย = เงินได้ 40(6) ประณีตศิลปกรรม หักเหมา 60% ตั้งแต่ปีภาษี 2568 (พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 803) หรือหักตามจริงถ้าพิสูจน์ได้ว่าสูงกว่า · รับจ้างทำงานออกแบบหรือภาพประกอบเชิงพาณิชย์ = มักเป็น 40(2) หักเหมา 50% ไม่เกิน 100,000 บาท หรือ 40(8) ถ้าทำเป็นกิจการ · ค่าลิขสิทธิ์ = 40(3) หักเหมา 50% ไม่เกิน 100,000 บาท หรือตามจริง · ซื้องานคนอื่นมาขายต่อ = 40(8) หักเหมา 60% · ขายงานศิลปะไม่มีข้อยกเว้น VAT เฉพาะ ถ้ารายรับเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ต้องจด VAT

1. อะไรเปลี่ยนไป: พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 803 พ.ศ. 2569

ประมวลรัษฎากร มาตรา 44 กำหนดให้การหักค่าใช้จ่ายของเงินได้ 40(6) เป็นไปตามพระราชกฤษฎีกา ซึ่งก็คือ พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 11 พ.ศ. 2502 มาตรา 6 ก่อนการแก้ไข ประณีตศิลปกรรมอยู่ในกลุ่ม "วิชาชีพอิสระอื่น" ที่หักเหมาได้ร้อยละ 30 เหมือนกฎหมาย วิศวกรรม สถาปัตยกรรม และการบัญชี

พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 803 แยกประณีตศิลปกรรมออกมาเป็นข้อของตัวเอง มาตรา 6 ที่แก้ไขแล้วมีข้อความดังนี้

รายละเอียดที่ควรรู้

กรมสรรพากรนำอัตรานี้ไปใช้แล้วในคำอธิบายวิธีกรอกแบบ ภ.ง.ด.90 ปีภาษี 2568 ข้อ 5 ซึ่งระบุว่าการประกอบโรคศิลปะและประณีตศิลปกรรม หักเหมาได้ร้อยละ 60 ส่วนวิชาชีพอิสระอื่นร้อยละ 30

ข้อควรสังเกต 3 ข้อ

1. ปีภาษี 2567 และก่อนหน้ายังเป็น 30% ถ้าคุณกำลังยื่นเพิ่มเติมหรือถูกตรวจย้อนหลังสำหรับปีเก่า ใช้อัตราเดิม
2. ยังเลือกหักตามจริงได้ มาตรา 6 ยังคงข้อความเดิมว่า ถ้าพิสูจน์ต่อเจ้าพนักงานประเมินได้ว่ามีค่าใช้จ่ายมากกว่าอัตราเหมา ก็หักตามความจำเป็นและสมควรได้ แต่ถ้าหลักฐานที่นำมาพิสูจน์น้อยกว่าอัตราเหมา ให้ถือว่ามีค่าใช้จ่ายเท่าหลักฐานเท่านั้น ศิลปินส่วนใหญ่ที่ต้นทุนวัสดุไม่ถึง 60% ของรายได้ ใช้วิธีเหมาจะได้ประโยชน์กว่า
3. ภ.ง.ด.94 ปี 2569 (เงินได้มกราคม–มิถุนายน 2569 ยื่นกรกฎาคม–กันยายน 2569) ใช้อัตรา 60% ได้ด้วย เพราะเป็นเงินได้หลังปีภาษี 2568

เดิมเงินได้ 40(6) ของศิลปินหักเหมาได้แค่ 30% ทำให้ศิลปินที่ขายงานเองเสียภาษีสูงกว่าผู้ที่ซื้องานมาขายต่อ (40(8) หักเหมา 60%) การแก้ไขครั้งนี้ทำให้สองกลุ่มอยู่ในระดับเดียวกัน

2. รายได้แบบไหนเป็น "ประณีตศิลปกรรม" แบบไหนไม่ใช่

ประมวลรัษฎากร มาตรา 40(6) ระบุประณีตศิลปกรรมไว้ในรายชื่อวิชาชีพอิสระ คู่กับกฎหมาย การประกอบโรคศิลป วิศวกรรม สถาปัตยกรรม และการบัญชี แต่ ประมวลรัษฎากรและ พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 11 ไม่ได้ให้นิยามคำว่า "ประณีตศิลปกรรม" ไว้ และ พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 803 ก็ไม่ได้กำหนดประเภทศิลปินไว้ การจัดประเภทจึงต้องดูจากลักษณะของงานและวิธีหารายได้จริง

หลักคิดที่ใช้ได้ในทางปฏิบัติ

เส้นแบ่งระหว่าง 40(6) กับ 40(2) และ 40(8)

ข้อสังเกตจากตัวบท

• 40(6) คือเงินได้จาก "วิชาชีพอิสระ" ผู้มีเงินได้ทำงานด้วยความรู้และฝีมือของตัวเองในฐานะผู้ประกอบวิชาชีพ ผลงานเป็นของศิลปินจนกว่าจะขาย ศิลปินกำหนดเนื้อหาและรูปแบบงานเอง
• 40(2) คือเงินได้ "เนื่องจากหน้าที่หรือตำแหน่งงานที่ทำ หรือจากการรับทำงานให้" งานออกแบบหรือภาพประกอบที่ทำตามบรีฟและการควบคุมของผู้ว่าจ้าง เพื่อใช้ในงานธุรกิจของผู้ว่าจ้าง มีลักษณะใกล้ 40(2) มากกว่า
• 40(8) คือเงินได้จากการธุรกิจ การพาณิชย์ หรือการอื่นที่ไม่เข้า 40(1)–(7) เมื่อการทำงานมีลักษณะเป็นกิจการ มีการลงทุน มีลูกจ้าง หรือเป็นการซื้อมาขายไป

ตัวอย่างที่มักสับสน

1. นักวาดภาพประกอบที่ขายงานต้นฉบับในนิทรรศการด้วย และรับงานวาดปกหนังสือด้วย รายได้จากการขายงานต้นฉบับในนิทรรศการน่าจะเป็น 40(6) ส่วนค่าวาดปกตามที่สำนักพิมพ์สั่ง อาจเป็น 40(2) และถ้าสัญญาให้สำนักพิมพ์ใช้สิทธิ์ในภาพตามจำนวนพิมพ์ ส่วนนั้นอาจเป็นค่าลิขสิทธิ์ 40(3) ต้องแยกตามสัญญาแต่ละฉบับ
2. ช่างภาพ งานภาพถ่ายศิลปะที่ศิลปินสร้างเองและขายเป็นชิ้นงาน (เช่น fine art print จำนวนจำกัดในแกลเลอรี) มีเหตุผลที่จะจัดเป็นประณีตศิลปกรรม แต่ยังไม่พบแนวทางของกรมสรรพากรที่ยืนยันชัดเจน ส่วนรับจ้างถ่ายงานแต่ง งานอีเวนต์ หรือถ่ายสินค้า เป็นงานบริการ ควรจัดเป็น 40(2) หรือ 40(8) ตามลักษณะการทำงาน
3. ช่างฝีมือที่ผลิตสินค้าซ้ำจำนวนมาก เช่น ทำเซรามิกหรือของตกแต่งขายเป็นสินค้า มีลักษณะเป็นการผลิตและขายสินค้า (40(8)) มากกว่าวิชาชีพอิสระ และบางกิจการมีอัตราเหมาเฉพาะใน พ.ร.ฎ. 11 มาตรา 8 เช่น การทำเครื่องกระเบื้อง เครื่องเคลือบ หรือดินเผา (มาตรา 8(19)) หักเหมา 60%

คำแนะนำ: เมื่อรายได้ก้อนใดอยู่ตรงเส้นแบ่ง ให้เก็บหลักฐานที่แสดงลักษณะงาน เช่น สัญญา ใบเสนอราคา บรีฟของลูกค้า ภาพผลงาน และหลักฐานการจัดแสดง ถ้าจำนวนเงินมีนัยสำคัญ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญหรือทำหนังสือหารือกรมสรรพากร เพราะการจัดประเภทผิดอาจทำให้ถูกประเมินภาษีเพิ่มพร้อมเงินเพิ่ม

อ่านเรื่องเงินได้วิชาชีพอิสระอื่น ๆ เพิ่มเติม: รายได้และภาษีวิชาชีพอิสระ 40(6)

3. ขายงานเอง หรือขายผ่านแกลเลอรี: ต่างกันอย่างไร

3.1 ขายเอง (สตูดิโอ งานแฟร์ ออนไลน์)

• รายได้ทั้งหมดที่ผู้ซื้อจ่ายคือเงินได้ 40(6) ของคุณ
• ถ้าผู้ซื้อเป็นบุคคลธรรมดา จะไม่มีการหักภาษี ณ ที่จ่าย คุณต้องรวมยอดและยื่นเอง
• ถ้าผู้ซื้อเป็นบริษัทหรือนิติบุคคล ผู้ซื้อต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายร้อยละ 3 สำหรับเงินได้ 40(6) ที่จ่ายให้ผู้มีภูมิลำเนาหรืออยู่ในประเทศไทย (คำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป.4/2528 ข้อ 7) และต้องออกหนังสือรับรอง 50 ทวิ ให้คุณ
• ขายผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ ค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์มเป็นต้นทุนที่หักได้เฉพาะเมื่อเลือกวิธีหักตามจริง ถ้าใช้วิธีเหมา 60% ค่าธรรมเนียมนี้รวมอยู่ในอัตราเหมาแล้ว

3.2 ฝากแกลเลอรีขาย (consignment)

รูปแบบที่พบบ่อยคือแกลเลอรีขายงานแทนศิลปิน แล้วหักค่าคอมมิชชันก่อนโอนเงินส่วนที่เหลือให้ศิลปิน

ประเด็นที่ต้องตกลงและเก็บหลักฐานให้ชัด

1. ศิลปินเป็นผู้ขาย หรือแกลเลอรีซื้อขาด ถ้าแกลเลอรีเป็นเพียงตัวแทนขาย ยอดขายเต็ม 200,000 บาทอาจถือเป็นรายได้ของศิลปิน และค่าคอมมิชชันเป็นค่าใช้จ่าย ถ้าแกลเลอรีซื้องานจากศิลปินขาดตัวในราคา 120,000 บาท แล้วขายต่อเอง รายได้ของศิลปินคือ 120,000 บาท สัญญาฝากขายควรระบุให้ชัดว่าเป็นแบบไหน
2. ค่าคอมมิชชันไม่ได้หักเพิ่มจากอัตราเหมา ถ้าใช้วิธีเหมา 60% ค่าคอมมิชชันอยู่ในอัตราเหมาแล้ว ถ้าค่าคอมมิชชันรวมกับต้นทุนวัสดุ ค่าเฟรม ค่าขนส่ง สูงกว่า 60% ของรายได้ ให้พิจารณาวิธีหักตามจริง ซึ่งต้องมีหลักฐานครบ
3. ภาษีหัก ณ ที่จ่าย ถ้าแกลเลอรีเป็นนิติบุคคล ให้ถามว่าแกลเลอรีจัดประเภทเงินที่จ่ายให้คุณอย่างไร และขอ 50 ทวิ ทุกครั้งที่มีการหัก ยอดเงินได้ใน 50 ทวิ ควรสอดคล้องกับยอดที่คุณรายงาน
4. ค่าคอมมิชชันมี VAT หรือไม่ ถ้าแกลเลอรีจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม ค่าคอมมิชชันที่เรียกเก็บจากศิลปินเป็นค่าบริการที่มี VAT ถ้าคุณไม่ได้จด VAT ภาษีซื้อส่วนนี้ขอคืนไม่ได้และเป็นต้นทุน
5. ขอรายงานการขายจากแกลเลอรี ที่ระบุชื่องาน วันที่ขาย ราคาขาย ค่าคอมมิชชัน และยอดโอน เก็บไว้คู่กับใบเสร็จรับเงินหรือใบส่งของที่คุณออกให้แกลเลอรี

3.3 รับจ้างสร้างงานให้บริษัท

เช่น โรงแรมหรือบริษัทอสังหาริมทรัพย์จ้างทำประติมากรรมหรือภาพจิตรกรรมขนาดใหญ่ ผู้ว่าจ้างที่เป็นนิติบุคคลจะหักภาษี ณ ที่จ่ายตามประเภทที่จัด ถ้าจัดเป็น 40(6) หักร้อยละ 3 (ท.ป.4/2528 ข้อ 7) ถ้าจัดเป็นค่าจ้างทำของ 40(8) ก็หักร้อยละ 3 (ท.ป.4/2528 ข้อ 8) ถ้าจัดเป็น 40(2) ผู้จ่ายต้องคำนวณหักตามอัตราภาษีเงินได้ตามมาตรา 50(1) ไม่ใช่อัตราคงที่

หมายเหตุ e-Withholding Tax: หากผู้จ่ายหักและนำส่งผ่านระบบ e-Withholding Tax อัตราร้อยละ 3 ข้างต้นลดเหลือร้อยละ 1 ตาม ท.ป.4/2528 ซึ่งระบุใช้กับเงินได้ที่จ่ายถึง 31 ธันวาคม 2568 และมาตรการนี้ขยายถึง 31 ธันวาคม 2570 (ข่าวกรมสรรพากร ฉบับที่ 14/2569) ดังนั้นเงินที่จ่ายในปี 2569–2570 ผ่านระบบ e-Withholding Tax หักร้อยละ 1 ถ้าไม่ได้จ่ายผ่านระบบนี้ หักร้อยละ 3 ตามปกติ

ไม่ว่าจะถูกหักเท่าไร ภาษีหัก ณ ที่จ่ายเป็นเพียงภาษีจ่ายล่วงหน้า ตอนยื่นแบบให้กรอก รายได้ยอดเต็มก่อนหักภาษี แล้วนำภาษีที่ถูกหักไปเครดิต

4. ค่าลิขสิทธิ์และการให้สิทธิ์ใช้ผลงาน (40(3))

การขายตัวงานต้นฉบับกับการให้สิทธิ์ผู้อื่นนำภาพไปใช้ เป็นรายได้คนละประเภท ตัวอย่างรายได้จากการให้สิทธิ์ เช่น ค่าสิทธิ์ให้บริษัทนำภาพไปพิมพ์บนสินค้า ค่าสิทธิ์ให้สำนักพิมพ์ทำโปสการ์ดหรือหนังสือรวมภาพ ค่าสิทธิ์รายปีจากผู้จัดจำหน่ายภาพพิมพ์ เงินได้เหล่านี้เป็น "ค่าแห่งลิขสิทธิ์" ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 40(3)

การหักค่าใช้จ่าย

ประมวลรัษฎากร มาตรา 42 ตรี กำหนดให้เงินได้ 40(3) เฉพาะค่าแห่งกู๊ดวิลล์ ค่าแห่งลิขสิทธิ์หรือสิทธิอย่างอื่น หักค่าใช้จ่ายตามที่กำหนดโดยพระราชกฤษฎีกา และ พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 11 มาตรา 4 ทวิ (แก้ไขโดย พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 634 พ.ศ. 2560 ใช้กับเงินได้ตั้งแต่ปีภาษี 2560) กำหนดว่า

• หักเหมาได้ ร้อยละ 50 แต่รวมกันไม่เกิน 100,000 บาท หรือ
• หักตามความจำเป็นและสมควร ถ้าพิสูจน์ได้ว่าค่าใช้จ่ายจริงสูงกว่า

เพดาน 100,000 บาทนี้เป็นเพดานของเงินได้ 40(3) แยกต่างหาก จากเพดาน 100,000 บาทของเงินได้ 40(1) และ 40(2) ตามมาตรา 42 ทวิ

ศิลปินที่มีรายได้ค่าลิขสิทธิ์สูง จะเห็นว่าค่าใช้จ่ายเหมาถูกจำกัดที่ 100,000 บาท ต่างจากการขายตัวงาน (40(6)) ที่หักเหมา 60% โดยไม่มีเพดาน การเขียนสัญญาให้ตรงกับเนื้อหาจริงจึงสำคัญ ถ้าสัญญาเป็นการขายงานต้นฉบับ ไม่ควรเขียนเป็นค่าลิขสิทธิ์ และถ้าเป็นการให้สิทธิ์ใช้ภาพ ก็ไม่ควรเขียนเป็นการขายงาน

ภาษีหัก ณ ที่จ่ายค่าลิขสิทธิ์

ประมวลรัษฎากร มาตรา 50(2) กำหนดให้ผู้จ่ายเงินได้ 40(3) ซึ่งรวมถึงบุคคลธรรมดาด้วย หักภาษีตามอัตราภาษีเงินได้ (อัตราก้าวหน้า) เมื่อจ่ายให้ผู้อยู่ในประเทศไทย และหักร้อยละ 15 เมื่อจ่ายให้ผู้ที่มิได้อยู่ในประเทศไทย ถ้าคุณได้รับค่าสิทธิ์จากผู้จ่ายในต่างประเทศ ประเทศผู้จ่ายอาจหักภาษีตามกฎหมายของประเทศนั้น ดูข้อ 5

เรื่องลิขสิทธิ์ที่ควรตกลงให้ชัด

ในทางปฏิบัติ การขายตัวงานศิลปะกับการโอนหรืออนุญาตให้ใช้ลิขสิทธิ์ในงานนั้นเป็นคนละเรื่องกัน สัญญาซื้อขายหรือสัญญาฝากขายควรระบุว่าผู้ซื้อได้สิทธิ์ทำซ้ำหรือดัดแปลงงานหรือไม่ ถ้ามีการอนุญาตให้ใช้สิทธิ์แยกค่าตอบแทนให้ชัด เพื่อให้จัดประเภทเงินได้ได้ถูกต้อง (รายละเอียดด้านกฎหมายลิขสิทธิ์ควรปรึกษานักกฎหมาย)

5. ขายงานให้ผู้ซื้อต่างประเทศ

ภาษีเงินได้

ประมวลรัษฎากร มาตรา 41 แยกเงินได้เป็น 2 กรณี

สำหรับกรณีวรรคสอง คำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.161/2566 (แก้ไขโดย ป.162/2566) วางแนวว่า เงินได้จากต่างประเทศที่เกิดขึ้นตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2567 เป็นต้นไป ต้องนำมารวมคำนวณภาษีในปีภาษีที่นำเงินเข้ามาในประเทศไทย ไม่ว่าจะนำเข้ามาในปีใด

ข้อปฏิบัติ

1. แปลงรายได้เป็นเงินบาทและเก็บหลักฐาน เช่น invoice ที่ออกให้ผู้ซื้อ รายงานการขายจากแกลเลอรีต่างประเทศ หลักฐานเงินเข้าบัญชีหรือบัญชี PayPal/Wise
2. ถ้าถูกหักภาษีในต่างประเทศ ขอหลักฐานการหักภาษีไว้ทุกครั้ง การนำภาษีต่างประเทศมาเครดิตในไทยขึ้นกับอนุสัญญาภาษีซ้อนระหว่างไทยกับประเทศนั้น ควรตรวจกับผู้เชี่ยวชาญเป็นรายประเทศ
3. ค่าขนส่ง ค่าประกันภัยงานศิลปะ ค่าพิธีการ หักได้เฉพาะเมื่อเลือกหักตามจริง

ภาษีมูลค่าเพิ่มเมื่อส่งออก

ถ้าคุณจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มแล้ว การส่งออกสินค้าใช้อัตรา ร้อยละ 0 (ประมวลรัษฎากร มาตรา 80/1(1)) ต้องมีหลักฐานการส่งออกตามพิธีการศุลกากร ถ้ายังไม่ได้จด VAT ก็ไม่มีหน้าที่ VAT ในส่วนนี้ แต่ยอดขายส่งออกเป็นรายได้ที่ต้องยื่นภาษีเงินได้ตามปกติ เรื่องพิธีการส่งออกและภาษีนำเข้าของประเทศปลายทาง ควรสอบถามบริษัทขนส่งงานศิลปะหรือตัวแทนออกของ

6. ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) สำหรับศิลปิน

มีข้อยกเว้น VAT สำหรับงานศิลปะไหม

จากการตรวจประมวลรัษฎากร มาตรา 81 ไม่มีข้อยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับการขายงานจิตรกรรม ประติมากรรม หรืองานทัศนศิลป์ ข้อยกเว้นที่ใกล้เคียงมี 2 ข้อ แต่ไม่ครอบคลุมศิลปินส่วนใหญ่

ดังนั้น การขายงานศิลปะเป็นการขายสินค้าที่อยู่ในบังคับภาษีมูลค่าเพิ่มตามปกติ

เกณฑ์ 1.8 ล้านบาท

• ผู้ประกอบการที่มีมูลค่าของฐานภาษีไม่เกิน 1,800,000 บาทต่อปี ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มในฐานะกิจการขนาดย่อม (ประมวลรัษฎากร มาตรา 81/1 และ พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 432 พ.ศ. 2548 มาตรา 4) สำหรับบุคคลธรรมดา "ปี" นับตามปีปฏิทิน
• เมื่อรายรับเกิน 1.8 ล้านบาท ต้องยื่นคำขอจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม ภายใน 30 วัน นับแต่วันที่รายรับเกิน (มาตรา 85/1)
• หลังจดทะเบียน ต้องเรียกเก็บ VAT (อัตรา 7%) ออกใบกำกับภาษี จัดทำรายงานภาษีขาย รายงานภาษีซื้อ รายงานสินค้าและวัตถุดิบ และยื่น ภ.พ.30 ทุกเดือน แม้เดือนนั้นจะไม่มีการขาย (มาตรา 83)

ยอดที่นับรวมเกณฑ์ 1.8 ล้านบาท คือมูลค่าการขายสินค้าและให้บริการที่อยู่ในบังคับ VAT รวมกัน เช่น ขายงานศิลปะ ค่าจ้างวาดภาพ ค่าออกแบบ ค่าสอนเวิร์กช็อป ศิลปินที่ฝากแกลเลอรีขายควรตรวจว่ายอดขายที่นับเป็นของตัวเองคือราคาขายเต็มหรือยอดสุทธิ ซึ่งขึ้นกับรูปแบบสัญญาในข้อ 3.2

ศิลปินที่ขายงานราคาสูงเพียงไม่กี่ชิ้นก็ข้ามเกณฑ์ได้ในปีเดียว จึงควรนับยอดสะสมทุกครั้งที่ขาย ถ้าจดช้า อาจต้องรับภาระภาษีมูลค่าเพิ่มของช่วงที่ควรจดแล้วเอง ทั้งที่ไม่ได้เรียกเก็บจากผู้ซื้อ

7. คำนวณภาษีอย่างไร: ตัวอย่างศิลปินที่มีรายได้ 2 ทาง

7.1 สูตรพื้นฐาน

ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาคำนวณ 2 วิธี แล้วเสียตามวิธีที่ได้ยอดสูงกว่า (ประมวลรัษฎากร มาตรา 48)

• วิธีที่ 1: เงินได้ − ค่าใช้จ่าย − ค่าลดหย่อน = เงินได้สุทธิ คูณอัตราก้าวหน้า 0–35%
• วิธีที่ 2: เงินได้ 40(2) ถึง 40(8) รวมกัน × 0.5% (มาตรา 48(2) ใช้กับผู้มีเงินได้กลุ่มนี้ตั้งแต่ 120,000 บาท) แต่ถ้าคำนวณได้ไม่เกิน 5,000 บาท ได้รับยกเว้นตาม พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 480 พ.ศ. 2552 ในทางปฏิบัติจึงมีผลเมื่อเงินได้กลุ่มนี้เกิน 1,000,000 บาท

7.2 ตัวอย่าง (ตัวเลขสมมติ)

จิตรกรคนหนึ่ง ปีภาษี 2569 มีรายได้

• ขายภาพวาดต้นฉบับที่สร้างเอง ผ่านนิทรรศการและขายตรง รวม 1,500,000 บาท (40(6) ประณีตศิลปกรรม)
• ค่าสิทธิ์ให้บริษัทนำภาพไปพิมพ์บนสินค้า 200,000 บาท (40(3))
• ใช้ค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาทเท่านั้น
• สมมติว่ารายรับที่อยู่ในบังคับ VAT ยังไม่ถึง 1.8 ล้านบาท (ยังไม่ต้องจด VAT)

ในตัวอย่างนี้ การเปลี่ยนอัตราเหมาจาก 30% เป็น 60% ทำให้ภาษีลดลง 89,000 บาท จากนั้นให้นำภาษีที่ถูกหัก ณ ที่จ่ายตลอดปีมาเครดิตออก

ถ้าต้นทุนจริงของคุณ (สี ผ้าใบ วัสดุประติมากรรม ค่าหล่อ ค่าเฟรม ค่าเช่าสตูดิโอ ค่าคอมมิชชันแกลเลอรี ค่าขนส่ง) สูงกว่า 60% ของรายได้ การหักตามจริงอาจคุ้มกว่า แต่ต้องมีใบเสร็จและหลักฐานที่พิสูจน์ได้ว่าใช้เพื่อหารายได้ และถ้ารายได้สูงจนเงินได้สุทธิเข้าขั้น 25–35% ลองเปรียบเทียบกับการทำในรูปบริษัทด้วย เครื่องคำนวณภาษีบุคคลธรรมดา vs บริษัท

8. ยื่นแบบเมื่อไร และต้องเก็บเอกสารอะไร

8.1 กำหนดยื่นแบบ

ยื่นทางอินเทอร์เน็ตได้รับการขยายเวลาเพิ่ม ภาษีที่จ่ายไปใน ภ.ง.ด.94 นำไปเครดิตใน ภ.ง.ด.90 ได้ ผู้ที่มีเฉพาะค่าลิขสิทธิ์ 40(3) หรือเงินได้ 40(2) ไม่ต้องยื่น ภ.ง.ด.94

อ่านเพิ่ม: ผู้มีเงินได้บุคคลธรรมดา ใครบ้างต้องยื่นภาษี และยื่นแบบอะไร และ ภ.ง.ด.94 คืออะไร ใครต้องยื่น

8.2 รายงานเงินสดรับ-จ่าย

ผู้มีเงินได้ 40(5) ถึง 40(8) ที่ยังไม่ได้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม เป็นผู้มีหน้าที่จัดทำรายงานเงินสดรับ-จ่าย ศิลปินที่มีเงินได้ประณีตศิลปกรรม 40(6) จึงอยู่ในกลุ่มนี้ แม้จะใช้วิธีหักค่าใช้จ่ายเหมาก็ตาม เมื่อจด VAT แล้ว ให้ทำรายงานภาษีซื้อ ภาษีขาย และรายงานสินค้าและวัตถุดิบแทน

8.3 เช็กลิสต์เอกสารสำหรับศิลปิน

• เปิดบัญชีธนาคารแยก สำหรับรับเงินขายงานและจ่ายค่าใช้จ่ายงานศิลปะ
• ทำ ทะเบียนผลงาน: ชื่องาน ปีที่สร้าง ขนาด เทคนิค สถานะ (อยู่ในสตูดิโอ ฝากแกลเลอรีไหน ขายแล้วให้ใคร ราคาเท่าไร)
• ออกใบเสร็จรับเงินหรือ invoice ทุกครั้งที่ขาย แม้ผู้ซื้อเป็นบุคคลธรรมดา
• เก็บ สัญญาฝากขาย และ รายงานการขายจากแกลเลอรี ทุกงวด
• เก็บ 50 ทวิ ทุกฉบับ แยกตามปี
• แยกสัญญาที่เป็นการให้สิทธิ์ใช้ภาพ (40(3)) ออกจากการขายตัวงาน (40(6))
• ถ้าใช้วิธีหักตามจริง เก็บใบเสร็จค่าวัสดุ ค่าหล่อ ค่าเฟรม ค่าเช่าสตูดิโอ ค่าขนส่งและประกันภัยงาน ค่าคอมมิชชัน
• สำหรับรายได้ต่างประเทศ เก็บ invoice หลักฐานเงินเข้า และหลักฐานภาษีที่ถูกหักในต่างประเทศ
• นับยอดรายรับสะสมทุกเดือน เทียบเกณฑ์ VAT 1.8 ล้านบาท

9. เมื่อไรควรพิจารณาทำในรูปบริษัท

ศิลปินส่วนใหญ่ยังเหมาะกับการเป็นบุคคลธรรมดา โดยเฉพาะหลังจากอัตราเหมาเพิ่มเป็น 60% เพราะได้หักค่าใช้จ่ายสูงโดยไม่ต้องมีหลักฐานทุกบาท และไม่มีต้นทุนการทำบัญชีและสอบบัญชีแบบบริษัท

กรณีที่ควรเริ่มคำนวณเปรียบเทียบ

• มีรายได้จากหลายทาง (ขายงาน รับงานออกแบบ ค่าลิขสิทธิ์ ขายสินค้าที่ระลึก) จนจัดประเภทยากและมีความเสี่ยงที่จะจัดผิด
• มีทีมงาน ผู้ช่วย สตูดิโอขนาดใหญ่ หรือต้นทุนจริงสูงกว่า 60% อย่างต่อเนื่อง
• เงินได้สุทธิสูงจนเข้าขั้นภาษี 30–35%

บริษัทเสียภาษีจากกำไรสุทธิและหักค่าใช้จ่ายตามจริง แต่ต้องทำบัญชีตามมาตรฐาน มีผู้สอบบัญชี และการนำเงินออกจากบริษัทมาใช้ส่วนตัวมีภาษีอีกชั้น ดูความต่างของแต่ละรูปแบบได้ที่ บุคคลธรรมดา ห้างหุ้นส่วน คณะบุคคล หจก. บริษัท ต่างกันอย่างไร

คำถามที่พบบ่อย

1. หักค่าใช้จ่าย 60% ใช้ได้ตั้งแต่ปีไหน

ใช้กับเงินได้ประเภทประณีตศิลปกรรม 40(6) ตั้งแต่ปีภาษี 2568 ที่ยื่นแบบในปี 2569 เป็นต้นไป ตาม พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 803 พ.ศ. 2569 ซึ่งประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2569 ปีภาษี 2567 และก่อนหน้ายังใช้อัตรา 30%

2. เป็นนักวาดภาพประกอบหรือกราฟิกดีไซเนอร์ ได้สิทธิ 60% ด้วยไหม

ไม่แน่เสมอไป สิทธิ 60% ใช้กับเงินได้จากวิชาชีพอิสระประณีตศิลปกรรมเท่านั้น งานที่รับจ้างทำตามบรีฟของลูกค้าเพื่อใช้ในธุรกิจของลูกค้า เช่น โลโก้ แบนเนอร์ ภาพประกอบโฆษณา มีลักษณะใกล้เงินได้ 40(2) หรือ 40(8) มากกว่า ถ้าคุณมีทั้งงานศิลปะของตัวเองและงานรับจ้างเชิงพาณิชย์ ควรแยกบันทึกรายได้ตามประเภทตั้งแต่ต้น

3. ขายงานผ่านแกลเลอรี ต้องรายงานรายได้ยอดเต็มหรือยอดหลังหักคอมมิชชัน

ขึ้นกับสัญญา ถ้าแกลเลอรีเป็นตัวแทนขายงานแทนคุณ ยอดขายเต็มมักถือเป็นรายได้ของคุณ และค่าคอมมิชชันเป็นค่าใช้จ่าย ซึ่งรวมอยู่ในอัตราเหมา 60% แล้วถ้าใช้วิธีเหมา ถ้าแกลเลอรีซื้องานขาดตัว รายได้ของคุณคือราคาที่แกลเลอรีจ่าย ควรให้สัญญาระบุรูปแบบให้ชัด

4. ได้ค่าลิขสิทธิ์จากการให้บริษัทนำภาพไปพิมพ์สินค้า หักค่าใช้จ่ายได้เท่าไร

ค่าลิขสิทธิ์เป็นเงินได้ 40(3) หักเหมาได้ร้อยละ 50 แต่ไม่เกิน 100,000 บาท หรือหักตามจริงถ้าพิสูจน์ได้ว่าสูงกว่า (ประมวลรัษฎากร มาตรา 42 ตรี และ พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 11 มาตรา 4 ทวิ) เพดานนี้แยกจากเพดาน 100,000 บาทของเงินเดือนและเงินได้ 40(2)

5. ขายงานศิลปะได้รับยกเว้น VAT ไหม

ไม่มีข้อยกเว้นเฉพาะสำหรับการขายงานจิตรกรรมหรือประติมากรรม ข้อยกเว้นงานศิลปะและวัฒนธรรมตามมาตรา 81(1)(ซ) จำกัดเฉพาะการแสดงนาฏศิลป์และดนตรีไทยตามประกาศอธิบดีฯ เกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 11) ถ้ารายรับที่อยู่ในบังคับ VAT เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ต้องจดทะเบียนภายใน 30 วัน

6. ขายงานให้นักสะสมต่างประเทศ ต้องเสียภาษีในไทยไหม

ต้องเสีย ถ้าคุณสร้างงานในประเทศไทย เงินได้นั้นเป็นเงินได้จากกิจการที่ทำในประเทศไทยตามมาตรา 41 วรรคหนึ่ง ไม่ว่าเงินจะจ่ายในหรือนอกประเทศ ถ้าถูกหักภาษีในต่างประเทศ ให้เก็บหลักฐานไว้เพื่อตรวจสิทธิเครดิตภาษีตามอนุสัญญาภาษีซ้อน

7. ใช้วิธีเหมา 60% แล้วต้องเก็บใบเสร็จค่าวัสดุไหม

ไม่จำเป็นต้องใช้ใบเสร็จค่าวัสดุเพื่อพิสูจน์ค่าใช้จ่ายเหมา แต่ยังต้องมีหลักฐานรายได้ที่ครบถ้วน และผู้มีเงินได้ 40(6) ที่ไม่ได้จด VAT มีหน้าที่ทำรายงานเงินสดรับ-จ่าย การเก็บใบเสร็จไว้ยังช่วยให้เปรียบเทียบได้ว่าปีไหนควรเปลี่ยนเป็นวิธีหักตามจริง

ให้ Tawan Consultant ช่วยดูแลเรื่องนี้

ทีมบัญชีของ ตะวัน คอนซัลแทนท์ (Tawan Consultant) ช่วยศิลปินและผู้สร้างสรรค์งานศิลปะจัดประเภทเงินได้ 40(6) 40(2) 40(3) และ 40(8) ตรวจสัญญาฝากขายกับแกลเลอรีในมุมภาษี วางระบบรายงานรับ-จ่าย ยื่น ภ.ง.ด.94 และ ภ.ง.ด.90 จด VAT และเปรียบเทียบว่าควรเปลี่ยนเป็นบริษัทเมื่อไร

• โทร: 096-692-2528
• LINE: @962iwlqe
• ที่อยู่: 34 ซอยเพชรเกษม 28 แยก 16 แขวงปากคลองภาษีเจริญ เขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร 10160
• เวลาทำการ: จันทร์–ศุกร์ 8:30–17:30
• เว็บไซต์: www.tawanconsultant.com

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือภาษีสำหรับกรณีเฉพาะ กฎหมายและแนวปฏิบัติอาจเปลี่ยนแปลง ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจ

แหล่งอ้างอิง

1. พระราชกฤษฎีกาออกตามความในประมวลรัษฎากร ว่าด้วยการกำหนดค่าใช้จ่ายที่ยอมให้หักจากเงินได้พึงประเมิน (ฉบับที่ 803) พ.ศ. 2569 (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 143 ตอนที่ 10 ก วันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2569) ฉบับเผยแพร่โดยกรมสรรพากร https://www.rd.go.th/fileadmin/user_upload/kormor/newlaw/dc803.pdf และรายการพระราชกฤษฎีกา https://www.rd.go.th/1603.html
2. พระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 11) พ.ศ. 2502 มาตรา 4 ทวิ (ค่าลิขสิทธิ์ 40(3)), มาตรา 6 (เงินได้ 40(6) แก้ไขโดยฉบับที่ 803), มาตรา 8 (2) (19) (25) และมาตรา 8 ทวิ (เงินได้ 40(8)) https://www.rd.go.th/2375.html
3. ประมวลรัษฎากร มาตรา 38-64 (มาตรา 40, 41, 42 ทวิ, 42 ตรี, 44, 48, 50, 56, 56 ทวิ) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5937.html
4. คำอธิบายวิธีกรอกแบบแสดงรายการภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ภ.ง.ด.90 ปีภาษี 2568 ข้อ 5 (เงินได้ 40(6)) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/fileadmin/tax_pdf/pit/2568/Ins90_241268.pdf
5. คำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป.4/2528 (ข้อ 7, 8, 12/1) https://www.rd.go.th/3479.html
6. ข่าวกรมสรรพากร ฉบับที่ 14/2569 (ขยายอัตรา e-Withholding Tax) https://www.rd.go.th/fileadmin/user_upload/news/2569thai/news14_2569.pdf
7. คำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.161/2566 (แก้ไขโดย ป.162/2566) เรื่อง การเสียภาษีเงินได้ตามมาตรา 41 วรรคสอง https://www.rd.go.th/fileadmin/user_upload/kormor/newlaw/dn161A.pdf
8. ประมวลรัษฎากร มาตรา 80-82 (มาตรา 80/1(1), 81(1)(ซ), 81(1)(ฌ), 81/1) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5206.html
9. ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 11) เรื่อง กำหนดสาขาและลักษณะการประกอบกิจการให้บริการที่เป็นงานทางศิลปะและวัฒนธรรม ตามมาตรา 81(1)(ซ) https://www.rd.go.th/3412.html
10. พระราชกฤษฎีกาฯ ว่าด้วยการกำหนดมูลค่าของฐานภาษีของกิจการขนาดย่อมซึ่งได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 432) พ.ศ. 2548 มาตรา 4 และ 5 https://www.rd.go.th/fileadmin/user_upload/kormor/newlaw/dc432.pdf
11. ประมวลรัษฎากร มาตรา 83-84 (การยื่น ภ.พ.30) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5207.html
12. ประมวลรัษฎากร มาตรา 85-86/14 (มาตรา 85/1 การจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5208.html
13. ผู้มีหน้าที่จัดทำรายงานเงินสดรับ-จ่าย กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/38625.html