ปิดงบการเงินคือการนำบัญชีที่บันทึกมาตลอดรอบ 12 เดือน มาปรับปรุงให้ตรงกับความเป็นจริง ณ วันสิ้นรอบบัญชี แล้วสรุปออกมาเป็นงบการเงิน ได้แก่ งบแสดงฐานะการเงิน (งบดุล) งบกำไรขาดทุน และหมายเหตุประกอบงบการเงิน งานนี้ทำปีละครั้ง ต่างจากการทำบัญชีรายเดือนซึ่งเป็นการบันทึกรายการประจำวันและยื่นภาษีรายเดือน และต่างจากการตรวจสอบบัญชีซึ่งเป็นการที่ผู้สอบบัญชีอิสระตรวจงบที่ทำเสร็จแล้วและแสดงความเห็น
เจ้าของกิจการหลายรายเข้าใจว่าสามอย่างนี้คืองานเดียวกัน หรือคิดว่าจ้างคนทำบัญชีรายเดือนแล้วงบจะออกมาเองตอนสิ้นปี ความจริงคือแต่ละงานมีผู้รับผิดชอบ เอกสารที่ต้องใช้ และกำหนดเวลาตามกฎหมายต่างกัน บทความนี้อธิบายความต่าง ขั้นตอนการปิดงบทีละขั้น ใครมีสิทธิ์ทำและลงนาม ค่าบริการปิดงบขึ้นกับปัจจัยอะไร (ไม่ระบุราคา) และสัญญาณที่บอกว่าถึงเวลาจ้างผู้เชี่ยวชาญ
สรุปสั้นที่สุด: ทำบัญชีรายเดือน = บันทึกรายการและยื่นภาษีประจำเดือน · ปิดงบ = ปรับปรุงรายการสิ้นรอบ (ค้างรับ ค้างจ่าย ค่าเสื่อมราคา กระทบยอด) แล้วจัดทำงบการเงินตามมาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ (TFRS for NPAEs) · ตรวจสอบบัญชี = ผู้สอบบัญชีอิสระ (CPA หรือ TA ตามขนาดกิจการ) ตรวจงบและลงนามรับรอง · บริษัทจำกัดต้องใช้ CPA ทุกราย · ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนขนาดเล็กใช้ TA ได้ · ปิดบัญชีทุก 12 เดือน (พ.ร.บ.การบัญชี ม.10) · ยื่น ภ.ง.ด.50 ภายใน 150 วันนับแต่สิ้นรอบ (ประมวลรัษฎากร ม.68, 69) · ยื่นงบต่อ DBD ผ่าน DBD e-Filing (ม.11)
1. ปิดงบการเงินคืออะไร
ในภาษากฎหมาย พ.ร.บ.การบัญชี พ.ศ. 2543 ใช้คำว่า "ปิดบัญชี" (มาตรา 10) กับ "จัดทำงบการเงิน" (มาตรา 11) ส่วนในภาษาทำงานทั่วไปเรียกรวมกันว่า "ปิดงบ" ผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีต้องปิดบัญชีครั้งแรกภายใน 12 เดือนนับแต่วันเริ่มทำบัญชี และปิดทุกรอบ 12 เดือนต่อจากนั้น เว้นแต่ได้รับอนุญาตให้เปลี่ยนรอบปีบัญชี
พ.ร.บ.การบัญชี มาตรา 8 กำหนดว่าผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีคือ ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน บริษัทจำกัด บริษัทมหาชนจำกัด นิติบุคคลต่างประเทศที่ประกอบธุรกิจในประเทศไทย และกิจการร่วมค้าตามประมวลรัษฎากร ดังนั้นหน้าที่ปิดงบเป็นของ เจ้าของนิติบุคคล ไม่ใช่ของสำนักงานบัญชี สำนักงานบัญชีเป็นเพียงผู้ที่เจ้าของมอบหมายให้ทำแทน
"งบการเงิน" ตามมาตรา 4 หมายถึงรายงานผลการดำเนินงาน ฐานะการเงิน หรือการเปลี่ยนแปลงฐานะการเงิน ไม่ว่าจะรายงานโดยงบดุล งบกำไรขาดทุน งบกำไรสะสม งบกระแสเงินสด งบแสดงการเปลี่ยนแปลงส่วนของผู้ถือหุ้น หรือหมายเหตุประกอบงบการเงิน ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1196 วางหลักสำหรับบริษัทจำกัดว่างบดุลต้องทำอย่างน้อยครั้งหนึ่งทุกรอบ 12 เดือน และต้องมีรายการย่อแสดงสินทรัพย์ หนี้สิน และบัญชีกำไรขาดทุน
ในทางภาษี ประมวลรัษฎากร มาตรา 68 ทวิ กำหนดให้บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลจัดทำบัญชีงบดุล บัญชีทำการ และบัญชีกำไรขาดทุนเพื่อคำนวณภาษีด้วย งบการเงินชุดเดียวกันนี้จึงต้องใช้ทั้งเพื่อยื่นกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) และเพื่อยื่น ภ.ง.ด.50 กับกรมสรรพากร
2. ทำบัญชีรายเดือน ปิดงบ และตรวจสอบบัญชี ต่างกันอย่างไร
ตารางนี้เปรียบเทียบสามงานที่มักถูกเรียกปนกัน
| หัวข้อ | ทำบัญชีรายเดือน | ปิดงบการเงิน | ตรวจสอบบัญชี |
|---|---|---|---|
| ทำเมื่อไร | ต่อเนื่องทุกเดือน | ปีละครั้ง หลังสิ้นรอบบัญชี | ปีละครั้ง หลังจัดทำงบเสร็จ ก่อนอนุมัติและยื่น |
| ผลลัพธ์ | สมุดบัญชี รายงานภาษีซื้อ-ขาย แบบ ภ.พ.30 ภ.ง.ด.1 3 53 ฯลฯ | งบการเงินครบชุดพร้อมหมายเหตุ และกระดาษทำการสำหรับภาษี | รายงานของผู้สอบบัญชี ซึ่งแสดงความเห็นต่องบการเงิน |
| ใครทำ | ผู้ทำบัญชี (พ.ร.บ.การบัญชี ม.19, 20) | ผู้ทำบัญชีหรือสำนักงานบัญชีที่เจ้าของมอบหมาย | ผู้สอบบัญชีที่เป็นอิสระ: CPA หรือ TA ตามขนาดกิจการ |
| ผู้ลงนาม | ผู้ทำบัญชีรับผิดชอบการทำบัญชี | กรรมการลงนามในงบการเงินในฐานะผู้รับผิดชอบ | ผู้สอบบัญชีลงนามรับรอง |
| ใช้เอกสารหลัก | ใบกำกับภาษี ใบเสร็จ สเตทเมนต์ เอกสารจ่ายเงิน | ข้อมูลบัญชีทั้งปี + เอกสารสิ้นปี เช่น ใบยืนยันยอดธนาคาร ผลนับสต็อก ทะเบียนทรัพย์สิน สัญญา | งบที่ปิดแล้ว + หลักฐานที่ผู้สอบขอ |
| กฎหมายหลัก | พ.ร.บ.การบัญชี ม.9-14, 19, 20; ประมวลรัษฎากร ภาษีรายเดือน | พ.ร.บ.การบัญชี ม.10, 11; ประมวลรัษฎากร ม.68 ทวิ | พ.ร.บ.การบัญชี ม.11 วรรคท้าย; ประมวลรัษฎากร ม.3 สัตต, ม.69 |
| ถ้าไม่ทำ | ภาษีรายเดือนค้าง เสียเงินเพิ่ม | ไม่มีงบให้ยื่น DBD และสรรพากร | งบที่ต้องตรวจโดย CPA/TA ยื่นไม่ได้ |
หมายเหตุสำคัญคือ การตรวจสอบบัญชีเป็นงานคนละบทบาทกับการทำบัญชี เพราะผู้ตรวจต้องเป็นอิสระจากงบที่ตนตรวจ ความเห็นของสำนักงานคือไม่ควรให้คนเดียวกันเป็นทั้งผู้ทำบัญชีและผู้ลงนามตรวจสอบกิจการเดียวกัน รายละเอียดเรื่องคุณสมบัติและความเป็นอิสระของ TA และ CPA อ่านต่อได้ใน ผู้สอบบัญชีภาษีอากร (TA) กับผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ต่างกันอย่างไร
ส่วนรายละเอียดว่าค่าทำบัญชีรายเดือนควรครอบคลุมงานอะไรบ้าง และงานปิดงบรวมอยู่ในรายเดือนหรือคิดแยก อ่านต่อใน ค่าทำบัญชีรายเดือนคิดจากอะไร
3. ขั้นตอนปิดงบการเงิน ทีละขั้น
ขั้นตอนด้านล่างเป็นลำดับงานที่ใช้ในทางปฏิบัติ ชื่อรายการและรายละเอียดอาจต่างกันไปตามประเภทธุรกิจ
3.1 ไทม์ไลน์ของงาน
| ขั้น | งาน | ผลที่ได้ |
|---|---|---|
| 1 | ตัดยอดรายการถึงวันสิ้นรอบ และตรวจว่าบัญชีรายเดือนครบทุกเดือน | งบทดลองก่อนปรับปรุง |
| 2 | กระทบยอด (ธนาคาร ลูกหนี้ เจ้าหนี้ ภาษี) | ยอดที่ยืนยันกับหลักฐานภายนอกได้ |
| 3 | ปรับปรุงรายการ: ค้างรับ ค้างจ่าย จ่ายล่วงหน้า รับล่วงหน้า | รายได้และค่าใช้จ่ายตรงรอบเวลา |
| 4 | คำนวณค่าเสื่อมราคา และตรวจทะเบียนทรัพย์สิน | ค่าเสื่อมราคาประจำปี |
| 5 | ตรวจสินค้าคงเหลือ ลูกหนี้ที่ไม่น่าจะได้รับชำระ เงินกู้ยืมกรรมการ | ตัวเลขสินทรัพย์ที่สมเหตุสมผล |
| 6 | จัดทำงบทดลองหลังปรับปรุง และจัดทำงบการเงินตาม TFRS for NPAEs พร้อมหมายเหตุ | งบการเงินฉบับร่าง |
| 7 | ส่งให้ผู้สอบบัญชีตรวจ (CPA หรือ TA ตามขนาดกิจการ) และแก้ไขตามข้อสังเกต | งบที่ผู้สอบบัญชีลงนามรับรอง |
| 8 | ประชุมอนุมัติงบ (บริษัทจำกัด) แล้วยื่นงบต่อ DBD ผ่าน DBD e-Filing | หลักฐานการยื่นงบ |
| 9 | คำนวณกำไรสุทธิทางภาษี และยื่น ภ.ง.ด.50 | แบบยื่นภาษีเงินได้นิติบุคคลประจำปี |
3.2 รายละเอียดแต่ละขั้น
กระทบยอด. ก่อนปรับปรุงต้องให้ยอดในบัญชีตรงกับหลักฐานภายนอกก่อน เช่น ยอดเงินฝากธนาคารตามสมุดบัญชีเทียบกับสเตทเมนต์ ณ วันสิ้นรอบ ยอดลูกหนี้และเจ้าหนี้รายตัวเทียบกับใบแจ้งหนี้และใบยืนยันยอด รวมถึงยอดขายตามบัญชีเทียบกับยอดขายที่รายงานในแบบ ภ.พ.30 ตลอดปี ส่วนต่างที่ไม่มีคำอธิบายมักเป็นจุดที่ถูกถามภายหลัง
ค้างรับและค้างจ่าย. ธุรกิจต้องรับรู้รายได้และค่าใช้จ่ายตามรอบเวลาที่เกิดขึ้นจริง ไม่ใช่ตามวันที่รับหรือจ่ายเงิน ตัวอย่างสมมติ: ค่าเช่าสำนักงานเดือนธันวาคม 30,000 บาท จะจ่ายในเดือนมกราคม ต้องบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายค้างจ่ายในปีที่ปิดงบ ในทำนองเดียวกัน ดอกเบี้ยเงินฝากที่เกิดแล้วแต่ธนาคารยังไม่จ่าย 2,000 บาท บันทึกเป็นดอกเบี้ยค้างรับ
จ่ายล่วงหน้าและรับล่วงหน้า. ค่าเบี้ยประกันที่จ่ายไป 12,000 บาท ครอบคลุม 12 เดือน หากใช้ไปแล้ว 9 เดือนเมื่อสิ้นรอบ ต้องตัดเป็นค่าใช้จ่าย 9,000 บาท ส่วนที่เหลือ 3,000 บาทเป็นค่าใช้จ่ายจ่ายล่วงหน้าในงบแสดงฐานะการเงิน
ค่าเสื่อมราคา. สินทรัพย์ถาวรต้องทยอยตัดเป็นค่าใช้จ่ายตามอายุการใช้งาน ตัวอย่างสมมติ: อุปกรณ์ราคาทุน 600,000 บาท อายุใช้งาน 5 ปี ไม่มีมูลค่าซาก ตัดแบบเส้นตรงได้ปีละ 120,000 บาท ต้องตรวจด้วยว่าทะเบียนทรัพย์สินตรงกับของที่มีอยู่จริง สินทรัพย์ที่ขายหรือเลิกใช้ถูกตัดออกแล้วหรือยัง ส่วนอัตราค่าเสื่อมราคาที่ยอมให้หักเป็นรายจ่ายทางภาษีมีเพดานตามกฎหมายภาษี ซึ่งอาจต่างจากที่ใช้ทางบัญชี จึงต้องทำรายการปรับปรุงทางภาษีแยกต่างหากตอนคำนวณกำไรสุทธิ
สินค้าคงเหลือ. สำหรับธุรกิจที่มีสต็อก ต้องนับสินค้า ณ วันสิ้นรอบและเทียบกับยอดในบัญชี ในด้านภาษี ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ตรี (6) กำหนดให้คำนวณสินค้าคงเหลือปลายรอบตามราคาทุนหรือราคาตลาดแล้วแต่อย่างใดจะน้อยกว่า
จัดทำงบตาม TFRS for NPAEs. กิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะซึ่งรวมถึง SME ส่วนใหญ่ จัดทำงบตามมาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ (TFRS for NPAEs) ซึ่งสภาวิชาชีพบัญชีกำหนด ฉบับปรับปรุง 2565 ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 30 พฤศจิกายน 2565 และมีผลตั้งแต่ 1 มกราคม 2566 (ตามที่สรุปในแหล่งข้อมูลทางวิชาชีพ) กรมสรรพากรรวบรวมมาตรฐานฉบับนี้พร้อมตัวอย่างประกอบ และตารางเปรียบเทียบกับ TFRS for PAEs ไว้ในหมวดความรู้ภาษีอากรสำหรับ TA ผลของขั้นนี้คืองบครบชุดพร้อมหมายเหตุประกอบงบการเงิน ซึ่งผู้อ่านงบ เช่น ธนาคาร ใช้ประเมินกิจการ
ผู้สอบบัญชีตรวจ. พ.ร.บ.การบัญชี มาตรา 11 วรรคท้าย กำหนดให้งบการเงินต้องได้รับการตรวจสอบและแสดงความเห็นโดยผู้สอบบัญชีรับอนุญาต เว้นแต่งบของห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนไทยที่มีทุน สินทรัพย์ หรือรายได้ ไม่เกินที่กฎกระทรวงกำหนด ขั้นนี้ต้องเผื่อเวลา เพราะผู้สอบอาจขอเอกสารเพิ่มและให้แก้ไขรายการ
ประชุมอนุมัติและยื่น DBD. บริษัทจำกัดต้องนำงบดุลที่ผู้สอบบัญชีตรวจแล้วเสนออนุมัติในที่ประชุมใหญ่ภายใน 4 เดือนนับแต่วันที่ลงในงบดุล (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1197) แล้วยื่นงบต่อ DBD ภายใน 1 เดือนนับแต่วันที่ได้รับอนุมัติ ส่วนห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนยื่นภายใน 5 เดือนนับแต่วันปิดบัญชี (พ.ร.บ.การบัญชี มาตรา 11 วรรคหนึ่ง) การยื่นทำทางอิเล็กทรอนิกส์ผ่านระบบ DBD e-Filing บนเว็บไซต์ dbd.go.th ในเมนูบริการออนไลน์ โดยเตรียมข้อมูลงบในไฟล์ DBD XBRL in Excel ตามคู่มือของ DBD
ยื่น ภ.ง.ด.50. ประมวลรัษฎากร มาตรา 68 และ 69 กำหนดให้บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลยื่นแบบภายใน 150 วันนับแต่วันสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชี พร้อมงบดุล บัญชีทำการ และบัญชีกำไรขาดทุนที่บุคคลตามมาตรา 3 สัตต ตรวจสอบและรับรอง วิธีคำนวณกำไรสุทธิทางภาษีและเอกสารแนบอธิบายละเอียดใน ภ.ง.ด.50 คืออะไร ยื่นอย่างไร
3.3 ตัวอย่างปฏิทินสำหรับรอบบัญชี 31 ธันวาคม 2569
| กำหนด | วันที่ | ที่มา |
|---|---|---|
| ประชุมใหญ่อนุมัติงบ (บริษัทจำกัด) | ภายใน 30 เมษายน 2570 | ป.พ.พ. ม.1197: 4 เดือนนับแต่วันที่ลงในงบดุล |
| ยื่น ภ.ง.ด.50 | ภายใน 30 พฤษภาคม 2570 | ประมวลรัษฎากร ม.68, 69: 150 วันนับแต่วันสิ้นรอบ |
| ยื่นงบต่อ DBD (บริษัทจำกัด ถ้าประชุม 30 เมษายน) | ภายใน 30 พฤษภาคม 2570 | พ.ร.บ.การบัญชี ม.11: 1 เดือนนับแต่วันอนุมัติ |
| ยื่นงบต่อ DBD (ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน) | ภายใน 31 พฤษภาคม 2570 | พ.ร.บ.การบัญชี ม.11: 5 เดือนนับแต่วันปิดบัญชี |
วันที่ในตารางคำนวณจากรอบ 12 เดือนที่สิ้นสุด 31 ธันวาคม วันที่ 30 พฤษภาคม 2570 ตรงกับวันอาทิตย์ ซึ่งโดยทั่วไปกำหนดที่ตรงวันหยุดจะเลื่อนเป็นวันทำการถัดไป แต่ไม่ควรเผื่อวันสุดท้าย ถ้ารอบบัญชีของคุณสิ้นสุดวันอื่น ให้นับใหม่จากวันสิ้นรอบของคุณ จากตารางจะเห็นว่าขั้นตอนที่ 1 ถึง 7 ต้องเสร็จในประมาณ 4 เดือนแรกของปีถัดไป ซึ่งเป็นเหตุผลที่ควรเริ่มเตรียมเอกสารตั้งแต่เดือนที่ 11-12 ของรอบ รายการเตรียมงานของงานสิ้นปีจะแยกไว้ในบทความเช็กลิสต์ปิดงบสิ้นปี (year-end-closing-checklist-sme) ซึ่งจะเผยแพร่ภายหลัง
ถ้าที่ผ่านมาไม่ได้ยื่นงบหลายปี ให้อ่าน ทำบัญชีย้อนหลัง เมื่อไม่ได้ส่งงบการเงินหลายปี ซึ่งอธิบายค่าปรับและขั้นตอนแก้ไข
4. ใครมีสิทธิ์ทำงบ ใครมีสิทธิ์ตรวจ
4.1 ผู้ทำบัญชี
พ.ร.บ.การบัญชี มาตรา 19 กำหนดว่าผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีต้องจัดให้มี ผู้ทำบัญชี ที่มีคุณสมบัติตามที่อธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้ากำหนด และต้องควบคุมดูแลให้บัญชีตรงต่อความจริง ส่วนมาตรา 20 กำหนดให้ผู้ทำบัญชีจัดทำบัญชีให้แสดงผลการดำเนินงานและฐานะการเงินตามความเป็นจริงและตามมาตรฐานการบัญชี โดยมีเอกสารประกอบถูกต้องครบถ้วน มาตรา 12 ยังกำหนดให้เจ้าของส่งมอบเอกสารประกอบการลงบัญชีให้ผู้ทำบัญชีอย่างถูกต้องครบถ้วน
คุณสมบัติของผู้ทำบัญชีกำหนดโดยประกาศกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เรื่อง กำหนดคุณสมบัติและเงื่อนไขของการเป็นผู้ทำบัญชี พ.ศ. 2568 (ลงวันที่ 29 ตุลาคม 2568 มีผลตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 และใช้แทนประกาศ พ.ศ. 2557 เดิม) ผู้ทำบัญชีต้องเป็นสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชี และมีคุณวุฒิ 2 ระดับ
| คุณวุฒิ | ทำบัญชีให้ใครได้ |
|---|---|
| ไม่ต่ำกว่าปริญญาตรีทางการบัญชี หรือเทียบเท่า | ธุรกิจทุกประเภทและทุกขนาด |
| ต่ำกว่าปริญญาตรี แต่ไม่ต่ำกว่าอนุปริญญาหรือ ปวส.ทางการบัญชี หรือเทียบเท่า | เฉพาะห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนและบริษัทจำกัดที่ ณ วันปิดรอบบัญชีที่ผ่านมามีครบทุกข้อ: ทุนจดทะเบียนไม่เกิน 5 ล้านบาท สินทรัพย์รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท และรายได้รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท |
นอกจากนี้ ผู้ทำบัญชีต้องแจ้งการรับทำบัญชีภายใน 30 วันนับแต่วันที่รับทำบัญชี ผ่านระบบงานผู้ทำบัญชี (e-Accountant) ของ DBD รับทำบัญชีได้ไม่เกิน 100 งบการเงินต่อปีปฏิทิน (ประกาศฉบับเดิมนับเป็น 100 ราย) และต้องยืนยันการทำบัญชีหลังสิ้นรอบบัญชีและก่อนที่ธุรกิจนั้นจะยื่นงบต่อ DBD (ประกาศฉบับเดิมกำหนดให้ยืนยันภายใน 30 มกราคมของปีถัดไป) รวมทั้งมีข้อกำหนดเรื่องการพัฒนาความรู้ต่อเนื่อง (CPD) รายละเอียดปลีกย่อยเหล่านี้ปรับปรุงบ่อย ควรตรวจฉบับล่าสุดที่เว็บไซต์ DBD หรือสอบถามผู้ทำบัญชีของคุณ
4.2 ผู้สอบบัญชี: CPA และ TA
เรื่องนี้มีรายละเอียดมาก จึงสรุปเพียงหลักใหญ่ โดยให้อ่านฉบับเต็มในบทความ TA กับ CPA ต่างกันอย่างไร
- บริษัทจำกัดและบริษัทมหาชนจำกัด ต้องให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ตรวจทุกขนาด ไม่มีข้อยกเว้นสำหรับบริษัทจำกัด
- ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน (หจก.) ขนาดเล็ก ที่มีทุน สินทรัพย์ และรายได้ไม่เกินเกณฑ์ในกฎกระทรวง (ทุน 5 ล้านบาท สินทรัพย์ 30 ล้านบาท รายได้ 30 ล้านบาท ตามที่กรมสรรพากรแจ้ง) ได้รับยกเว้นไม่ต้องให้ CPA ตรวจ และสามารถใช้ผู้สอบบัญชีภาษีอากร (TA) ตรวจสอบและรับรองบัญชีเพื่อยื่น ภ.ง.ด.50 ได้ หรือจะใช้ CPA ก็ได้
- หจก.ที่เกินเกณฑ์ข้อใดข้อหนึ่ง ต้องใช้ CPA
ฐานทางกฎหมายคือ ประมวลรัษฎากร มาตรา 3 สัตต ซึ่งกำหนดว่า การตรวจสอบและรับรองบัญชีเพื่อประโยชน์ในการจัดเก็บภาษีจะกระทำได้ก็แต่โดยบุคคลที่ได้รับใบอนุญาตจากอธิบดีกรมสรรพากร ผู้ที่ได้รับใบอนุญาตมีสองกลุ่ม คือ CPA ซึ่งได้ใบอนุญาตตาม พ.ร.บ.วิชาชีพบัญชี และ TA ซึ่งขึ้นทะเบียนกับกรมสรรพากร ตรวจสถานะของ CPA ได้ที่ระบบตรวจสอบของสภาวิชาชีพบัญชี (eservice.tfac.or.th/check_cpa)
5. ปิดงบแล้วต้องยื่นอะไร ที่ไหน
หลายคนสับสนว่าการยื่นงบกับการยื่นภาษีเป็นอย่างเดียวกัน ความจริงเป็นสองการยื่นต่อสองหน่วยงาน ใช้ข้อมูลงบชุดเดียวกัน
| รายการ | ยื่นที่ | ยื่นอะไร | กำหนด |
|---|---|---|---|
| ยื่นงบการเงิน | กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) ผ่าน DBD e-Filing | งบการเงินที่ผู้สอบบัญชีลงนามแล้ว (บริษัทจำกัดยื่นพร้อมบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น) | บริษัทจำกัด 1 เดือนหลังประชุมอนุมัติ; หจก. 5 เดือนนับแต่ปิดบัญชี |
| ภ.ง.ด.50 | กรมสรรพากร | แบบแสดงรายการภาษีเงินได้นิติบุคคล พร้อมงบที่ผู้ตรวจสอบและรับรองตาม ม.3 สัตต | 150 วันนับแต่วันสิ้นรอบบัญชี |
ข้อควรระวังคือ แม้งบการเงินที่ยื่นทั้งสองแห่งต้องมาจากข้อมูลบัญชีเดียวกัน แต่กำไรสุทธิทางภาษีใน ภ.ง.ด.50 ไม่เท่ากับกำไรทางบัญชีเสมอไป เพราะมีรายการที่กฎหมายภาษีไม่ยอมให้หักหรือให้หักได้จำกัด ซึ่งต้องปรับปรุงเพิ่มในขั้นคำนวณภาษี
6. ค่าบริการปิดงบการเงินขึ้นกับอะไร
บทความนี้ไม่ระบุราคา เพราะราคาขึ้นกับสภาพบัญชีของแต่ละกิจการ ปัจจัยที่ทำให้ใบเสนอราคาต่างกันมีดังนี้
| ปัจจัย | ทำไมจึงมีผล |
|---|---|
| คุณภาพของบัญชีรายเดือนที่ส่งมา | ถ้าบัญชีครบและกระทบยอดแล้ว งานปิดงบเป็นการปรับปรุงสิ้นปี ถ้าบัญชีค้างหรือคลาดเคลื่อน ต้องแก้ย้อนหลังก่อนปิด |
| จำนวนรายการและเอกสาร | ปริมาณธุรกรรมต่อปีมีผลต่อเวลาตรวจทานและกระทบยอด |
| ประเภทธุรกิจ | ธุรกิจที่มีสต็อก ต้นทุนผลิต สัญญาก่อสร้าง หรือรายได้จากต่างประเทศ ต้องใช้การคำนวณเพิ่ม |
| จำนวนสินทรัพย์ถาวรและเงินกู้ | ทะเบียนทรัพย์สิน ค่าเสื่อมราคา และดอกเบี้ย ต้องเทียบหลักฐาน |
| ขนาดกิจการและผู้ตรวจที่ต้องใช้ | บริษัทจำกัดต้องใช้ CPA; หจก.ขนาดเล็กอาจใช้ TA ได้ ขอบเขตงานตรวจต่างกัน |
| หมายเหตุประกอบงบและรายการพิเศษ | รายการกับกรรมการหรือบริษัทที่เกี่ยวข้อง การปรับโครงสร้าง ต้องเขียนเปิดเผย |
| ปีที่ค้างและความเร่งด่วน | ปิดย้อนหลังหลายปีหรือมีกำหนดยื่นใกล้ถึงใช้เวลามากกว่า |
| การแก้ไขข้อสังเกตจากผู้สอบ | ยิ่งเอกสารครบ ยิ่งไม่ต้องรอรอบแก้ |
อัตราค่าบริการของสำนักงานเราแสดงไว้ในหน้า บริการตรวจสอบบัญชีและปิดงบการเงินโดย CPA เมื่อเทียบใบเสนอราคาหลายที่ ควรถามให้ชัดว่ารวมงานตรวจโดย CPA หรือ TA หรือไม่ รวมการยื่นงบ DBD และ ภ.ง.ด.50 หรือไม่ และรวมการแก้ไขตามข้อสังเกตหรือไม่
7. สัญญาณว่าควรจ้างปิดงบ
เจ้าของกิจการควรพิจารณาจ้างผู้เชี่ยวชาญเมื่อพบอย่างน้อยหนึ่งข้อต่อไปนี้
- เป็นบริษัทจำกัด จึงต้องมี CPA ตรวจงบทุกปี และต้องมีผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติตามกฎหมาย
- ไม่มีผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติ หรือผู้ทำบัญชีไม่ได้ขึ้นทะเบียนกับสภาวิชาชีพบัญชี
- บัญชีรายเดือนค้างหรือเอกสารไม่ครบ จนไม่แน่ใจว่ายอดขายและค่าใช้จ่ายทั้งปีเป็นเท่าไร
- ยอดในบัญชีไม่ตรงกับธนาคาร สต็อก หรือ ภ.พ.30 และไม่มีใครอธิบายส่วนต่างได้
- ต้องใช้งบกับธนาคาร นักลงทุน หรือผู้ซื้อ ซึ่งต้องการงบที่ผ่านการตรวจโดย CPA
- ไม่ได้ยื่นงบหรือ ภ.ง.ด.50 มาหลายปี เสี่ยงค่าปรับและการถูกขีดชื่อ ดูแนวทางในบทความทำบัญชีย้อนหลังที่ลิงก์ไว้ข้างต้น
- กิจการเติบโตเกินเกณฑ์ เช่น รายได้เกิน 30 ล้านบาทสำหรับ หจก. ทำให้ต้องเปลี่ยนจาก TA เป็น CPA
- ใกล้ถึงกำหนดและมีงานค้าง โดยเฉพาะ 4 เดือนแรกหลังสิ้นรอบ ซึ่งเป็นช่วงที่ต้องตรวจ อนุมัติ และยื่นพร้อมกัน
ต้องการผู้สอบบัญชีปิดงบให้ทันกำหนด?
รับตรวจสอบบัญชีโดยผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ค่าสอบบัญชีเริ่มต้น 4,500 บาท/ปี ตามช่วงรายได้ ประกาศราคาชัดเจน · ทัก LINE ประเมินฟรี
คำถามที่พบบ่อย
1. ปิดงบการเงินกับทำบัญชีรายเดือนต่างกันอย่างไร
ต่างกันที่เป้าหมายและรอบเวลา ทำบัญชีรายเดือนบันทึกรายการและยื่นภาษีประจำเดือน ส่วนปิดงบทำปีละครั้งเพื่อปรับปรุงรายการสิ้นรอบ เช่น ค้างรับ ค้างจ่าย ค่าเสื่อมราคา แล้วจัดทำงบการเงินตามมาตรฐานการรายงานทางการเงิน บัญชีรายเดือนที่ละเอียดและกระทบยอดไว้แล้วทำให้ปิดงบเร็วและถูกต้องกว่า
2. ปิดงบแล้วต้องให้ผู้สอบบัญชีตรวจทุกครั้งไหม
ในกรณีส่วนใหญ่ต้องตรวจ พ.ร.บ.การบัญชี มาตรา 11 กำหนดให้งบการเงินได้รับการตรวจสอบโดยผู้สอบบัญชีรับอนุญาต เว้นแต่ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนที่มีทุน สินทรัพย์ และรายได้ไม่เกินเกณฑ์ในกฎกระทรวง ซึ่งไม่ต้องใช้ CPA แต่ต้องให้ CPA หรือ TA ตรวจและรับรองบัญชีเพื่อยื่น ภ.ง.ด.50 ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 69 ส่วนบริษัทจำกัดไม่มีข้อยกเว้น
3. หจก.เล็กใช้ผู้สอบบัญชีภาษีอากร (TA) แทน CPA ได้ไหม
ได้ถ้าเข้าเกณฑ์ครบทุกข้อ คือ ทุนจดทะเบียนไม่เกิน 5 ล้านบาท สินทรัพย์ไม่เกิน 30 ล้านบาท และรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาท ถ้าข้อใดเกิน ต้องใช้ CPA บริษัทจำกัดใช้ TA ไม่ได้ ดูตารางเกณฑ์เต็มและกรณีแจ้งเลิกกิจการในบทความ TA กับ CPA
4. ถ้ายังไม่มีรายได้เลย ต้องปิดงบไหม
ต้อง ตัวบทกำหนดหน้าที่ปิดบัญชีทุกรอบ 12 เดือน (พ.ร.บ.การบัญชี มาตรา 10) และยื่นงบ (มาตรา 11) แก่ผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีทุกราย โดยไม่ได้ยกเว้นตามยอดรายได้ ภ.ง.ด.50 ก็ต้องยื่นตามมาตรา 68 แม้ไม่มีรายได้ ควรให้ผู้ทำบัญชีตรวจว่ากรณีของคุณมีรายละเอียดอื่นที่ต้องเปิดเผยหรือไม่
5. ยื่นงบต่อ DBD กับยื่น ภ.ง.ด.50 ต่างกันอย่างไร
ต่างที่หน่วยงานและวัตถุประสงค์ การยื่นงบต่อ DBD ผ่าน DBD e-Filing เป็นหน้าที่ตาม พ.ร.บ.การบัญชี เพื่อเปิดเผยงบ ส่วน ภ.ง.ด.50 ยื่นต่อกรมสรรพากรตามประมวลรัษฎากรเพื่อคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล สองการยื่นมีกำหนดเวลาต่างกันและต้องยื่นทั้งคู่
6. ค่าปิดงบคิดจากอะไร
คิดตามขอบเขตงานจริง ไม่มีราคากลางที่ใช้ได้กับทุกกิจการ ปัจจัยหลักคือคุณภาพบัญชีรายเดือน ปริมาณรายการ ประเภทธุรกิจ ผู้ตรวจที่ต้องใช้ และความเร่งด่วน ดูรายการปัจจัยในหัวข้อที่ 6 และอัตราของสำนักงานในหน้าบริการตรวจสอบบัญชี
7. ควรเริ่มเตรียมปิดงบตั้งแต่เมื่อไร
ควรเริ่มตั้งแต่เดือนที่ 11-12 ของรอบบัญชี โดยกระทบยอดธนาคาร ลูกหนี้ เจ้าหนี้ และตรวจว่าบัญชีรายเดือนครบ เพราะหลังสิ้นรอบเหลือเวลาประมาณ 4 เดือนก่อนต้องประชุมอนุมัติงบของบริษัทจำกัด และ 150 วันก่อนกำหนดยื่น ภ.ง.ด.50
ให้ Tawan Consultant ช่วยดูแลเรื่องนี้
ทีมบัญชีของ ตะวัน คอนซัลแทนท์ (Tawan Consultant) ช่วยเจ้าของ SME ปิดงบการเงินตั้งแต่ปรับปรุงรายการ กระทบยอด จัดทำงบตาม TFRS for NPAEs ประสานงานตรวจสอบโดยผู้สอบบัญชีรับอนุญาต ยื่นงบ DBD e-Filing และยื่น ภ.ง.ด.50 สอบถามเบื้องต้นฟรีได้ผ่านช่องทางด้านล่าง
- โทร: 096-692-2528
- LINE: @962iwlqe
- ที่อยู่: 34 ซอยเพชรเกษม 28 แยก 16 แขวงปากคลองภาษีเจริญ เขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร 10160
- เวลาทำการ: จันทร์–ศุกร์ 8:30–17:30
- เว็บไซต์: www.tawanconsultant.com
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือภาษีสำหรับกรณีเฉพาะ กฎหมายและแนวปฏิบัติอาจเปลี่ยนแปลง ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจ
แหล่งอ้างอิง
- พระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543 (มาตรา 4, 8, 10, 11, 12, 14, 19, 20) กรมพัฒนาธุรกิจการค้า https://www.dbd.go.th/data-storage/attachment/cf553ff61a275899be24bbc4.pdf
- ประมวลรัษฎากร มาตรา 3 สัตต (การตรวจสอบและรับรองบัญชีโดยบุคคลที่ได้รับใบอนุญาตจากอธิบดี) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5951.html
- ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ตรี (6), 68, 68 ทวิ, 69 กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5939.html
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1196 และ 1197 (บัญชีงบดุล) สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ระบบกฎหมายกลาง https://www.krisdika.go.th
- กรมพัฒนาธุรกิจการค้า: ผู้ทำบัญชี คุณสมบัติและเงื่อนไข (ประกาศกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เรื่อง กำหนดคุณสมบัติและเงื่อนไขของการเป็นผู้ทำบัญชี พ.ศ. 2568 ลงวันที่ 29 ตุลาคม 2568 มีผล 1 มกราคม 2569) เอกสารสรุปของ DBD (ตามประกาศฉบับเดิม พ.ศ. 2557) https://www.dbd.go.th/data-storage/attachment/2110f126dce55e4422771e617.pdf
- กรมพัฒนาธุรกิจการค้า: คู่มือการดาวน์โหลดและเตรียมข้อมูลงบการเงินในรูปแบบ DBD XBRL in Excel ระบบ DBD e-Filing https://efiling.dbd.go.th/efiling-documents/01_ManualFN.pdf
- กรมสรรพากร: ความรู้ภาษีอากรสำหรับ TA (มาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ ปรับปรุง 2565 ตัวอย่างประกอบ และสรุปความแตกต่างจาก TFRS for PAEs) https://www.rd.go.th/43474.html
- สภาวิชาชีพบัญชีฯ: พอร์ทัลมาตรฐานการบัญชีและการรายงานทางการเงิน https://acpro-std.tfac.or.th/standard/1/
- สภาวิชาชีพบัญชีฯ: ระบบตรวจสอบสถานะผู้สอบบัญชีรับอนุญาต https://eservice.tfac.or.th/check_cpa/
- กรมสรรพากร: สิทธิของผู้สอบบัญชีภาษีอากร (เกณฑ์ทุน 5 ล้านบาท สินทรัพย์ 30 ล้านบาท รายได้ 30 ล้านบาท) https://www.rd.go.th/25624.html