ภาษีผู้รับเหมาช่วง (Sub-contractor) และผู้รับเหมารายย่อย: หัก ณ ที่จ่าย 3% เงินประกันผลงาน และการรับรู้รายได้

ผู้รับเหมาช่วงที่เป็นบุคคลธรรมดาต้องรู้ก่อนว่าเงินที่ได้รับเป็นเงินได้ประเภทไหน เพราะประเภทกำหนดว่าหักค่าใช้จ่ายได้เท่าไร ถ้า ซื้อวัสดุหลักเอง เป็นเงินได้ตามมาตรา 40(7) หักเหมาได้ 60% ถ้า รับเหมาค่าแรงอย่างเดียว และทำคนเดียว มักเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(2) หักเหมาได้ 50% ไม่เกิน 100,000 บาท แต่ถ้ารับค่าแรงแล้วต้องจ้างคนงาน มีเครื่องมือ ทำเป็นกิจการ จะเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(8) หักค่าใช้จ่ายตามจริง

ส่วนเงินที่ผู้รับเหมาหลักหักไว้ มี 2 ก้อนที่มักสับสน คือ ภาษีหัก ณ ที่จ่าย 3% ซึ่งเป็นภาษีจ่ายล่วงหน้าที่นำมาเครดิตได้ และ เงินประกันผลงาน (Retention) ซึ่งกรมสรรพากรถือว่าเป็นรายได้ของผู้รับเหมาตั้งแต่งวดที่ถูกหัก ไม่ใช่ตอนได้คืน บทความนี้สรุปตามประมวลรัษฎากร คำสั่งกรมสรรพากร และข้อหารือที่เกี่ยวข้อง (ดูแหล่งอ้างอิงท้ายบทความ)

สรุปสั้นที่สุด: ผู้รับเหมาจัดหาสัมภาระส่วนสำคัญเอง = 40(7) หักเหมา 60% หรือตามจริง · รับค่าแรงอย่างเดียวทำคนเดียว = 40(2) หักเหมา 50% ไม่เกิน 100,000 บาท · รับค่าแรงแต่ต้องจ้างคนงาน มีเครื่องมือ = 40(8) หักตามจริง · นิติบุคคลจ่ายค่าจ้างทำของ หัก ณ ที่จ่าย 3% · หน่วยงานรัฐจ่าย หัก 1% · เงินประกันผลงานเป็นรายได้และเป็นฐาน VAT ในงวดที่ถูกหัก ตอนได้คืนไม่ต้องเสียซ้ำ · บริษัทรับเหมาก่อสร้างรับรู้รายได้ ตามอัตราส่วนของงานที่ทำเสร็จ

1. ผู้รับเหมาช่วงบุคคลธรรมดา มีเงินได้ประเภทไหน

ประมวลรัษฎากรมาตรา 40 แบ่งเงินได้พึงประเมินเป็น 8 ประเภท สำหรับงานรับเหมามี 3 ประเภทที่เกี่ยวข้อง

คำสำคัญของ 40(7) คือ "สัมภาระในส่วนสำคัญ" หมายถึงวัสดุหลักของงาน ไม่ใช่เครื่องมือ การมีสว่าน นั่งร้าน หรือรถกระบะของตัวเองจึงไม่ทำให้เป็น 40(7) ถ้าวัสดุหลักผู้ว่าจ้างเป็นคนซื้อ

ข้อหารือของกรมสรรพากร 2 เรื่องที่ใช้แยก 40(2) กับ 40(8)

กรมสรรพากรเคยตอบข้อหารือเรื่องผู้รับเหมาค่าแรงทำประตูและหน้าต่างไว้ 2 ฉบับ ซึ่งใช้เป็นแนวแยกประเภทได้ดี

1. ข้อหารือ กค 0706/9059 (1 พฤศจิกายน 2549): ค่าแรงจากการรับเหมาทำประตูหน้าต่าง ถ้าทำสำเร็จได้ด้วยแรงงานของผู้รับจ้างคนเดียว เป็นเงินได้จากการรับทำงานให้ตามมาตรา 40(2) แต่ถ้ามีค่าใช้จ่ายสูง เช่น ต้องจ่ายเงินเดือนหรือค่าจ้างให้ลูกจ้าง และค่าใช้จ่ายทั้งปีสูงกว่าอัตราเหมาที่กฎหมายให้ จึงเข้าลักษณะเงินได้ตามมาตรา 40(8) หักค่าใช้จ่ายตามความจำเป็นและสมควร
2. ข้อหารือ กค 0706/10495 (26 ธันวาคม 2549): ผู้รับเหมาช่วงติดตั้งกระจกและอะลูมิเนียมให้บริษัทผู้รับเหมา งานทำคนเดียวไม่ได้ ต้องจัดหาคนงาน ลูกจ้าง อุปกรณ์และเครื่องมือเอง ส่วนกระจกและอะลูมิเนียมบริษัทผู้ว่าจ้างเป็นคนจัดหา กรมสรรพากรวินิจฉัยว่า ไม่ใช่ 40(7) เพราะไม่ได้จัดหาสัมภาระ แต่เป็นเงินได้ตามมาตรา 40(8)

ข้อสังเกต: ข้อหารือฉบับแรกอ้างอัตราหักเหมาของ 40(2) ว่า 40% ไม่เกิน 60,000 บาท ซึ่งเป็นอัตราตามกฎหมายในขณะนั้น ปัจจุบันมาตรา 42 ทวิ ให้หักเหมาได้ร้อยละ 50 แต่รวมกับเงินได้ 40(1) แล้วไม่เกิน 100,000 บาท หลักการแยกประเภทยังใช้ได้ แต่ตัวเลขต้องใช้ตามกฎหมายปัจจุบัน

เช็กลิสต์จัดประเภทเงินได้ของงานแต่ละสัญญา

ผู้รับเหมาช่วงรายเดียวอาจมีเงินได้หลายประเภทในปีเดียวกัน เพราะแต่ละงานมีเงื่อนไขต่างกัน ให้ดูทีละสัญญา

ใบเสนอราคา สัญญา และใบเสร็จค่าวัสดุที่ออกในชื่อของคุณ คือหลักฐานที่ใช้พิสูจน์ว่าคุณจัดหาสัมภาระเองจริง ถ้าไม่มี การอ้างว่าเป็น 40(7) จะทำได้ยาก

2. หักค่าใช้จ่ายได้เท่าไร

รายละเอียดของ 40(7) ที่หลายคนพลาด

พระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 11) มาตรา 7 ให้หักค่าใช้จ่ายเงินได้ 40(7) เป็นการเหมาร้อยละ 60 เว้นแต่ผู้มีเงินได้จะแสดงหลักฐานและพิสูจน์ได้ว่ามีค่าใช้จ่ายมากกว่านั้น จึงหักตามความจำเป็นและสมควรได้ ข้อควรระวังอยู่ในท้ายมาตราเดียวกัน คือถ้าเลือกพิสูจน์ตามจริงแล้วหลักฐานแสดงว่ามีรายจ่ายที่หักได้ น้อยกว่า 60% ให้ถือว่ามีค่าใช้จ่ายเท่าหลักฐานเท่านั้น

ในทางปฏิบัติ ถ้าค่าวัสดุและค่าแรงลูกน้องรวมกันต่ำกว่า 60% ของค่างาน การหักเหมาให้ผลดีกว่าและไม่ต้องรวบรวมเอกสาร ถ้าต้นทุนจริงสูงกว่า 60% เช่น งานที่ค่าวัสดุสูงมาก การหักตามจริงอาจประหยัดภาษีได้มาก แต่ต้องมีใบเสร็จ ใบกำกับภาษี และหลักฐานการจ่ายค่าแรงครบ และรายจ่ายต้องผ่านเงื่อนไขของมาตรา 65 ทวิ และ 65 ตรี ซึ่งมาตรา 7 ให้นำมาใช้โดยอนุโลม

40(8) แบบรับเหมาค่าแรงไม่มีอัตราเหมา

พ.ร.ฎ. ฉบับที่ 11 มาตรา 8 ระบุกิจการ 40(8) ที่หักเหมาได้ไว้เป็นรายการ เช่น การขายสินค้า การทำกิจการโรงแรมหรือภัตตาคาร แต่ไม่มีรายการ "รับเหมาค่าแรง" ดังนั้นเงินได้ 40(8) จากการรับเหมาค่าแรงต้องหักค่าใช้จ่าย ตามความจำเป็นและสมควร ตามมาตรา 8 ทวิ ซึ่งสอดคล้องกับข้อหารือ กค 0706/9059 ข้างต้น ถ้าไม่มีหลักฐานค่าใช้จ่ายเลย จะหักอะไรไม่ได้

3. ภาษีหัก ณ ที่จ่าย: ใครหัก หักเท่าไร

3.1 อัตราที่ใช้กับงานรับเหมา

ท.ป.4/2528 ข้อ 12/7 กำหนดว่าการหักภาษี ณ ที่จ่ายตามคำสั่งนี้ใช้กับการจ่ายที่ มีจำนวนตามสัญญารายหนึ่ง ๆ ตั้งแต่ 1,000 บาทขึ้นไป แม้จะแบ่งจ่ายครั้งหนึ่ง ๆ ไม่ถึง 1,000 บาท การแบ่งงวดย่อยจึงไม่ทำให้พ้นหน้าที่หัก

ข้อควรรู้อีก 2 เรื่อง

• ผู้ว่าจ้างที่เป็นบุคคลธรรมดา (เช่น เจ้าของบ้านที่จ้างผู้รับเหมาเอง) ไม่อยู่ในบังคับของ ท.ป.4/2528 ข้อ 8 ซึ่งใช้กับบริษัท ห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล และนิติบุคคลอื่น งานบ้านที่จ้างโดยเจ้าของบ้านโดยตรงจึงมักไม่มีการหัก 3% แต่ผู้รับเหมายังต้องนำเงินได้ทั้งหมดไปยื่นภาษีเอง
• e-Withholding Tax: ท.ป.4/2528 ข้อ 8 (1/2) และ (2/2) ลดอัตราค่าจ้างทำของเหลือ 1% สำหรับเงินได้ที่จ่ายตั้งแต่ 1 มกราคม 2566 ถึง 31 ธันวาคม 2568 เมื่อผู้จ่ายนำส่งภาษีผ่านระบบตามมาตรา 3 ปัณรส และมาตรการนี้ขยายต่อสำหรับเงินได้ที่จ่ายตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 ถึง 31 ธันวาคม 2570 (ข่าวกรมสรรพากร ฉบับที่ 14/2569) ดังนั้นค่าจ้างที่จ่ายในปี 2569–2570 ผ่านระบบ e-Withholding Tax หัก 1% ถ้าไม่ได้จ่ายผ่านระบบนี้ หัก 3% ตามปกติ

3.2 หน้าที่ของผู้รับเหมาหลักในฐานะผู้จ่าย

ถ้าคุณเป็นผู้รับเหมาหลักที่จดเป็นบริษัทหรือ หจก. และจ้างผู้รับเหมาช่วงต่อ คุณมีหน้าที่หักภาษีทุกครั้งที่จ่าย

1. หัก 3% จากค่างวดที่จ่ายให้ผู้รับเหมาช่วง (หรือ 1% ถ้าหักและนำส่งผ่านระบบ e-Withholding Tax ซึ่งใช้ได้ถึง 31 ธันวาคม 2570)
2. ยื่น ภ.ง.ด.3 สำหรับผู้รับที่เป็นบุคคลธรรมดา และ ภ.ง.ด.53 สำหรับผู้รับที่เป็นนิติบุคคล ภายใน 7 วันนับแต่วันสิ้นเดือนของเดือนที่จ่าย (ท.ป.4/2528 ข้อ 13)
3. ออก หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ให้ผู้รับเหมาช่วงทุกครั้งที่หัก (คู่มือการหักภาษี ณ ที่จ่าย ภ.ง.ด.3 และ ภ.ง.ด.53 ของกรมสรรพากร)

ถ้าไม่หักหรือหักไม่ครบ ผู้จ่ายต้องรับผิดร่วมกับผู้มีเงินได้ในภาษีส่วนที่ไม่ได้หักและนำส่ง (ประมวลรัษฎากร มาตรา 54) ปัญหาที่พบบ่อยในงานก่อสร้างคือจ่ายค่าแรงหัวหน้าช่างเป็นเงินสดโดยไม่หักภาษีและไม่มีหลักฐานผู้รับ ทำให้ทั้งตัดเป็นรายจ่ายยากและเสี่ยงต้องรับผิดภาษีแทน

3.3 ภาษีที่ถูกหัก ไม่ใช่ภาษีสุดท้าย

สำหรับผู้รับเหมาช่วง ภาษีที่ถูกหัก 3% เป็นเพียง ภาษีจ่ายล่วงหน้า ตอนยื่นแบบประจำปีให้กรอกเงินได้ ยอดเต็มก่อนหักภาษี ตามยอดที่ปรากฏใน 50 ทวิ (เรื่องเงินประกันผลงานของบุคคลธรรมดา ดูหัวข้อ 6.2) แล้วนำภาษีที่ถูกหักมาเครดิต ถ้าคำนวณแล้วภาษีจริงน้อยกว่าที่ถูกหักไว้ ขอคืนได้ ถ้ามากกว่า ต้องจ่ายเพิ่ม

4. เงินประกันผลงาน (Retention) และเงินจ่ายล่วงหน้า (Advance)

งานรับเหมาก่อสร้างมักมี 2 กลไกในสัญญา คือผู้ว่าจ้างจ่ายเงินล่วงหน้าให้ก่อน แล้วหักคืนจากค่างวดภายหลัง และหักเงินประกันผลงานไว้ส่วนหนึ่งของทุกงวด คืนให้เมื่อพ้นระยะประกัน กรมสรรพากรวางแนวปฏิบัติเรื่องนี้ไว้ใน คำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.73/2541 ข้อ 1 ดังนี้

คำสั่ง ป.73/2541 ยังระบุว่างานรับจ้างทำของอย่างอื่นที่ไม่ใช่รับเหมาก่อสร้าง แต่มีเงินล่วงหน้าและเงินประกันผลงาน ให้ปฏิบัติทำนองเดียวกัน

ผลในทางปฏิบัติ

• ผู้รับเหมาช่วง: เงินประกันผลงานที่ยังไม่ได้คืน ไม่ใช่เงินที่ "ยังไม่ต้องเสียภาษี" ต้องรวมเป็นรายได้ตั้งแต่งวดที่ถูกหัก ถ้าจด VAT ต้องออกใบกำกับภาษีและเสีย VAT จากยอดเต็มของงวด รวมส่วนที่ถูกหักไว้ด้วย
• ผู้รับเหมาหลัก (ผู้จ่าย): คำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่ายจากค่างวดก่อนหักเงินประกันผลงาน เพราะคำสั่งถือว่าเงินประกันผลงานเป็นรายได้เต็มจำนวนของงวดนั้น และตอนคืนเงินประกันไม่ต้องหักอีก ถ้าหักภาษีเฉพาะจากเงินที่โอนจริง ภาษีที่หักไว้จะขาดไป (ข้อสรุปนี้เป็นการตีความจากถ้อยคำของคำสั่ง ควรยืนยันกับผู้ทำบัญชีหรือสรรพากรพื้นที่)
• ตอนได้คืน: ไม่ต้องรับรู้เป็นรายได้ซ้ำ เพียงตัดลูกหนี้เงินประกันผลงานออก
• ถ้าไม่ได้คืน เพราะถูกยึดจากงานบกพร่อง ควรเก็บหนังสือแจ้งและหลักฐานค่าเสียหายไว้ และปรึกษาผู้สอบบัญชีเรื่องการบันทึกผลขาดทุนหรือการลดหนี้ เพราะขึ้นกับข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

5. VAT ของผู้รับเหมาช่วง

5.1 ต้องจด VAT เมื่อไร

งานรับเหมาก่อสร้างเป็นการให้บริการ ถ้ามูลค่าของฐานภาษีเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ต้องยื่นคำขอจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มภายใน 30 วันนับแต่วันที่มูลค่าเกิน (ประมวลรัษฎากร มาตรา 85/1) กรมสรรพากรเคยวินิจฉัยในกรณีขายสินค้าว่าการนับเกณฑ์ 1.8 ล้านบาทให้ดูมูลค่าตามจุดความรับผิดของปีนั้น ไม่ใช่ยอดเงินที่บังเอิญได้รับในปีนั้น (ข้อหารือ 0702/พ./1528 ลงวันที่ 1 มีนาคม 2562 ซึ่งเป็นกรณีขายสินค้า ส่วนงานบริการให้ดูจุดความรับผิดตามหัวข้อ 5.2) ผู้รับเหมาช่วงที่รายได้ใกล้เกณฑ์ ควรนับยอดสะสมทุกเดือน รวมเงินประกันผลงานที่ถูกหักไว้ด้วย

5.2 จุดความรับผิด (Tax Point) ของงานบริการ

มาตรา 78/1(1) กำหนดว่าความรับผิดในการเสีย VAT จากการให้บริการทั่วไป เกิดขึ้นเมื่อได้รับชำระราคาค่าบริการ เว้นแต่ได้ออกใบกำกับภาษี หรือผู้รับบริการได้ใช้บริการก่อนได้รับชำระ ให้ความรับผิดเกิดเมื่อมีการกระทำนั้นตามส่วนของการกระทำ มาตรา 78/1(2) ยังมีกรณีสัญญาที่กำหนดค่าตอบแทนตามส่วนของบริการที่ทำ ซึ่งใช้หลักรับชำระเงินตามส่วนของบริการที่สิ้นสุดลงเช่นกัน

สำหรับงานรับเหมาที่ส่งงวดงานแล้วรอเงิน หมายความว่า

1. ส่งงวดงานแล้วแต่ยังไม่ได้รับเงิน และยังไม่ได้ออกใบกำกับภาษี โดยหลักยังไม่ต้องเสีย VAT ของงวดนั้น แต่ มาตรา 78/1(1)(ข) ให้ความรับผิดเกิดตามส่วนเมื่อผู้รับบริการได้ใช้บริการแล้วก่อนชำระเงินด้วย จึงควรให้ผู้ทำบัญชีตรวจเป็นรายสัญญาว่าเข้าข่ายหรือไม่
2. ถ้าผู้รับเหมาหลักขอใบกำกับภาษีไปก่อนเพื่อตั้งเบิก ความรับผิดเกิดทันทีที่ออกใบกำกับภาษี แม้ยังไม่ได้รับเงิน
3. วันที่ได้รับเงินจริงหรือวันออกใบกำกับภาษี แล้วแต่อย่างใดเกิดก่อน คือเดือนที่ต้องนำไปยื่น ภ.พ.30

ผู้ประกอบการจดทะเบียนต้องออกใบกำกับภาษีทันทีที่ความรับผิดเกิดขึ้น (มาตรา 86) อ่านเพิ่มเติมเรื่องจุดความรับผิดครบทุกกรณีได้ที่ Tax Point จุดความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม (มาตรา 78)

5.3 ผู้รับเหมาหลักกับผู้รับเหมาช่วง

6. การรับรู้รายได้ของงานที่คร่อมหลายรอบบัญชี

6.1 บริษัทและห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล

มาตรา 65 กำหนดให้นิติบุคคลคำนวณรายได้และรายจ่ายตาม เกณฑ์สิทธิ คือรายได้ที่เกิดขึ้นในรอบบัญชีใด แม้ยังไม่ได้รับชำระ ให้รวมเป็นรายได้ของรอบนั้น สำหรับกิจการก่อสร้าง คำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป.1/2528 ข้อ 3.6 กำหนดว่า บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่ประกอบกิจการก่อสร้าง ต้องนำรายได้และรายจ่ายที่เกี่ยวข้องตามอัตราส่วนของงานที่ทำเสร็จตามวิธีการทางบัญชีที่รับรองทั่วไป มารวมคำนวณในรอบระยะเวลาบัญชีนั้น

ผลคือรายได้ทางภาษีของงานก่อสร้างไม่ได้ขึ้นกับวันออกใบแจ้งหนี้หรือวันรับเงิน แต่ขึ้นกับความคืบหน้าของงาน ณ วันสิ้นรอบบัญชี ถ้าสิ้นปีงานเสร็จ 60% แต่วางบิลไปแล้วเพียง 40% ส่วนต่างต้องรับรู้เป็นรายได้ค้างรับ และถ้าวางบิลไปแล้ว 80% ส่วนที่เกินเป็นรายได้รับล่วงหน้า

ท.ป.1/2528 ข้อ 3 ยังระบุว่าเมื่อเลือกปฏิบัติตามวิธีที่กำหนดแล้วต้องใช้วิธีนั้นตลอดไป เว้นแต่ได้รับอนุมัติให้เปลี่ยนจากอธิบดี (มาตรา 65 วรรคสาม)

สิ่งที่ต้องมีเพื่อพิสูจน์อัตราส่วนงานที่เสร็จ

• สัญญาหลักและสัญญาแก้ไขเพิ่มเติม (Variation Order)
• ใบส่งมอบงานแต่ละงวด และรายงานความคืบหน้าที่ผู้ควบคุมงานรับรอง
• ประมาณการต้นทุนทั้งโครงการ ทบทวนอย่างน้อยทุกสิ้นรอบบัญชี
• บัญชีต้นทุนแยกตามโครงการ (ค่าวัสดุ ค่าแรง ค่าผู้รับเหมาช่วง ค่าเครื่องจักร)

6.2 บุคคลธรรมดา

ผู้รับเหมาช่วงที่เป็นบุคคลธรรมดาเสียภาษีตามปีภาษี (มกราคม–ธันวาคม) โดยรวมเงินได้พึงประเมินที่ได้รับในปีนั้น ไม่ได้อยู่ภายใต้มาตรา 65 และ ท.ป.1/2528 ซึ่งใช้กับบริษัทและห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล สิ่งที่ต้องทำคือ

1. ยื่น ภ.ง.ด.94 (ครึ่งปี) ถ้ามีเงินได้ 40(5)–(8) ระหว่างมกราคม–มิถุนายน ซึ่งรวม 40(7) และ 40(8) (มาตรา 56 ทวิ) ผู้มีเฉพาะเงินได้ 40(2) ไม่ต้องยื่นแบบนี้ อ่านเพิ่ม: ภ.ง.ด.94 คืออะไร ใครต้องยื่น
2. ยื่น ภ.ง.ด.90 ภายในมีนาคมของปีถัดไป รวมเงินได้ทุกประเภท
3. ถ้ามีเงินได้ 40(5)–(8) และไม่ได้จด VAT ต้องจัดทำรายงานเงินสดรับ-จ่าย ตามที่กรมสรรพากรกำหนด

ข้อควรระวัง: เงินประกันผลงานที่ถูกหักไว้ เป็นเงินได้ของปีที่ผู้ว่าจ้างจ่ายค่างวดนั้นหรือปีที่ได้คืน ยังไม่มีคำสั่งที่เขียนตรงสำหรับบุคคลธรรมดาเหมือน ป.73/2541 ของนิติบุคคล วิธีที่ปลอดภัยคือรายงานเงินได้ตามยอดใน 50 ทวิ ซึ่งผู้จ่ายมักออกตามยอดค่างวดเต็มก่อนหักเงินประกัน แล้วไม่นับซ้ำเมื่อได้คืน ควรคุยกับผู้ทำบัญชีก่อนยื่นหากยอดไม่ตรงกัน

7. ตัวอย่างการคำนวณ

7.1 หจก. ผู้รับเหมาช่วง จด VAT: เงินล่วงหน้า เงินประกันผลงาน และหัก ณ ที่จ่าย

สมมติ หจก. รับเหมาช่วงงานระบบไฟฟ้าจากบริษัทผู้รับเหมาหลัก มูลค่างาน 2,000,000 บาท (ยังไม่รวม VAT) เงื่อนไข: เงินล่วงหน้า 10% หักคืนตามสัดส่วนในแต่ละงวด และหักเงินประกันผลงาน 5% ของมูลค่างานแต่ละงวด ตัวเลขสมมติเพื่อประกอบความเข้าใจ และใช้อัตราหัก ณ ที่จ่ายปกติ 3%

อ่านตารางนี้อย่างไร

• ฐานหัก ณ ที่จ่ายของงวดงาน คือค่างวดหลังหักเงินล่วงหน้าคืน (900,000) โดย ไม่หัก เงินประกันผลงานออกก่อน ป.73/2541 ข้อ 1 (1)(ข) ให้คิด 3% จากค่างวดหลังหักเงินล่วงหน้าคืน ไม่มีข้อความให้หักเงินประกันผลงานออกก่อน และข้อ 1 (2)(ก) ถือว่าเงินประกันเป็นรายได้เต็มจำนวนและไม่ต้องหักอีกตอนคืน
• ฐาน VAT ของแต่ละงวดรวมเงินประกันผลงานที่ถูกหักไว้แล้ว VAT ทั้งสัญญาจึงเท่ากับ 7% ของ 2,000,000 = 140,000 บาท และตอนได้คืนเงินประกัน 100,000 บาทไม่ต้องเสีย VAT อีก
• ภาษีหัก ณ ที่จ่ายรวม 60,000 บาท นำไปเครดิตใน ภ.ง.ด.51 หรือ ภ.ง.ด.50 ของ หจก. ได้
• ภาษีหัก ณ ที่จ่ายคำนวณจากค่างานก่อน VAT เมื่อใบกำกับภาษีแสดง VAT แยกไว้ ตัวอย่างนี้จึงคิด 3% จากยอดที่ยังไม่รวม VAT

ถ้าสิ้นรอบบัญชีระหว่างงวด: สมมติวันสิ้นปีบัญชี งานเสร็จ 60% (1,200,000 บาท) แต่ได้รับเงินล่วงหน้าและวางบิลงวดที่ 1 แล้ว หจก. ต้องรับรู้รายได้ทางภาษี 1,200,000 บาทในปีนั้นตาม ท.ป.1/2528 ข้อ 3.6 แม้งวดที่ 2 จะยังไม่ถึงกำหนดวางบิล ส่วน VAT ยังคงดูจากวันได้รับเงินหรือวันออกใบกำกับภาษีตามมาตรา 78/1 เกณฑ์ของภาษีเงินได้และ VAT จึงไม่จำเป็นต้องตรงกัน และควรกระทบยอดกันทุกสิ้นปี

7.2 ผู้รับเหมาช่วงบุคคลธรรมดา: 40(7) เทียบกับ 40(2)

สมมติทั้งปีได้รับค่างานจากบริษัทผู้รับเหมาหลัก 800,000 บาท ไม่มีเงินได้อื่น ใช้เฉพาะค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท

มาตรา 48 (2) ยังกำหนดภาษีขั้นต่ำร้อยละ 0.5 ของเงินได้พึงประเมิน (ไม่รวมเงินได้ 40(1)) ในกรณี A คิดได้ 800,000 × 0.5% = 4,000 บาท ต่ำกว่า 5,500 บาท จึงเสียตามวิธีอัตราก้าวหน้า

ตัวเลขต่างกันมากเพราะ 40(2) มีเพดานค่าใช้จ่าย 100,000 บาท แต่จำไว้ว่า กรณี A ใช้ได้เฉพาะเมื่อคุณซื้อวัสดุหลักเองจริง ในกรณีนั้นต้นทุนวัสดุก็สูงจริงด้วย การเขียนสัญญาให้ดูเหมือนรวมวัสดุ ทั้งที่ผู้ว่าจ้างซื้อวัสดุให้ ไม่ทำให้เงินได้กลายเป็น 40(7)

ถ้ารายได้สูงขึ้นและมีทีมงานประจำ ลองเทียบภาระภาษีระหว่างบุคคลธรรมดากับการตั้งบริษัทด้วย เครื่องคำนวณภาษี บุคคลธรรมดา vs บริษัท

8. เช็กลิสต์เอกสารสำหรับผู้รับเหมาช่วง

• สัญญาจ้างหรือใบสั่งงานทุกงาน ระบุชัดว่าใครจัดหาวัสดุ
• ใบเสร็จค่าวัสดุในชื่อคุณ (ถ้าอ้าง 40(7) หรือจะหักค่าใช้จ่ายตามจริง)
• หลักฐานการจ่ายค่าแรงลูกน้อง จ่ายผ่านบัญชีธนาคารและมีสำเนาบัตรประชาชนผู้รับ
• 50 ทวิ ทุกงวด เทียบยอดกับใบวางบิลว่าคิดจากยอดเต็มก่อนหักเงินประกันหรือไม่
• ทะเบียนเงินประกันผลงานแยกตามโครงการ: งวดที่ถูกหัก จำนวน วันครบกำหนดคืน
• ทะเบียนเงินล่วงหน้า: ยอดรับ และยอดที่ถูกหักคืนแต่ละงวด
• รายงานความคืบหน้างานทุกสิ้นรอบบัญชี (สำหรับนิติบุคคล)
• ยอดรายรับสะสมรายเดือน เทียบเกณฑ์ VAT 1.8 ล้านบาท
• บัญชีธนาคารแยกสำหรับงานรับเหมา

ดูภาพรวมการทำบัญชีและภาษีของผู้รับเหมาหลักได้ใน การทำบัญชีภาษีธุรกิจรับเหมาก่อสร้าง: WHT 3%, VAT 7% และ Tax Point

อ่านต่อ: ภ.ง.ด.1 ภ.ง.ด.3 ภ.ง.ด.53 ต่างกันอย่างไร: แบบภาษีหัก ณ ที่จ่ายที่บริษัทต้องยื่น อัตรา กำหนดเวลา และค่าปรับ

คำถามที่พบบ่อย

1. รับเหมาค่าแรงอย่างเดียว ผู้ว่าจ้างซื้อวัสดุให้ เป็นเงินได้ 40(7) ได้ไหม

ไม่ได้ 40(7) ต้องเป็นการรับเหมาที่ผู้รับเหมาลงทุนจัดหาสัมภาระส่วนสำคัญเอง กรมสรรพากรวินิจฉัยว่างานติดตั้งที่ผู้ว่าจ้างจัดหาวัสดุให้ แม้ผู้รับเหมาต้องจ้างคนงานและมีเครื่องมือเอง เป็นเงินได้ 40(8) (ข้อหารือ กค 0706/10495) และถ้าทำคนเดียวจะเป็น 40(2) (ข้อหารือ กค 0706/9059)

2. เงินประกันผลงานยังไม่ได้คืน ต้องนับเป็นรายได้แล้วหรือ

สำหรับนิติบุคคล ต้องนับ คำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.73/2541 ถือว่าเงินประกันผลงานเป็นรายได้ของผู้รับเหมาเต็มจำนวนมูลค่างานที่แล้วเสร็จในแต่ละงวด และเป็นฐาน VAT ในงวดที่ได้รับค่าจ้าง เมื่อได้คืนจึงไม่ต้องเสียภาษีเงินได้หรือ VAT ซ้ำ

3. ผู้รับเหมาหลักต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายตอนคืนเงินประกันผลงานไหม

ไม่ต้อง ป.73/2541 ระบุว่าเมื่อผู้ว่าจ้างจ่ายคืนเงินประกันผลงาน ผู้ว่าจ้างไม่มีหน้าที่หักภาษีเงินได้ ณ ที่จ่ายอีก เพราะภาษีควรถูกหักไปแล้วจากค่างวดเต็มตอนจ่ายแต่ละงวด

4. จ้างผู้รับเหมาช่วงที่เป็นบุคคลธรรมดา ต้องหักภาษีเท่าไร

ถ้าผู้จ่ายเป็นบริษัทหรือ หจก. และเป็นค่าจ้างทำของที่เข้า 40(7) หรือ 40(8) หัก 3% ตาม ท.ป.4/2528 ข้อ 8 (1) แล้วยื่น ภ.ง.ด.3 ถ้าเป็นการรับค่าแรงคนเดียวที่เข้า 40(2) ผู้จ่ายต้องหักตามมาตรา 50(1) ซึ่งคำนวณตามอัตราก้าวหน้า ไม่ใช่อัตราคงที่ 3% การจัดประเภทผิดจึงทำให้หักผิดตั้งแต่ต้น

5. รับงานจากหน่วยงานราชการหรือ อบต. ถูกหักกี่เปอร์เซ็นต์

1% ถ้าผู้รับเป็นบริษัทหรือ หจก. ใช้มาตรา 69 ทวิ ถ้าผู้รับเป็นบุคคลธรรมดาที่มีเงินได้ 40(5)–(8) ใช้มาตรา 50(4) ซึ่งหักเมื่อจ่ายให้รายหนึ่ง ๆ รวมตั้งแต่ 10,000 บาทขึ้นไป ภาษีที่ถูกหักนำไปเครดิตตอนยื่นแบบประจำปีได้เช่นเดียวกัน

6. ส่งงานงวดแล้วแต่ผู้รับเหมาหลักยังไม่จ่าย ต้องเสีย VAT เดือนนี้เลยไหม

โดยหลักยังไม่ต้อง ถ้ายังไม่ได้ออกใบกำกับภาษี เพราะมาตรา 78/1(1) ให้ความรับผิดของงานบริการเกิดเมื่อได้รับชำระเงิน แต่ถ้าคุณออกใบกำกับภาษีให้ไปก่อน ความรับผิดเกิดในเดือนที่ออกใบกำกับภาษีทันที และถ้าผู้รับบริการได้ใช้บริการไปแล้วก่อนชำระเงิน มาตราเดียวกันให้ความรับผิดเกิดตามส่วนของการใช้บริการนั้นด้วย ควรให้ผู้ทำบัญชีตรวจเป็นรายสัญญา

7. ผู้รับเหมาช่วงบุคคลธรรมดาต้องรับรู้รายได้ตามส่วนงานที่เสร็จด้วยไหม

ไม่ต้องในแบบเดียวกับนิติบุคคล หลักอัตราส่วนของงานที่ทำเสร็จตาม ท.ป.1/2528 ข้อ 3.6 ใช้กับบริษัทและห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล บุคคลธรรมดายื่นภาษีตามเงินได้ที่ได้รับในแต่ละปีภาษี และควรใช้ยอดใน 50 ทวิ เป็นตัวตั้งในการกระทบยอด

ให้ Tawan Consultant ช่วยดูแลเรื่องนี้

ทีมบัญชีของ ตะวัน คอนซัลแทนท์ (Tawan Consultant) ช่วยผู้รับเหมาหลักและผู้รับเหมาช่วงจัดประเภทเงินได้ วางระบบติดตามเงินประกันผลงานและเงินล่วงหน้า ตรวจ 50 ทวิ ยื่น ภ.ง.ด.3 ภ.ง.ด.53 ภ.พ.30 ภ.ง.ด.94 และ ภ.ง.ด.90 คำนวณรายได้ตามส่วนงานที่เสร็จ และเปรียบเทียบว่าควรเปลี่ยนเป็นนิติบุคคลเมื่อไร

• โทร: 096-692-2528
• LINE: @962iwlqe
• ที่อยู่: 34 ซอยเพชรเกษม 28 แยก 16 แขวงปากคลองภาษีเจริญ เขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร 10160
• เวลาทำการ: จันทร์–ศุกร์ 8:30–17:30
• เว็บไซต์: www.tawanconsultant.com

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือภาษีสำหรับกรณีเฉพาะ กฎหมายและแนวปฏิบัติอาจเปลี่ยนแปลง ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจ

แหล่งอ้างอิง

1. ประมวลรัษฎากร มาตรา 38-64 (มาตรา 40(2), 40(7), 40(8), 42 ทวิ, 45, 48, 50 (1) และ (4), 54, 56 ทวิ) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5937.html
2. พระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 11) พ.ศ. 2502 มาตรา 7 (หักค่าใช้จ่ายเงินได้ 40(7) เหมาร้อยละ 60) มาตรา 8 และ 8 ทวิ (เงินได้ 40(8)) https://www.rd.go.th/2375.html
3. ข้อหารือ กค 0706/9059 ลงวันที่ 1 พฤศจิกายน 2549 (รับเหมาค่าแรงทำคนเดียว เป็นเงินได้ 40(2)) https://www.rd.go.th/33420.html
4. ข้อหารือ กค 0706/10495 ลงวันที่ 26 ธันวาคม 2549 (รับเหมาค่าแรง ผู้ว่าจ้างจัดหาวัสดุ เป็นเงินได้ 40(8)) https://www.rd.go.th/33470.html
5. คำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป.4/2528 (ข้อ 8 (1), (1/2), (2), (2/2), ข้อ 12/7, ข้อ 13) https://www.rd.go.th/3479.html
6. ประมวลรัษฎากร มาตรา 65-76 (มาตรา 65 เกณฑ์สิทธิ, มาตรา 69 ทวิ หัก ณ ที่จ่าย 1% เมื่อหน่วยงานรัฐจ่ายให้นิติบุคคล) https://www.rd.go.th/5939.html
7. คำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป.1/2528 ข้อ 2, ข้อ 3 และข้อ 3.6 (การรับรู้รายได้กิจการก่อสร้างตามอัตราส่วนของงานที่ทำเสร็จ) https://www.rd.go.th/3480.html
8. คำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.73/2541 ข้อ 1 (เงินจ่ายล่วงหน้าและเงินประกันผลงานของงานรับเหมาก่อสร้าง) https://www.rd.go.th/3580.html
9. ประมวลรัษฎากร มาตรา 77-79 (มาตรา 78/1 จุดความรับผิด VAT การให้บริการ, มาตรา 79 ฐานภาษี) https://www.rd.go.th/5205.html
10. ประมวลรัษฎากร มาตรา 85-86 (มาตรา 85/1 การจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม, มาตรา 86 การออกใบกำกับภาษี) https://www.rd.go.th/5208.html
11. ข้อหารือ 0702/พ./1528 ลงวันที่ 1 มีนาคม 2562 (การนับมูลค่าฐานภาษีเกิน 1,800,000 บาทต่อปี) https://www.rd.go.th/26591.html
12. ประมวลรัษฎากร มาตรา 80-82 (มาตรา 82/3 การคำนวณภาษีขายหักภาษีซื้อ) https://www.rd.go.th/5206.html
13. ผู้มีหน้าที่จัดทำรายงานเงินสดรับ-จ่าย กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/38625.html
14. คู่มือการหักภาษี ณ ที่จ่าย เฉพาะกรณีนำส่งด้วยแบบ ภ.ง.ด.3 และ ภ.ง.ด.53 กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/fileadmin/download/insight_pasi/wht_3_53_030260.pdf
15. ข่าวกรมสรรพากร ฉบับที่ 14/2569 (ขยายมาตรการ e-Withholding Tax) https://www.rd.go.th/fileadmin/user_upload/news/2569thai/news14_2569.pdf