ภาษีฟรีแลนซ์ 2569 ฉบับครบ: เงินได้ 40(2) หรือ 40(8) หักค่าใช้จ่ายเท่าไร หัก ณ ที่จ่าย ยื่นแบบอะไร ต้องจด VAT เมื่อไร

ฟรีแลนซ์ทุกสาย ไม่ว่าจะเป็นนักออกแบบ โปรแกรมเมอร์ นักเขียน นักแปล หรือนายหน้าที่รับค่าคอมมิชชัน มีหน้าที่ยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาเหมือนกัน คำถามสำคัญที่สุดคือ เงินที่ได้รับเป็นเงินได้ประเภทไหน เพราะประเภทเงินได้เป็นตัวกำหนดว่าหักค่าใช้จ่ายได้เท่าไร ผู้จ่ายต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายแบบใด และต้องยื่นแบบครึ่งปีหรือไม่

โดยทั่วไป งานที่ทำด้วยตัวเอง ไม่มีต้นทุนมาก จัดเป็น เงินได้ 40(2) "การรับทำงานให้" หักค่าใช้จ่ายได้แบบเหมาเท่านั้น ส่วนงานที่ทำในลักษณะธุรกิจ มีต้นทุนสูง มีลูกจ้าง มีสถานที่ทำงาน จัดเป็น เงินได้ 40(8) หักค่าใช้จ่ายตามจริงได้แต่ต้องมีหลักฐาน บทความนี้สรุปเกณฑ์จากประมวลรัษฎากร พระราชกฤษฎีกา คำสั่ง และข้อหารือของกรมสรรพากร (ดูแหล่งอ้างอิงท้ายบทความ) สำหรับครีเอเตอร์ที่มีรายได้จากรีวิวและแพลตฟอร์ม อ่านแยกได้ที่ ภาษีและการทำบัญชีอินฟลูเอนเซอร์

สรุปสั้นที่สุด: ทำงานคนเดียว ค่าใช้จ่ายน้อย = 40(2) หักเหมา 50% รวมกับเงินเดือนไม่เกิน 100,000 บาท ใช้วิธีหักตามจริงไม่ได้ · ทำเป็นกิจการ มีต้นทุนสูง ลูกจ้าง สำนักงาน = 40(8) หักตามจริงพร้อมหลักฐาน · บริษัทผู้จ่ายหักภาษี 40(2) ตามวิธีมาตรา 50(1) ส่วนค่าจ้างทำของหรือค่าบริการ 40(8) หัก 3% · ภาษีที่ถูกหักนำมาเครดิตหรือขอคืนได้เมื่อยื่น ภ.ง.ด.90 · มีเฉพาะเงินได้ 40(2) ไม่ต้องยื่น ภ.ง.ด.94 · เงินจากลูกค้าต่างประเทศสำหรับงานที่ทำในไทยต้องนำมายื่นด้วย · รายรับค่าบริการเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ต้องจด VAT

1. ฟรีแลนซ์มีเงินได้ประเภทไหนได้บ้าง

ประมวลรัษฎากรมาตรา 40 แบ่งเงินได้ออกเป็น 8 ประเภท สำหรับฟรีแลนซ์ ประเภทที่เกี่ยวข้องบ่อยมีดังนี้

ที่มา: ประมวลรัษฎากร มาตรา 40

ฟรีแลนซ์ที่เป็นสถาปนิก วิศวกร หรือนักบัญชี ให้พิจารณาเงินได้ 40(6) ซึ่งมีวิธีหักค่าใช้จ่ายของตัวเอง อ่านเพิ่มเติมได้ที่ รายได้และภาษีวิชาชีพอิสระ 40(6) บทความนี้จะเน้นที่ 40(2) กับ 40(8) ซึ่งเป็นจุดที่ฟรีแลนซ์ส่วนใหญ่สับสน

2. แยก 40(2) กับ 40(8) อย่างไร: ดูจากแนววินิจฉัยของกรมสรรพากร

กฎหมายไม่ได้กำหนดตัวเลขชี้ขาดว่าค่าใช้จ่ายเท่าไรจึงเป็น 40(8) กรมสรรพากรพิจารณาจาก ข้อเท็จจริงของการทำงาน เป็นรายกรณี ข้อหารือที่ตอบไว้แล้วให้แนวทางที่ใช้ได้ดังนี้

2.1 ข้อหารือที่เกี่ยวกับงานฟรีแลนซ์โดยตรง

หมายเหตุ: ข้อหารือบางฉบับในตารางออกก่อนปี 2560 จึงอ้างอัตราหักค่าใช้จ่ายเหมาของ 40(2) แบบเดิม หลักการแยกประเภทเงินได้ยังใช้เทียบเคียงได้ แต่อัตราหักค่าใช้จ่ายปัจจุบันให้ใช้ตามข้อ 3

2.2 เช็กลิสต์แยก 40(2) กับ 40(8) สำหรับฟรีแลนซ์

ข้อควรจำ 3 ข้อ

1. ชื่อเรียกในสัญญาหรือใบเสร็จไม่ได้ชี้ขาด สิ่งที่สรรพากรดูคือข้อเท็จจริงว่าทำงานอย่างไร มีต้นทุนจริงเท่าไร
2. การเลือกประเภทเงินได้ไม่ใช่สิทธิของผู้มีเงินได้ ถ้ายื่นเป็น 40(8) เพื่อหักค่าใช้จ่ายมากขึ้น แต่ข้อเท็จจริงเป็น 40(2) อาจถูกประเมินภาษีเพิ่มพร้อมเงินเพิ่ม ภาระพิสูจน์ว่าทำเป็นกิจการอยู่ที่ผู้มีเงินได้
3. ฟรีแลนซ์คนเดียวอาจมีเงินได้หลายประเภท เช่น งานรับจ้างรายชิ้นเป็น 40(2) และค่าลิขสิทธิ์ภาพที่ยังเป็นเจ้าของอยู่เป็น 40(3) ต้องแยกกรอกให้ถูกช่อง

3. หักค่าใช้จ่ายได้เท่าไร

3.1 เงินได้ 40(2): หักเหมา 50% รวมกับ 40(1) ไม่เกิน 100,000 บาท

ประมวลรัษฎากรมาตรา 42 ทวิ กำหนดว่า เงินได้ตามมาตรา 40(1) และ (2) ยอมให้หักค่าใช้จ่ายเป็นการเหมาได้ร้อยละ 50 แต่รวมกันต้องไม่เกิน 100,000 บาท ผลที่ตามมาคือ

• ไม่มีทางเลือกหักตามจริง ต่อให้ซื้อคอมพิวเตอร์ ซอฟต์แวร์ หรือจ่ายค่าอินเทอร์เน็ตไปมากเท่าไร ก็หักได้ไม่เกินเพดานนี้
• เพดาน 100,000 บาท ใช้ร่วมกับเงินเดือน ถ้าเป็นพนักงานประจำที่มีเงินเดือนตั้งแต่ 200,000 บาทต่อปีขึ้นไป ใช้ค่าใช้จ่ายเต็ม 100,000 บาทไปแล้ว รายได้ฟรีแลนซ์ 40(2) จะไม่เหลือค่าใช้จ่ายให้หักอีก
• เงินได้ 40(2) ที่ 1,000,000 บาท หักค่าใช้จ่ายได้เพียง 100,000 บาท หรือเท่ากับ 10% ของรายรับ

3.2 เงินได้ 40(8): ส่วนใหญ่ต้องหักตามจริง

พระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 11) มาตรา 8 กำหนดอัตราเหมาไว้สำหรับกิจการบางประเภท และมาตรา 8 ทวิ กำหนดว่าเงินได้ 40(8) ที่ไม่ได้ระบุไว้ในมาตรา 8 ให้หักค่าใช้จ่ายตามความจำเป็นและสมควร งานบริการส่วนใหญ่ของฟรีแลนซ์ไม่อยู่ในรายการเหมา จึงต้องหักตามจริง ยกเว้นบางรายการที่ใกล้เคียงงานฟรีแลนซ์ เช่น

กรณีกิจการที่มีอัตราเหมา ถ้าพิสูจน์ได้ว่ามีค่าใช้จ่ายมากกว่าอัตราเหมา ก็หักตามจริงได้ ส่วนการหักตามจริงต้องมีหลักฐานที่ระบุชื่อผู้มีเงินได้ และรายจ่ายต้องเกี่ยวกับการหารายได้ รายจ่ายส่วนตัวหรือรายจ่ายที่ไม่มีหลักฐานหักไม่ได้ (พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 11 มาตรา 8 ทวิ ซึ่งให้นำมาตรา 65 ทวิ และ 65 ตรี มาใช้โดยอนุโลม)

3.3 เงินได้ 40(3) ค่าลิขสิทธิ์

ค่าแห่งลิขสิทธิ์หักค่าใช้จ่ายเหมาได้ 50% แต่รวมกันไม่เกิน 100,000 บาท หรือถ้าพิสูจน์ได้ว่ามีค่าใช้จ่ายมากกว่านั้น หักตามความจำเป็นและสมควรได้ (พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 11 มาตรา 4 ทวิ) เพดานนี้แยกจากเพดานของ 40(1) และ 40(2)

4. ภาษีหัก ณ ที่จ่าย: ผู้จ่ายหักเท่าไร และนำมาใช้อย่างไร

อัตราหัก ณ ที่จ่ายขึ้นกับประเภทเงินได้ ไม่ใช่ขึ้นกับอาชีพ จุดที่ฟรีแลนซ์เข้าใจผิดบ่อยคือคิดว่าทุกงานโดนหัก 3%

ผู้จ่ายที่เป็นบุคคลธรรมดา: ท.ป.4/2528 ข้อ 8 และข้อ 12/1 กำหนดหน้าที่หัก 3% ไว้เฉพาะผู้จ่ายที่เป็นบริษัท ห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล หรือนิติบุคคลอื่น ลูกค้าบุคคลธรรมดาที่จ้างงาน 40(8) จึงไม่มีหน้าที่หัก 3% ตามคำสั่งนี้ ส่วนการหักตามมาตรา 50(1) สำหรับเงินได้ 40(2) ตัวบทมาตรา 50 ระบุผู้จ่ายไว้กว้างกว่า คือ "บุคคล ห้างหุ้นส่วน บริษัท สมาคม หรือคณะบุคคล"

อัตรา 1% ผ่านระบบ e-Withholding Tax: คำสั่ง ท.ป.4/2528 ข้อ 8 (1/2) และข้อ 12/1 (1/2) ลดอัตรา 3% เหลือ 1% สำหรับเงินที่จ่ายตั้งแต่ 1 มกราคม 2566 ถึง 31 ธันวาคม 2568 เมื่อผู้จ่ายนำส่งภาษีผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ตามมาตรา 3 ปัณรส และมาตรการนี้ขยายต่อ โดยลดอัตราร้อยละ 5, 3 และ 2 เหลือร้อยละ 1 สำหรับการจ่ายผ่านระบบ e-Withholding Tax ตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 ถึง 31 ธันวาคม 2570 (ข่าวกรมสรรพากร ปชส. 14/2569) ฟรีแลนซ์ที่มีเงินได้ 40(8) ในปี 2569–2570 จึงถูกหัก 1% เมื่อผู้จ่ายหักและนำส่งผ่านระบบ e-Withholding Tax ส่วนการจ่ายที่ไม่ได้ผ่านระบบนี้ยังหัก 3% ตามปกติ

4.1 หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ)

ผู้จ่ายต้องออกหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายให้ผู้ถูกหัก (ประมวลรัษฎากร มาตรา 50 ทวิ) โดยกำหนดเวลาต่างกันตามวิธีหัก

• หักตามมาตรา 3 เตรส (เช่น 3% ตาม ท.ป.4/2528): ออก ทันทีทุกครั้ง ที่หัก
• หักตามมาตรา 50(1) (เงินได้ 40(2)): ออก ภายในวันที่ 15 กุมภาพันธ์ของปีถัดไป
• หักตามมาตรา 50(2): ออกทันทีทุกครั้งที่หัก

ฟรีแลนซ์ที่รับงาน 40(2) จากบริษัทหลายแห่ง ควรทวงถาม 50 ทวิ ให้ครบภายในต้นปีถัดไป เพราะต้องใช้ตอนยื่น ภ.ง.ด.90

4.2 ภาษีที่ถูกหักไม่ใช่ภาษีสุดท้าย

1. ตอนยื่น ภ.ง.ด.90 ให้กรอกเงินได้ ยอดเต็มก่อนหักภาษี ตาม 50 ทวิ ไม่ใช่ยอดที่เข้าบัญชี
2. นำภาษีที่ถูกหักทั้งปีมาเครดิตออกจากภาษีที่คำนวณได้ ถ้าถูกหักไว้เกิน ขอคืนได้ ถ้าถูกหักไว้น้อยกว่า ต้องชำระเพิ่ม
3. สิทธิขอคืนภาษีที่ถูกหักเกินมีกำหนดเวลา ต้องยื่นคำร้องขอคืนภายใน 3 ปีนับแต่วันสุดท้ายของกำหนดเวลายื่นแบบ ส่วนผู้ที่ไม่มีหน้าที่ยื่นแบบแต่ถูกหักไว้ ขอคืนได้ภายใน 3 ปีนับแต่วันที่ 31 มีนาคมของปีถัดจากปีที่ถูกหัก (ประมวลรัษฎากร มาตรา 63) การยื่นขอคืนทำผ่านการยื่น ภ.ง.ด.90 พร้อมหลักฐาน 50 ทวิ

5. ต้องยื่นแบบอะไร เมื่อไร

5.1 ภ.ง.ด.90 หรือ ภ.ง.ด.91

ที่มา: ประมวลรัษฎากร มาตรา 56 และคำแนะนำการกรอกแบบ ภ.ง.ด.90 ปีภาษี 2568 ของกรมสรรพากร

ฟรีแลนซ์ทุกคน รวมทั้งพนักงานประจำที่รับงานเสริม จึงต้องใช้ ภ.ง.ด.90 และรวมเงินเดือนกับรายได้ฟรีแลนซ์ไว้ในแบบเดียวกัน สำหรับรายได้ปี 2569 ยื่นภายในเดือนมีนาคม 2570 ตามมาตรา 56 กรมสรรพากรเปิดให้ยื่นทางอินเทอร์เน็ตที่ www.rd.go.th ได้ด้วย และมักประกาศขยายเวลาให้ผู้ยื่นออนไลน์เป็นรายปี ควรตรวจสอบประกาศของปีนั้น

ใครต้องยื่น: มาตรา 56 กำหนดให้ผู้ที่ไม่มีคู่สมรสและมีเงินได้พึงประเมิน เกิน 60,000 บาท ต่อปี ต้องยื่นแบบ (ถ้ามีเฉพาะเงินเดือน 40(1) ประเภทเดียว เกณฑ์คือเกิน 120,000 บาท) ผู้มีคู่สมรสใช้เกณฑ์เกิน 120,000 บาท (หรือเกิน 220,000 บาท ถ้ามีเฉพาะ 40(1)) หน้าที่ยื่นแบบดูจากยอดเงินได้ ไม่ใช่ยอดภาษี แม้คำนวณแล้วไม่ต้องเสียภาษีก็ต้องยื่น อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมที่ ใครบ้างต้องยื่นภาษี และยื่นแบบอะไร (ภ.ง.ด.90/91/94)

5.2 ภ.ง.ด.94 (ครึ่งปี): ฟรีแลนซ์ 40(2) ไม่ต้องยื่น

มาตรา 56 ทวิ กำหนดให้ยื่นรายการครึ่งปี แสดงรายการเงินได้เฉพาะตามมาตรา 40(5) (6) (7) หรือ (8) ที่ได้รับระหว่างเดือนมกราคมถึงมิถุนายน ภายในเดือนกันยายน ของปีภาษีนั้น คำนวณภาษีโดยหักลดหย่อนได้กึ่งหนึ่ง และภาษีที่ชำระไว้ใช้เป็นเครดิตตอนยื่น ภ.ง.ด.90

สรุปตามตัวบท

• มี เฉพาะเงินได้ 40(2) (และ 40(1) 40(3) ถ้ามี) ไม่ต้องยื่น ภ.ง.ด.94 เพราะไม่ใช่เงินได้ที่มาตรา 56 ทวิ ระบุ
• มีเงินได้ 40(8) ในช่วงมกราคมถึงมิถุนายน ต้องยื่น ภ.ง.ด.94 ภายในเดือนกันยายน และยื่น ภ.ง.ด.90 อีกครั้งตอนสิ้นปี
• ฟรีแลนซ์ที่มีทั้ง 40(2) และ 40(8) ยื่น ภ.ง.ด.94 สำหรับส่วนที่เป็น 40(8)

อ่านวิธีคำนวณภาษีครึ่งปีเพิ่มเติมที่ ภ.ง.ด.94 คืออะไร ใครต้องยื่น

5.3 คำนวณภาษี 2 วิธี เสียตามยอดที่สูงกว่า

วิธีที่ 1 คำนวณจากเงินได้สุทธิ เงินได้ − ค่าใช้จ่าย − ค่าลดหย่อน = เงินได้สุทธิ แล้วคำนวณตามอัตราก้าวหน้า

ที่มา: ตารางอัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ในคำแนะนำการกรอกแบบ ภ.ง.ด.90 ของกรมสรรพากร

วิธีที่ 2 คำนวณจากเงินได้พึงประเมิน ผู้มีเงินได้พึงประเมินตั้งแต่ 120,000 บาทขึ้นไป นำเงินได้พึงประเมินที่ไม่รวม 40(1) คูณ 0.5% ถ้าคำนวณแล้วไม่เกิน 5,000 บาท ให้ชำระภาษีตามวิธีที่ 1 (ประมวลรัษฎากร มาตรา 48(2) และคำแนะนำการกรอกแบบ ภ.ง.ด.90) ในทางปฏิบัติ วิธีที่ 2 จะมีผลเมื่อเงินได้ที่ไม่ใช่เงินเดือนเกิน 1,000,000 บาท และเงินได้หลังหักค่าใช้จ่ายมีน้อยจนภาษีวิธีที่ 1 ต่ำกว่า 0.5% ของรายรับ

6. รายได้จากลูกค้าต่างประเทศ

ฟรีแลนซ์จำนวนมากรับงานผ่านแพลตฟอร์มหรือจากลูกค้าต่างประเทศโดยตรง ประมวลรัษฎากรมาตรา 41 วรรคหนึ่ง กำหนดว่าผู้มีเงินได้ เนื่องจากหน้าที่งานหรือกิจการที่ทำในประเทศไทย ต้องเสียภาษี ไม่ว่าเงินได้นั้นจะจ่ายในหรือนอกประเทศ

ผลในทางปฏิบัติ

1. ถ้านั่งทำงานอยู่ในไทย ค่าจ้างจากลูกค้าต่างประเทศเป็นเงินได้ที่ต้องรวมยื่น ภ.ง.ด.90 ของปีที่ได้รับ ไม่ต้องรอว่าโอนเงินเข้าประเทศไทยหรือยัง หลักเรื่อง "นำเงินได้เข้ามาในประเทศไทย" ตามมาตรา 41 วรรคสอง ใช้กับเงินได้จากหน้าที่งานหรือกิจการที่ทำ ในต่างประเทศ หรือทรัพย์สินในต่างประเทศ
2. ประเภทเงินได้ใช้หลักเดียวกับข้อ 2 งานที่ทำเองคนเดียวเป็น 40(2) งานที่ทำเป็นกิจการเป็น 40(8)
3. ลูกค้าต่างประเทศไม่หักภาษีไทยไว้ให้ จึงไม่มี 50 ทวิ ต้องเก็บใบแจ้งหนี้ สัญญา และหลักฐานการรับเงิน เช่น รายการเดินบัญชี หรือรายงานจากแพลตฟอร์มรับชำระเงิน ไว้เป็นหลักฐาน และแปลงเป็นเงินบาทอย่างสม่ำเสมอ
4. บางประเทศหักภาษีของประเทศนั้นไว้ก่อนจ่าย สิทธินำภาษีต่างประเทศมาเครดิตขึ้นกับอนุสัญญาภาษีซ้อนระหว่างไทยกับประเทศนั้น กรมสรรพากรมีเครื่องมือช่วยคำนวณเครดิตภาษีสำหรับผู้มีเงินได้จากต่างประเทศบน www.rd.go.th กรณีนี้ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเป็นรายกรณี

ด้าน VAT: ถ้าฟรีแลนซ์จดทะเบียน VAT แล้ว การให้บริการที่ทำในไทยและมีการใช้บริการนั้นในต่างประเทศ ใช้อัตรา 0% ได้ตามมาตรา 80/1(2) ภายใต้หลักเกณฑ์ที่อธิบดีกำหนด (ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม ฉบับที่ 105) ต้องมีหลักฐานการว่าจ้างและการรับชำระเงินให้ครบ

7. ต้องจด VAT เมื่อไร

ฟรีแลนซ์ที่ให้บริการตามสัญญารับจ้าง ไม่ใช่สัญญาจ้างแรงงาน เป็น "ผู้ประกอบการ" ที่ให้บริการตามความหมายของภาษีมูลค่าเพิ่ม เพราะมาตรา 81(1)(ฐ) ยกเว้น VAT ให้เฉพาะ การให้บริการตามสัญญาจ้างแรงงาน หน้าที่จดทะเบียนจึงขึ้นกับยอดรายรับ

ข้อควรระวัง

1. นับยอดรายรับรวมทุกลูกค้า ไม่ว่าจะเป็นลูกค้าในหรือนอกประเทศ และไม่ว่าเงินได้นั้นจะจัดเป็น 40(2) หรือ 40(8) ในทางภาษีเงินได้ ประเภทเงินได้กับหน้าที่จด VAT เป็นคนละเรื่องกัน
2. นับยอดสะสมทุกเดือน ถ้าเกิน 1.8 ล้านบาทระหว่างปีแล้วไม่จดภายใน 30 วัน อาจต้องรับภาระภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับช่วงที่ควรจดทะเบียนแล้วเอง ทั้งที่ไม่ได้เรียกเก็บจากลูกค้า
3. เมื่อจด VAT แล้ว ต้องออกใบกำกับภาษี จัดทำรายงานภาษีขายและภาษีซื้อ และใส่ VAT ในใบเสนอราคา ควรแจ้งลูกค้าล่วงหน้าเพราะราคาที่ลูกค้าจ่ายจะเปลี่ยน

8. รายงานเงินสดรับ-จ่าย: ใช้กับใครบ้าง

กรมสรรพากรกำหนดว่าผู้มีหน้าที่จัดทำรายงานเงินสดรับ-จ่าย ต้องเข้าเงื่อนไข ทั้ง 2 ข้อ

1. เป็นผู้มีหน้าที่เสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา และ ไม่ได้ เป็นผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม
2. มีเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40(5) (6) (7) หรือ (8)

ดังนั้น

รายงานต้องมีรายการอย่างน้อยตามแบบที่อธิบดีประกาศ ลงยอดรวมรายวันพร้อมเอกสารประกอบได้ ทำใน Excel หรือ Google Sheets ก็ได้ สำหรับฟรีแลนซ์ 40(8) ที่หักค่าใช้จ่ายตามจริง รายงานนี้คือหลักฐานหลักเมื่อถูกเรียกตรวจ

เช็กลิสต์เอกสารสำหรับฟรีแลนซ์

• เปิดบัญชีธนาคารแยกสำหรับรับเงินค่างาน
• ออกใบแจ้งหนี้หรือใบเสร็จทุกงาน ระบุชื่อลูกค้า รายละเอียดงาน และยอดเงิน
• เก็บสัญญาหรืออีเมลยืนยันการว่าจ้าง โดยเฉพาะข้อที่ระบุว่าใครเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในผลงาน
• รวบรวม 50 ทวิ จากผู้จ่ายทุกราย และกระทบกับรายรับทั้งปี
• ลูกค้าต่างประเทศ: เก็บใบแจ้งหนี้ หลักฐานรับเงิน และอัตราแลกเปลี่ยนที่ใช้
• ถ้าเป็น 40(8): เก็บใบเสร็จค่าใช้จ่ายที่ระบุชื่อคุณ หลักฐานการจ้างผู้ช่วย สัญญาเช่าสถานที่
• นับรายรับสะสมทุกเดือน เทียบกับเกณฑ์ VAT 1.8 ล้านบาท

9. ตัวอย่างการคำนวณ: นักออกแบบกราฟิก รายรับ 900,000 บาท

สมมติปีภาษี 2569 นักออกแบบกราฟิกโสดคนหนึ่งมีรายรับดังนี้ (ตัวเลขสมมติเพื่อประกอบความเข้าใจ)

• รับงานจากบริษัทในไทย 600,000 บาท ตาม 50 ทวิ ถูกหักภาษีไว้รวม 18,000 บาท
• รับงานจากลูกค้าต่างประเทศ ทำงานจากบ้านในไทย 300,000 บาท ไม่ถูกหักภาษี
• ใช้เฉพาะค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท

กรณี ก: ทำงานคนเดียวที่บ้าน ไม่มีลูกจ้าง = เงินได้ 40(2) ทั้งหมด

ไม่ต้องยื่น ภ.ง.ด.94 และไม่มีหน้าที่ทำรายงานเงินสดรับ-จ่าย

กรณี ข: มีสตูดิโอเช่า จ้างผู้ช่วยประจำ มีหลักฐานครบ = เงินได้ 40(8)

สมมติมีค่าใช้จ่ายจริงพร้อมหลักฐาน (ค่าเช่าสตูดิโอ ค่าจ้างผู้ช่วย ค่าซอฟต์แวร์ ค่าเสื่อมราคาอุปกรณ์) รวม 350,000 บาท

ภาษีที่ต่างกัน 37,000 บาทมาจากค่าใช้จ่ายที่หักได้ต่างกัน แต่กรณี ข มีภาระเพิ่ม คือ ต้องยื่น ภ.ง.ด.94 สำหรับรายได้ครึ่งปีแรก ต้องทำรายงานเงินสดรับ-จ่าย และต้องพิสูจน์ได้ว่าลักษณะงานเป็นกิจการจริงตามข้อ 2 ไม่ควรเปลี่ยนจาก 40(2) เป็น 40(8) เพียงเพราะภาษีต่ำกว่า ถ้าข้อเท็จจริงยังเป็นการทำงานคนเดียว

10. เมื่อไรควรเปลี่ยนเป็นบริษัท

เมื่อทำงานในนามบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล บริษัทเสียภาษีจาก กำไรสุทธิ คือรายได้หักรายจ่ายตามเงื่อนไขของกฎหมาย (ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 65 ทวิ และ 65 ตรี) ไม่ใช่รายรับหักเหมาแบบ 40(2) แต่หน้าที่จะเพิ่มขึ้น

1. จัดทำบัญชีงบดุลและบัญชีกำไรขาดทุนทุกรอบบัญชี (มาตรา 68 ทวิ) และนำส่งงบการเงินต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า
2. ยื่น ภ.ง.ด.51 ภายใน 2 เดือนนับแต่วันสุดท้ายของรอบ 6 เดือนแรก (มาตรา 67 ทวิ) และ ภ.ง.ด.50 ภายใน 150 วันนับแต่วันสุดท้ายของรอบบัญชี (มาตรา 68)
3. การนำเงินออกจากบริษัทมาใช้ส่วนตัว เช่น เงินเดือนกรรมการหรือเงินปันผล มีภาษีอีกชั้นหนึ่ง

สัญญาณที่ควรเริ่มเปรียบเทียบ

• รายรับสูงจนเงินได้สุทธิอยู่ในขั้นอัตรา 25–35% และรายได้ส่วนใหญ่เป็น 40(2) ที่หักค่าใช้จ่ายได้เพียง 100,000 บาท
• มีต้นทุนจริงสูง มีทีมงาน หรือจ้างช่วงเป็นประจำ
• ลูกค้ารายใหญ่ต้องการคู่สัญญาที่เป็นนิติบุคคลและใบกำกับภาษี
• รายรับใกล้หรือเกิน 1.8 ล้านบาท ซึ่งต้องจด VAT อยู่แล้ว

ลองใส่ตัวเลขของคุณใน เครื่องคำนวณภาษีบุคคลธรรมดา vs บริษัท เพื่อดูภาพรวมก่อนตัดสินใจ ตัวเลขที่ได้เป็นการประมาณเบื้องต้น ควรรวมต้นทุนทำบัญชี สอบบัญชี และภาษีจากการนำเงินออกจากบริษัทเข้าไปพิจารณาด้วย

คำถามที่พบบ่อย

1. เป็นพนักงานประจำ รับฟรีแลนซ์เป็นงานเสริม ต้องยื่นอย่างไร

ต้องยื่น ภ.ง.ด.90 แทน ภ.ง.ด.91 และรวมเงินเดือนกับรายได้ฟรีแลนซ์ไว้ในแบบเดียวกัน ถ้างานเสริมเป็น 40(2) ค่าใช้จ่ายเหมาจะใช้เพดาน 100,000 บาทร่วมกับเงินเดือน ผู้ที่มีเงินเดือนตั้งแต่ 200,000 บาทต่อปีจึงแทบไม่ได้ค่าใช้จ่ายเพิ่มจากงานเสริม

2. ฟรีแลนซ์ที่มีเฉพาะเงินได้ 40(2) ต้องยื่น ภ.ง.ด.94 ไหม

ไม่ต้อง มาตรา 56 ทวิ กำหนดให้ยื่นแบบครึ่งปีเฉพาะผู้มีเงินได้ตามมาตรา 40(5) ถึง (8) ฟรีแลนซ์ 40(2) ยื่นเพียง ภ.ง.ด.90 ปีละครั้งภายในเดือนมีนาคมของปีถัดไป

3. บริษัทหักภาษี 3% จากค่าจ้างงาน 40(2) ถูกต้องไหม

ตามตัวบท เงินได้ 40(2) ผู้จ่ายต้องหักตามวิธีมาตรา 50(1) ซึ่งคำนวณจากอัตราก้าวหน้า ส่วนอัตรา 3% ตาม ท.ป.4/2528 ข้อ 8 และ 12/1 ใช้กับค่าจ้างทำของหรือค่าบริการที่เป็น 40(7) หรือ 40(8) ไม่ว่าจะถูกหักไว้ในอัตราใด ให้กรอกเงินได้ตามประเภทที่ถูกต้องตามข้อเท็จจริง แล้วนำภาษีที่ถูกหักตาม 50 ทวิ มาเครดิต ถ้าประเภทเงินได้ใน 50 ทวิ ไม่ตรงกับข้อเท็จจริง ควรขอให้ผู้จ่ายแก้ไขหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

4. นักแปลและนักเขียนเป็นเงินได้ประเภทไหน

ส่วนใหญ่เป็น 40(2) เมื่อรับงานมาทำเองและผู้ว่าจ้างเป็นเจ้าของผลงาน ข้อหารือ กค 0702/3280 วินิจฉัยว่าถ้าผู้เขียนยังถือลิขสิทธิ์ไว้ และผู้ว่าจ้างต้องขออนุญาตทุกครั้งที่พิมพ์ซ้ำ ค่าตอบแทนเป็นค่าลิขสิทธิ์ 40(3) ซึ่งหักค่าใช้จ่ายเหมา 50% ไม่เกิน 100,000 บาท แยกจากเพดานของ 40(2) จึงควรอ่านข้อสัญญาเรื่องลิขสิทธิ์ให้ชัดก่อนจัดประเภท

5. นายหน้าขายบ้านหรือขายประกันที่รับค่าคอมมิชชัน ต้องเสียภาษีอย่างไร

ค่านายหน้าระบุไว้ในนิยามเงินได้ 40(2) โดยตรง และข้อหารือ กค 0706/10491 วินิจฉัยว่าค่านายหน้าที่บริษัทจ่ายให้บุคคลเป็นเงินได้ 40(2) ผู้จ่ายหักภาษีตามมาตรา 50(1) นายหน้าที่ทำงานคนเดียวจึงหักค่าใช้จ่ายเหมาได้ไม่เกิน 100,000 บาท ถ้าทำเป็นกิจการที่มีสำนักงานและทีมงาน ควรพิจารณาตามเกณฑ์ 40(8) ในข้อ 2 หรือรูปแบบนิติบุคคล

6. รับเงินจาก Upwork, Fiverr หรือลูกค้าต่างประเทศ ต้องยื่นไหม

ต้องยื่น ถ้าทำงานอยู่ในประเทศไทย เพราะมาตรา 41 วรรคหนึ่ง ให้เสียภาษีจากเงินได้เนื่องจากหน้าที่งานที่ทำในประเทศไทย ไม่ว่าจะจ่ายในหรือนอกประเทศ ให้รวมเป็นเงินได้ของปีที่ได้รับ และเก็บใบแจ้งหนี้กับหลักฐานรับเงินไว้ เพราะจะไม่มี 50 ทวิ

7. ซื้อคอมพิวเตอร์หรือโปรแกรมมาใช้ทำงาน หักภาษีได้ไหม

ได้เฉพาะเมื่อเงินได้นั้นเป็นประเภทที่หักค่าใช้จ่ายตามจริง เช่น 40(8) และต้องมีหลักฐานว่าใช้เพื่อหารายได้ ทรัพย์สินที่ใช้งานหลายปีอย่างคอมพิวเตอร์ต้องทยอยหักเป็นค่าเสื่อมราคา ส่วนเงินได้ 40(2) หักได้เฉพาะแบบเหมา ใบเสร็จจึงไม่ทำให้ค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้น

ให้ Tawan Consultant ช่วยดูแลเรื่องนี้

ทีมบัญชีของ ตะวัน คอนซัลแทนท์ (Tawan Consultant) ช่วยฟรีแลนซ์จัดประเภทเงินได้ 40(2), 40(3) และ 40(8) ตรวจ 50 ทวิ วางระบบบัญชีรับ-จ่าย ยื่น ภ.ง.ด.94 และ ภ.ง.ด.90 จด VAT และเปรียบเทียบว่าควรเปลี่ยนเป็นบริษัทเมื่อไร

• โทร: 096-692-2528
• LINE: @962iwlqe
• ที่อยู่: 34 ซอยเพชรเกษม 28 แยก 16 แขวงภาษีเจริญ เขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร 10160
• เวลาทำการ: จันทร์–ศุกร์ 8:30–17:30
• เว็บไซต์: www.tawanconsultant.com

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือภาษีสำหรับกรณีเฉพาะ กฎหมายและแนวปฏิบัติอาจเปลี่ยนแปลง ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจ

แหล่งอ้างอิง

1. ประมวลรัษฎากร มาตรา 38-64 (มาตรา 39, 40, 41, 42 ทวิ, 48, 50, 50 ทวิ, 56, 56 ทวิ, 63) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5937.html
2. ประมวลรัษฎากร มาตรา 65-76 (มาตรา 65, 67 ทวิ, 68, 68 ทวิ) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5939.html
3. พระราชกฤษฎีกาออกตามความในประมวลรัษฎากร ว่าด้วยการกำหนดค่าใช้จ่ายที่ยอมให้หักจากเงินได้พึงประเมิน (ฉบับที่ 11) พ.ศ. 2502 มาตรา 4 ทวิ, 8 และ 8 ทวิ https://www.rd.go.th/2375.html
4. คำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป.4/2528 ข้อ 8 (1) (1/2) และข้อ 12/1 (1) (1/2) https://www.rd.go.th/3479.html
5. ข้อหารือ กค 0702/1232 ลงวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2555 (รับจ้างพัฒนาโปรแกรมคอมพิวเตอร์) https://www.rd.go.th/46407.html
6. ข้อหารือ กค 0706/3336 ลงวันที่ 26 เมษายน 2548 (รับทำแบบจำลองอาคาร) https://www.rd.go.th/28993.html
7. ข้อหารือ กค 0702/2748 ลงวันที่ 7 เมษายน 2552 (รับจ้างอ่านมาตรและตัวแทนเก็บเงิน) https://www.rd.go.th/41076.html
8. ข้อหารือ กค 0702/359 ลงวันที่ 19 มกราคม 2552 (หลักฐานการประกอบกิจการในรูปแบบธุรกิจ) https://www.rd.go.th/40707.html
9. ข้อหารือ กค 0702/3280 ลงวันที่ 18 มีนาคม 2558 (รับจ้างเขียนบทความ 40(2) และ 40(3)) https://www.rd.go.th/28212.html
10. ข้อหารือ กค 0706/10491 ลงวันที่ 17 ตุลาคม 2550 ข้อ 7 (ค่านายหน้า 40(2) หักตามมาตรา 50(1)) https://www.rd.go.th/36190.html
11. ข้อหารือ กค 0702/2072 ลงวันที่ 1 พฤษภาคม 2551 ข้อ 2.2 (วิธีหักภาษีตามมาตรา 50(1) สำหรับเงินได้ 40(2)) https://www.rd.go.th/38386.html
12. คำแนะนำการกรอกแบบ ภ.ง.ด.90 ปีภาษี 2568 (ผู้มีหน้าที่ยื่น ภ.ง.ด.90/91 การคำนวณภาษี 2 วิธี ตารางอัตราภาษี) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/fileadmin/tax_pdf/pit/2568/Ins90_241268.pdf
13. ประมวลรัษฎากร มาตรา 80-82 (มาตรา 80, 80/1(2), 81(1)(ฐ), 81/1) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5206.html
14. ประมวลรัษฎากร มาตรา 83-84 (มาตรา 83 การยื่น ภ.พ.30) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5207.html
15. ประมวลรัษฎากร มาตรา 85-86/14 (มาตรา 85/1 การจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5208.html
16. พระราชกฤษฎีกาฯ ว่าด้วยการกำหนดมูลค่าของฐานภาษีของกิจการขนาดย่อมซึ่งได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 432) พ.ศ. 2548 มาตรา 4 และ 5 https://www.rd.go.th/22646.html
17. ข่าวกรมสรรพากร ขยายเวลาการลดอัตราภาษีมูลค่าเพิ่มเหลือร้อยละ 7 ถึงวันที่ 30 กันยายน 2569 (9 กันยายน 2568) https://www.rd.go.th/region/08/chiangrai/265/3664.html
18. ผู้มีหน้าที่จัดทำรายงานเงินสดรับ-จ่าย กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/38625.html และวิธีจัดทำ https://www.rd.go.th/38626.html
19. ข่าวกรมสรรพากร ปชส. 14/2569 (ขยายมาตรการ e-Withholding Tax อัตราร้อยละ 1 ถึง 31 ธันวาคม 2570) https://www.rd.go.th/fileadmin/user_upload/news/2569thai/news14_2569.pdf