ร้านโชห่วย มินิมาร์ท ร้านวัสดุก่อสร้าง หรือร้านขายส่งที่ซื้อสินค้ามาขายต่อโดยไม่ได้ผลิตเอง ถ้าเจ้าของเป็นบุคคลธรรมดา รายได้จากการขายคือ เงินได้ตามมาตรา 40(8) หักค่าใช้จ่ายได้ 2 ทาง คือ หักเหมา 60% หรือ หักตามจริงพร้อมหลักฐาน และเมื่อยอดขายสินค้าที่ต้องเสีย VAT เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มภายใน 30 วัน
ร้านค้าส่ง-ค้าปลีกมีจุดที่ต่างจากธุรกิจบริการตรงที่ กำไรต่อชิ้นต่ำแต่ยอดขายสูง มีสต็อกสินค้าจำนวนมาก ขายเงินเชื่อให้ลูกค้าประจำ และได้ส่วนลดหรือเงินสนับสนุนจากซัพพลายเออร์ ทั้งหมดนี้มีผลต่อภาษีเงินได้และ VAT ถ้าไม่วางระบบตั้งแต่ต้น บทความนี้สรุปตามประมวลรัษฎากร พระราชกฤษฎีกา และประกาศ/คำสั่งกรมสรรพากร (ดูแหล่งอ้างอิงท้ายบทความ)
สรุปสั้นที่สุด: บุคคลธรรมดาซื้อมาขายไป = เงินได้ 40(8) หักเหมา 60% หรือหักตามจริง (ร้านที่กำไรขั้นต้นต่ำ หักตามจริงมักเสียภาษีน้อยกว่า ถ้ามีหลักฐานครบ) · ยอดขายสินค้าที่ต้องเสีย VAT เกิน 1.8 ล้านบาท ต่อปีปฏิทิน ต้องจด VAT ภายใน 30 วัน · ใบกำกับภาษีอย่างย่อออกได้เฉพาะร้านที่จด VAT และขายปลีกให้ผู้บริโภค ลูกค้าที่ขอใบเต็มรูปต้องออกให้ · จด VAT แล้วต้องทำ รายงานภาษีขาย ภาษีซื้อ และรายงานสินค้าและวัตถุดิบ ลงรายการภายใน 3 วันทำการ สินค้าขาดจากรายงานถือเป็นการขาย · ส่วนลดตามเป้าที่ได้ภายหลัง ไม่ใช่เหตุออกใบลดหนี้ทาง VAT และเงินส่งเสริมการขายจากซัพพลายเออร์ที่เป็นนิติบุคคลถูกหัก ณ ที่จ่าย 3%
1. รายได้ร้านซื้อมาขายไป เป็นเงินได้ประเภทไหน หักค่าใช้จ่ายอย่างไร
1.1 เงินได้ 40(8) และอัตราเหมา 60%
ประมวลรัษฎากรมาตรา 40(8) คือเงินได้จากการธุรกิจ การพาณิชย์ และเงินได้อื่นที่ไม่เข้าประเภท 40(1) ถึง 40(7) การขายสินค้าที่ซื้อมาจึงอยู่ในกลุ่มนี้
พระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 11) พ.ศ. 2502 มาตรา 8 (25) ให้หักค่าใช้จ่ายเหมาสำหรับ "การขายของนอกจากที่ระบุไว้ในข้ออื่นซึ่งผู้ขายมิได้เป็นผู้ผลิต ร้อยละ 60" ส่วนท้ายของมาตรา 8 ยังให้สิทธิเลือก หักตามจริง ได้ ถ้าแสดงหลักฐานพิสูจน์ได้ว่ามีค่าใช้จ่ายมากกว่าอัตราเหมา โดยให้ใช้หลักเกณฑ์รายจ่ายตามมาตรา 65 ทวิ และ 65 ตรี (หลักเดียวกับบริษัท) โดยอนุโลม แต่ถ้าหลักฐานที่นำมาพิสูจน์แสดงว่ามีรายจ่ายที่หักได้ตามกฎหมายน้อยกว่าอัตราเหมา ก็ให้ถือว่ามีค่าใช้จ่ายเพียงเท่าหลักฐานที่พิสูจน์ได้ ไม่ใช่ 60%
| วิธีหักค่าใช้จ่าย | ต้องมีหลักฐานไหม | เหมาะกับ |
|---|---|---|
| เหมา 60% ของยอดขาย | ไม่ต้องแสดงหลักฐานค่าใช้จ่าย (แต่ยังต้องมีหลักฐานรายรับ) | ร้านที่กำไรขั้นต้นสูงกว่า 40% หรือเอกสารต้นทุนไม่ครบ |
| ตามจริง (ต้นทุนขาย + ค่าใช้จ่ายดำเนินงาน) | ต้องมีใบกำกับภาษี ใบเสร็จ บิลซื้อ และตัวเลขสต็อก | ร้านที่กำไรขั้นต้นต่ำ เช่น ร้านขายส่ง มินิมาร์ท ร้านวัสดุก่อสร้าง |
ข้อสังเกตสำคัญสำหรับร้านค้า: อัตราเหมา 60% สมมติว่ากำไรก่อนหักลดหย่อนเท่ากับ 40% ของยอดขาย แต่ร้านค้าส่งและมินิมาร์ทจำนวนมากมีกำไรขั้นต้นเพียง 10–25% ถ้าใช้วิธีเหมา จะเสียภาษีจากกำไรที่สูงกว่าความจริงมาก การหักตามจริงจึงคุ้มกว่า แต่ต้องพิสูจน์ได้ด้วยเอกสารซื้อและยอดสต็อก ซึ่งเป็นเหตุผลหลักที่ร้านค้าต้องทำบัญชีจริงจัง
1.2 ต้นทุนขายคำนวณจากสต็อก ไม่ใช่ยอดซื้อ
ถ้าหักตามจริง ค่าใช้จ่ายส่วนใหญ่คือ ต้นทุนขาย ซึ่งคำนวณจาก
สินค้าคงเหลือต้นปี + ซื้อระหว่างปี − สินค้าคงเหลือปลายปี = ต้นทุนขาย
ยอดซื้อทั้งปีจึงหักได้ไม่ทั้งหมด ส่วนที่ยังอยู่บนชั้นวาง ณ สิ้นปีต้องยกไปเป็นต้นทุนของปีถัดไป สำหรับบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล มาตรา 65 ทวิ (6) กำหนดให้ตีราคาสินค้าคงเหลือ ณ วันสุดท้ายของรอบบัญชี ตามราคาทุนหรือราคาตลาดแล้วแต่อย่างใดจะน้อยกว่า และเมื่อเลือกวิธีคำนวณราคาทุนแล้ว ต้องใช้วิธีนั้นตลอดไป เว้นแต่ได้รับอนุมัติจากอธิบดี บุคคลธรรมดาที่หักตามจริงใช้หลักเดียวกันโดยอนุโลมตามที่กล่าวข้างต้น
1.3 ยื่นแบบเมื่อไร
| แบบ | เงินได้ที่ต้องแสดง | กำหนดเวลา |
|---|---|---|
| ภ.ง.ด.94 (ครึ่งปี) | เงินได้ 40(5) ถึง 40(8) ที่ได้รับเดือนมกราคม–มิถุนายน หักลดหย่อนได้กึ่งหนึ่ง | ภายในเดือนกันยายนของปีภาษีนั้น (มาตรา 56 ทวิ) |
| ภ.ง.ด.90 (ทั้งปี) | เงินได้ทุกประเภททั้งปี | ภายในเดือนมีนาคมของปีถัดไป (มาตรา 56) |
ภาษีที่ชำระตอน ภ.ง.ด.94 นำไปเครดิตตอนยื่น ภ.ง.ด.90 ได้ ผู้ที่ไม่แน่ใจว่าตนต้องยื่นแบบใดบ้าง อ่านเพิ่มเติมได้ที่ ใครบ้างต้องยื่นภาษี และยื่นแบบอะไร (ภ.ง.ด.90/91/94)
1.4 ภาษีขั้นต่ำ 0.5% ของยอดขาย
มาตรา 48(2) กำหนดว่าผู้มีเงินได้ที่ไม่ใช่เงินเดือน 40(1) ต้องเสียภาษี ไม่น้อยกว่า 0.5% ของเงินได้พึงประเมิน และพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 480) พ.ศ. 2552 ยกเว้นภาษีตามวิธีนี้ถ้าคำนวณได้ไม่เกิน 5,000 บาท ผลในทางปฏิบัติคือ ร้านที่ยอดขายเกิน 1 ล้านบาทต่อปีต้องเทียบภาษี 2 วิธี แล้วเสียตามวิธีที่ได้ยอดสูงกว่า จุดนี้สำคัญกับร้านค้าเพราะ ยอดขายสูงแต่กำไรต่ำ ภาษีขั้นต่ำ 0.5% จึงอาจสูงกว่าภาษีที่คำนวณจากกำไรจริง (ดูตัวอย่างในข้อ 7)
2. เกณฑ์จด VAT 1.8 ล้านบาท: อะไรบ้างที่นับรวม
2.1 หลักกฎหมาย
มาตรา 81/1 ยกเว้น VAT ให้ "กิจการขนาดย่อม" ที่มีมูลค่าของฐานภาษีไม่เกินจำนวนที่พระราชกฤษฎีกากำหนด และพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 432) พ.ศ. 2548 มาตรา 4 กำหนดไว้ที่ ไม่เกิน 1,800,000 บาทต่อปี โดยมาตรา 5 ให้นับ "ปี" ดังนี้
- บุคคลธรรมดาหรือคณะบุคคล นับตามปีปฏิทิน (ถ้าเริ่มกิจการกลางปี นับจากวันเริ่มกิจการถึงสิ้นปี)
- นิติบุคคล นับตามรอบระยะเวลาบัญชี
เมื่อมูลค่าของฐานภาษีเกินเกณฑ์ ต้องยื่นคำขอจดทะเบียนภายใน 30 วันนับแต่วันที่เกิน (มาตรา 85/1 (1))
2.2 นับอะไร ไม่นับอะไร
"มูลค่าของฐานภาษี" ตามมาตรา 79 คือมูลค่าทั้งหมดที่ได้รับ หรือพึงได้รับ จากการขายสินค้า ดังนั้น
| รายการ | นับรวมเกณฑ์ 1.8 ล้านไหม | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| ยอดขายหน้าร้าน ขายส่ง ขายออนไลน์ ของกิจการเดียวกัน | นับ | นับยอดขาย ไม่ใช่กำไร |
| ขายเงินเชื่อที่ยังไม่ได้รับเงิน | นับ | เป็นมูลค่าที่ "พึงได้รับ" |
| ส่วนลดที่ลดให้ลูกค้าขณะขายและแสดงในเอกสาร | ไม่นับส่วนที่ลด | มาตรา 79 (1) |
| สินค้าที่ได้รับยกเว้น VAT ตามมาตรา 81(1) เช่น พืชผลทางการเกษตรสด ข้าวสาร สัตว์ เนื้อสัตว์สด ไข่ | โดยทั่วไปไม่นับ | มาตรา 81/1 ใช้กับกิจการที่ "อยู่ในบังคับต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม" และกรมสรรพากรอธิบายเกณฑ์ 1.8 ล้านบาทว่าใช้กับรายรับจากสินค้าหรือบริการที่ไม่ได้รับยกเว้น (แหล่งอ้างอิงข้อ 24) แต่ยังไม่พบข้อหารือเฉพาะร้านที่ขายสินค้าปนกัน จึงต้องดูว่าสินค้าแต่ละรายการเข้าข้อยกเว้นจริงหรือไม่ เช่น อาหารบรรจุหีบห่อแบบอุตสาหกรรมไม่ได้รับยกเว้น |
| เงินส่งเสริมการขายที่ได้จากซัพพลายเออร์ | ไม่นับเป็นฐาน VAT | คำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.118/2545 ข้อ 8 (ดูข้อ 5) |
ข้อควรระวังของร้านโชห่วยและมินิมาร์ท: สินค้าในร้านเดียวกันมักปนกันระหว่างสินค้าที่ต้องเสีย VAT (เครื่องดื่ม ขนม ของใช้) กับสินค้าที่ได้รับยกเว้น (ผักสด ไข่ ข้าวสาร) ถ้าจะใช้สิทธิไม่นับยอดสินค้ายกเว้น ต้องแยกยอดขายให้ได้จากระบบ POS หรือบิลขาย มิฉะนั้นจะพิสูจน์ไม่ได้
2.3 นับยอดสะสมทุกเดือน
ร้านที่ขายวันละ 5,000 บาท ทำการ 30 วัน จะมียอด 150,000 บาทต่อเดือน หรือ 1.8 ล้านบาทพอดีต่อปี ร้านขนาดนี้จึงอยู่ใกล้เกณฑ์มาก ตัวอย่างการติดตาม
| เดือน | ยอดขายสินค้าที่ต้องเสีย VAT | ยอดสะสม |
|---|---|---|
| ม.ค.–ก.ย. | 1,350,000 | 1,350,000 |
| ต.ค. | 170,000 | 1,520,000 |
| พ.ย. | 190,000 | 1,710,000 |
| ธ.ค. (ถึงวันที่ 12) | 95,000 | 1,805,000 เกินเกณฑ์ |
ในตัวอย่างนี้ยอดเกิน 1.8 ล้านบาทในวันที่ 12 ธันวาคม ต้องยื่นคำขอจดทะเบียนภายใน 30 วันนับจากวันนั้น ถ้าจดช้า ผู้ประกอบการอาจต้องรับภาระ VAT ของช่วงที่ควรจดแล้วทั้งที่ไม่ได้เรียกเก็บจากลูกค้า
2.4 จด VAT แล้วมีหน้าที่อะไร
- เรียกเก็บ VAT 7% และออกใบกำกับภาษีทันทีที่ความรับผิดเกิด (มาตรา 86) สำหรับการขายสินค้า ความรับผิดเกิดเมื่อ ส่งมอบสินค้า เว้นแต่โอนกรรมสิทธิ์ ได้รับชำระเงิน หรือออกใบกำกับภาษีก่อน (มาตรา 78 (1)) รายละเอียดเพิ่มเติมดูที่ Tax Point จุดความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม
- ยื่น ภ.พ.30 เป็นรายเดือนภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป แม้เดือนนั้นจะไม่มียอดขาย (มาตรา 83)
- จัดทำรายงานภาษีขาย รายงานภาษีซื้อ และ รายงานสินค้าและวัตถุดิบ (มาตรา 87 ดูข้อ 4)
- เก็บรายงาน ใบกำกับภาษี และเอกสารประกอบไว้ไม่น้อยกว่า 5 ปี (มาตรา 87/3)
3. ใบกำกับภาษีเต็มรูป กับใบกำกับภาษีอย่างย่อ
3.1 ใครออกใบกำกับภาษีได้
ใบกำกับภาษีทุกรูปแบบออกได้เฉพาะ ผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม มาตรา 86/13 ห้ามบุคคลที่ไม่ใช่ผู้ประกอบการจดทะเบียนออกใบกำกับภาษี ถ้าออกไป ต้องรับผิดเสีย VAT ตามจำนวนที่ปรากฏในเอกสารเสมือนเป็นผู้ประกอบการจดทะเบียน ร้านที่ยังไม่จด VAT จึงออกได้เพียงบิลเงินสดหรือใบเสร็จรับเงิน ไม่ควรใช้คำว่า "ใบกำกับภาษี" และไม่ควรแยก VAT ในบิล
3.2 ใบกำกับภาษีอย่างย่อ (มาตรา 86/6) ใช้ได้เมื่อไร
มาตรา 86/6 ให้ ผู้ประกอบการจดทะเบียนที่ประกอบกิจการค้าปลีก มีสิทธิออกใบกำกับภาษีอย่างย่อได้ แต่ ตัวแทนของผู้ประกอบการออกไม่ได้ และในกิจการค้าปลีก ป้ายราคาต้องแสดงราคาที่รวม VAT แล้ว
ลักษณะของ "กิจการค้าปลีก" กำหนดไว้ในประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 32) ข้อ 2 คือ
- เป็นการขายที่ผู้ขาย ทราบโดยชัดแจ้งว่าขายให้ผู้บริโภคโดยตรง ในปริมาณที่ผู้บริโภคตามปกติจะนำไปบริโภคหรือใช้สอย ไม่ได้ซื้อไปขายต่อ เช่น แผงลอย ร้านขายของชำ ร้านขายยา ห้างสรรพสินค้า
- ต้องออกใบกำกับภาษีเต็มรูปตามมาตรา 86/4 ทุกครั้งที่ผู้ซื้อเรียกร้อง และส่งมอบให้ผู้ซื้อ
| ประเด็น | ใบกำกับภาษีเต็มรูป (ม.86/4) | ใบกำกับภาษีอย่างย่อ (ม.86/6) |
|---|---|---|
| ใครออกได้ | ผู้ประกอบการจดทะเบียนทุกราย | ผู้ประกอบการจดทะเบียนที่ประกอบกิจการค้าปลีกเท่านั้น |
| ชื่อ ที่อยู่ ผู้ซื้อ | ต้องมี | ไม่ต้องมี |
| แยก VAT ออกจากราคา | ต้องแยกให้ชัด | แสดงราคารวม VAT พร้อมข้อความว่ารวม VAT แล้ว |
| ผู้ซื้อนำไปเครดิตภาษีซื้อ | ได้ | ไม่ได้ (ประกาศอธิบดีฯ VAT ฉบับที่ 42 ข้อ 2) |
| ส่วนลดขณะขาย | ต้องแสดงการหักส่วนลดให้เห็นชัด | ไม่ต้องแสดงส่วนลดให้เห็นชัดก็ได้ (มาตรา 79 (1)) |
รายการขั้นต่ำของใบกำกับภาษีอย่างย่อตามมาตรา 86/6 ได้แก่ คำว่า "ใบกำกับภาษี" ในที่เห็นได้ชัด ชื่อหรือชื่อย่อและเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของผู้ขาย เลขลำดับของใบกำกับภาษี (และเลขเล่มถ้ามี) ชื่อ ชนิด ประเภท ปริมาณ และมูลค่าของสินค้า ราคาที่ระบุชัดว่ารวม VAT แล้ว วันที่ออก และข้อความอื่นที่อธิบดีกำหนด ชื่อสินค้าจะใช้รหัสก็ได้ แต่ต้องแจ้งรหัสต่ออธิบดีล่วงหน้าอย่างน้อย 15 วันก่อนใช้
3.3 ร้านวัสดุก่อสร้างและร้านขายส่ง: ส่วนใหญ่ต้องออกใบเต็มรูป
ลูกค้าของร้านวัสดุก่อสร้างและร้านขายส่งมักเป็นผู้รับเหมา บริษัท หรือร้านค้าปลีกที่ซื้อไปขายต่อ การขายลักษณะนี้ ไม่เข้าลักษณะกิจการค้าปลีก ตามประกาศฉบับที่ 32 ร้านต้องออกใบกำกับภาษีเต็มรูปที่ระบุชื่อ ที่อยู่ ของผู้ซื้อ และแยก VAT ให้ชัด ลูกค้ากลุ่มนี้ก็ต้องการใบเต็มรูปอยู่แล้วเพื่อนำไปเครดิตภาษีซื้อ ร้านที่ขายทั้งปลีกและส่งจึงควรมีระบบที่ออกได้ทั้ง 2 แบบ
3.4 ใช้เครื่องเก็บเงิน (POS) ออกใบกำกับภาษีอย่างย่อ ต้องขออนุมัติ
ถ้าจะออกใบกำกับภาษีอย่างย่อจากเครื่องบันทึกการเก็บเงิน ต้องยื่นคำขออนุมัติต่ออธิบดีก่อน (มาตรา 86/6) ตามแบบ ภ.พ.06 พร้อมรายละเอียดรุ่น ยี่ห้อ หมายเลขเครื่อง แผนผังตำแหน่งเครื่อง และตัวอย่างใบกำกับภาษีและรายงานการขายประจำวัน ตามประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 46) ร้านที่ซื้อระบบ POS ใหม่ควรถามผู้ขายระบบตั้งแต่ต้นว่าพิมพ์เอกสารได้ครบตามเงื่อนไขหรือไม่
4. รายงานสินค้าและวัตถุดิบ และการตรวจนับสต็อกสิ้นปี
4.1 หน้าที่ตามมาตรา 87 (3)
ผู้ประกอบการจดทะเบียนที่ขายสินค้าต้องทำ รายงานสินค้าและวัตถุดิบ นอกเหนือจากรายงานภาษีขายและภาษีซื้อ (มาตรา 87) และต้องลงรายการ ภายในสามวันทำการนับแต่วันที่ได้มาหรือจำหน่ายออกไป ทำเป็นรายสถานประกอบการ ถ้ามีหลายสาขา ต้องทำแยกแต่ละสาขา
ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 89) กำหนดรายละเอียดไว้ เช่น
- ลงรายการตาม ปริมาณ สินค้าที่รับมาหรือจ่ายไปจริง โดยมีใบสำคัญรับหรือจ่ายสินค้าเป็นเอกสารประกอบ (ข้อ 9)
- แยกเป็นแต่ละประเภท ชนิด ขนาด หรือลักษณะทำนองเดียวกันได้ (ข้อ 9) และแยกตามแผนกได้ (ข้อ 4)
- ถ้ามีรายงานรายละเอียดรับ-จ่ายสินค้าเป็นรายวัน จะลงเป็นยอดรวมรายวันก็ได้ (ข้อ 9)
- ทำด้วยลายมือ พิมพ์ด้วยโปรแกรมสเปรดชีต หรือระบบคอมพิวเตอร์ที่ได้มาตรฐานซอฟต์แวร์ตามประกาศก็ได้ (ข้อ 10)
สำหรับมินิมาร์ทที่มีสินค้าหลายพันรายการ การทำมือแทบเป็นไปไม่ได้ ระบบ POS ที่ตัดสต็อกอัตโนมัติจากการขายและรับเข้าจากใบรับสินค้าจะช่วยได้มาก
4.2 สินค้าขาดจากรายงาน = ถือว่าขาย
มาตรา 77/1 (8) (จ) ให้ถือว่า การมีสินค้าขาดจากรายงานสินค้าและวัตถุดิบ เป็นการ "ขาย" ผลคือถ้านับสต็อกจริงแล้วน้อยกว่าที่รายงานแสดง ส่วนที่ขาดอาจถูกประเมินว่าเป็นยอดขายที่ต้องเสีย VAT ทั้งที่จริงอาจเป็นของหาย หมดอายุ หรือบันทึกผิด
สาเหตุที่พบบ่อยในร้านค้า:
- ขายแล้วไม่ได้คีย์เข้าระบบ หรือคีย์ผิดรหัสสินค้า
- รับสินค้าเข้าไม่ตรงใบส่งของ หรือรับของแถมแล้วไม่บันทึก
- สินค้าเสียหาย หมดอายุ ถูกขโมย แล้วไม่มีหลักฐานการตัดจำหน่าย
- เจ้าของหยิบสินค้าไปใช้ส่วนตัว (มาตรา 77/1 (8) (ง) ถือการนำสินค้าไปใช้ไม่ว่าประการใด ๆ เป็นการขายเช่นกัน เว้นแต่ใช้ในกิจการโดยตรงตามที่อธิบดีกำหนด)
4.3 ตรวจนับสต็อกสิ้นปี
ไม่ว่าร้านจะจด VAT หรือไม่ ควรตรวจนับสินค้าจริง ณ วันสิ้นปี (บุคคลธรรมดา) หรือวันสิ้นรอบบัญชี (นิติบุคคล) เพราะตัวเลขนี้ใช้คำนวณต้นทุนขายตามข้อ 1.2 และใช้กระทบกับรายงานสินค้า แนวทางปฏิบัติ
- กำหนดวันนับและหยุดรับ-จ่ายสินค้าระหว่างนับ หรือตัดยอดให้ชัดเจน
- นับเป็นจำนวนหน่วยแยกตามรหัสสินค้า ให้ผู้นับและผู้ตรวจลงชื่อในใบนับ
- เทียบกับยอดในรายงานสินค้า สอบหาสาเหตุส่วนต่างทุกรายการที่มีนัยสำคัญ
- สินค้าเสื่อมสภาพหรือหมดอายุ ให้ทำหลักฐานการคัดแยกและการทำลาย ไม่ทิ้งไปเฉย ๆ
- ตีราคาสินค้าคงเหลือด้วยวิธีเดิมทุกปี และสำหรับนิติบุคคลใช้ราคาทุนหรือราคาตลาดที่ต่ำกว่า (มาตรา 65 ทวิ (6))
- เก็บใบนับและรายงานไว้เป็นหลักฐาน
ร้านที่ไม่เคยนับสต็อกเลยมักเจอปัญหาตอนจะเปลี่ยนเป็นบริษัทหรือเมื่อถูกตรวจ เพราะไม่มีตัวเลขสินค้าคงเหลือที่เชื่อถือได้
5. ส่วนลดและเงินสนับสนุนจากซัพพลายเออร์
ร้านค้าส่ง-ค้าปลีกได้ประโยชน์จากซัพพลายเออร์หลายรูปแบบ แต่ละแบบมีผลทางภาษีต่างกัน ข้อสรุปด้านล่างอ้างอิงเฉพาะแนวทางที่กรมสรรพากรประกาศไว้
5.1 ส่วนลดที่ให้ ณ ขณะขาย (Trade discount)
ส่วนลดที่ผู้ขายลดให้ ขณะขาย และหักออกจากราคาโดยแสดงไว้ชัดแจ้งในใบกำกับภาษี ไม่รวมเป็นฐานภาษี VAT (มาตรา 79 (1)) ร้านจึงบันทึกราคาซื้อสุทธิหลังหักส่วนลดเป็นต้นทุนสินค้า และภาษีซื้อคิดจากยอดสุทธินั้น
5.2 ส่วนลดตามเป้าที่ได้ภายหลัง (Rebate) ไม่ใช่เหตุออกใบลดหนี้ทาง VAT
มาตรา 82/10 ให้ออกใบลดหนี้ได้เฉพาะเหตุที่กฎหมายกำหนด เช่น สินค้าผิดข้อกำหนด ชำรุด ขาดจำนวน คำนวณราคาผิดพลาดสูงกว่าจริง หรือรับคืนสินค้า และเหตุอื่นที่ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 82) กำหนด เช่น การคืนสินค้าตามข้อตกลงทางการค้า หรือการคืนเงินมัดจำ
ข้อหารือ กค 0811/พ.7827 ลงวันที่ 25 ธันวาคม 2543 วินิจฉัยกรณีผู้ขายให้ส่วนลดเมื่อลูกค้าซื้อได้ตามเป้าว่า ไม่ใช่เหตุตามมาตรา 82/10 ผู้ขายจึงไม่มีสิทธิออกใบลดหนี้ตามมาตรา 86/10 จะออกใบลดหนี้ที่เป็นเอกสารทางการค้าก็ได้ แต่ถ้าออกเป็นใบลดหนี้ทาง VAT ไปแล้ว ถือเป็นการออกโดยไม่มีสิทธิ ต้องรับผิดตามมาตรา 86/13 และเสียเบี้ยปรับตามมาตรา 89(6)
ผลสำหรับร้านที่จด VAT: ถ้าได้รับ "ใบลดหนี้" สำหรับส่วนลดตามเป้า ให้ตรวจก่อนว่าเป็นใบลดหนี้ทาง VAT หรือเอกสารทางการค้า ไม่ควรนำไปลดภาษีซื้อ ถ้าเป็นเพียงเอกสารทางการค้า และระวังรับใบลดหนี้ทาง VAT ที่ออกโดยไม่มีสิทธิ
ข้อยกเว้นที่ควรรู้: ข้อหารือ กค 0702/3113 ลงวันที่ 13 มีนาคม 2558 วินิจฉัยว่า ถ้าราคาสินค้าที่แท้จริงรู้ได้ภายหลังเพราะกำหนดราคาเบื้องต้นไว้ก่อนและปรับตามสูตรในสัญญา อาจเข้าลักษณะคำนวณราคาผิดพลาดและออกใบลดหนี้ได้ แต่ถ้ารู้ราคาที่แท้จริงได้ตั้งแต่ตอนตกลงซื้อขาย ออกใบลดหนี้ไม่ได้ กรณีมีสัญญาปรับราคาแบบนี้ควรให้ผู้เชี่ยวชาญดูข้อเท็จจริงเป็นรายกรณี
5.3 เงินส่งเสริมการขายจากซัพพลายเออร์: ถูกหัก ณ ที่จ่าย 3% และไม่เป็นฐาน VAT
คำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.118/2545 ข้อ 1 อธิบายว่า เมื่อบริษัท ห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล หรือนิติบุคคลอื่นขายสินค้าให้ผู้ซื้อที่ซื้อไปขายต่อ เช่น ผู้ค้าปลีก ผู้ค้าส่ง หรือผู้แทนจำหน่าย แล้วจ่าย "รางวัล ส่วนลด หรือประโยชน์ใด ๆ เนื่องจากการส่งเสริมการขาย" ผู้จ่ายต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย 3% (ตามคำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป.4/2528 ข้อ 12/2) ตัวอย่างในคำสั่งที่ตรงกับร้านค้า ได้แก่
- เงินชดเชยส่วนลดตามคูปองที่ร้านลดให้ลูกค้าไปก่อน
- ค่าสิทธิประโยชน์ในการจำหน่ายและค่าธรรมเนียมสินค้าแรกเข้า (Entrance fee) ที่จ่ายให้ร้านสะดวกซื้อ
- ส่วนลดภายหลัง (Rebate) เมื่อซื้อได้ตามเป้า ที่จ่ายในรูปใบลดหนี้ให้นำไปหักค่าสินค้าคราวต่อไป
- ค่าอุดหนุนเมื่อร้านขายสินค้ารุ่นเก่าออกจากสต็อกได้
- เงินช่วยเหลือค่าขนส่งหรือค่าตกแต่งจุดแสดงสินค้า
ประเด็นที่ร้านค้าต้องรู้
| เรื่อง | แนวทางตาม ป.118/2545 |
|---|---|
| ถูกหัก ณ ที่จ่าย | 3% ของเงินที่ได้รับ ถ้าจ่ายเป็นใบลดหนี้ ให้หัก ณ วันที่ออกใบลดหนี้ (ข้อ 3) ถ้าจ่ายเป็นสิ่งของ คิดตามมูลค่าวันส่งมอบ (ข้อ 2) |
| ของแถมที่มาพร้อมสินค้าที่ซื้อ | มูลค่าของแถมไม่เกินมูลค่าสินค้าที่ขาย ผู้ขายไม่ต้องหัก ณ ที่จ่าย (ข้อ 4) |
| ส่วนลดเงินสดเมื่อชำระเร็ว | ถ้าเป็นปกติทางการค้าและระบุเงื่อนไขไว้ในใบส่งของ ใบแจ้งหนี้ หรือใบกำกับภาษีชัดเจน ไม่ถือเป็นเงินส่งเสริมการขาย ไม่ต้องหัก ณ ที่จ่าย (ข้อ 5) |
| VAT ของผู้รับ | ไม่ถือเป็นค่าตอบแทนจากการขายสินค้าหรือให้บริการ ไม่ต้องนำไปรวมเป็นฐานภาษี VAT (ข้อ 8) |
ด้านภาษีเงินได้: เงินหรือประโยชน์ที่ได้รับเป็นรายได้ของกิจการ ร้านที่เป็นนิติบุคคลต้องบันทึกเป็นรายได้หรือรายการลดต้นทุนตามลักษณะ และนำภาษีที่ถูกหักไว้ตาม 50 ทวิ ไปเครดิตตอนยื่นภาษี ร้านที่เป็นบุคคลธรรมดาต้องนำไปรวมเป็นเงินได้และเครดิตภาษีที่ถูกหักไว้เช่นกัน ส่วนการจัดว่าเงินแต่ละก้อนเป็นเงินได้จากการขายของที่หักเหมา 60% ได้หรือไม่ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญตามข้อเท็จจริงของสัญญา
หมายเหตุ e-Withholding Tax: ท.ป.4/2528 ข้อ 12/2 ลดอัตราเหลือ 1% สำหรับเงินได้ที่จ่ายตั้งแต่ 1 มกราคม 2566 ถึง 31 ธันวาคม 2568 เมื่อผู้จ่ายนำส่งผ่านระบบ e-Withholding Tax และมาตรการนี้ขยายต่อถึง 31 ธันวาคม 2570 (ข่าวกรมสรรพากร ปชส. 14/2569) ดังนั้นเงินส่งเสริมการขายที่จ่ายในปี 2569–2570 ผ่านระบบ e-Withholding Tax หัก 1% ถ้าไม่ได้จ่ายผ่านระบบนี้ หัก 3% ตามปกติ
5.4 ซื้อสินค้าจากผู้ขายที่ไม่จด VAT หรือได้ใบกำกับภาษีอย่างย่อ
ร้านที่จด VAT เครดิตภาษีซื้อได้เฉพาะเมื่อมีใบกำกับภาษีเต็มรูปที่ถูกต้อง ภาษีซื้อในกรณีไม่มีใบกำกับภาษี ใบกำกับภาษีไม่ถูกต้องในสาระสำคัญ หรือออกโดยผู้ไม่มีสิทธิ นำมาหักไม่ได้ (มาตรา 82/5) และภาษีซื้อตามใบกำกับภาษีอย่างย่อก็หักไม่ได้ (ประกาศอธิบดีฯ VAT ฉบับที่ 42) ร้านที่ไปซื้อของจากห้างค้าปลีกมาเติมร้าน ต้องขอใบกำกับภาษีเต็มรูปทุกครั้ง
6. ขายเงินเชื่อ ลูกหนี้ และหนี้สูญ
ร้านขายส่งและร้านวัสดุก่อสร้างมักให้เครดิตลูกค้าประจำหรือผู้รับเหมา 30–60 วัน สิ่งที่ต้องรู้
- VAT เกิดเมื่อส่งมอบสินค้า ไม่ใช่เมื่อได้รับเงิน (มาตรา 78 (1)) ร้านที่จด VAT ต้องนำส่ง VAT ของยอดขายเชื่อในเดือนที่ส่งของ แม้ลูกค้ายังไม่จ่าย จึงต้องเตรียมเงินสดไว้
- ทำทะเบียนลูกหนี้ แยกรายลูกค้า มีใบส่งของที่ลูกค้าลงชื่อรับ ใบแจ้งหนี้ และหลักฐานการทวงถาม หลักฐานเหล่านี้จำเป็นถ้าวันหนึ่งต้องตัดหนี้สูญ
- หนี้สูญทางภาษีเงินได้: สำหรับนิติบุคคล การจำหน่ายหนี้สูญต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ในกฎกระทรวงที่ออกตามมาตรา 65 ทวิ (9) ไม่ใช่ตัดเองได้ตามใจ และถ้าภายหลังได้รับชำระ ต้องนำกลับมาเป็นรายได้ บุคคลธรรมดาที่หักค่าใช้จ่ายตามจริงใช้หลักมาตรา 65 ทวิ โดยอนุโลม อ่านหลักเกณฑ์ละเอียดได้ที่ การตัดหนี้สูญตามกฎหมาย: มาตรา 65 ทวิ (9) และกฎกระทรวง ฉบับที่ 186
- หนี้สูญทาง VAT: มาตรา 82/11 ให้ผู้ประกอบการจดทะเบียนนำภาษีขายส่วนของหนี้สูญที่จำหน่ายตามหลักเกณฑ์ที่อธิบดีกำหนดมาหักออกจากภาษีขายในเดือนที่จำหน่ายหนี้สูญ ถ้าภายหลังได้รับชำระ ต้องนำภาษีขายส่วนนั้นกลับมารวม
- บุคคลธรรมดาที่ไม่จด VAT และทำรายงานเงินสดรับ-จ่าย: ตามแนวทางของกรมสรรพากร การขายเชื่อให้บันทึกในวันที่ได้รับชำระ โดยอธิบายไว้ในช่องหมายเหตุ ทะเบียนลูกหนี้จึงยังจำเป็นเพื่อรู้ว่าใครค้างเท่าไร
7. ตัวอย่างคำนวณ
7.1 มินิมาร์ทบุคคลธรรมดา ยังไม่จด VAT: เหมา 60% หรือหักตามจริง
ตัวเลขสมมติสำหรับปีภาษีหนึ่ง เจ้าของโสด ใช้เฉพาะค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท ไม่มีเงินได้อื่น
- ยอดขายทั้งปี 1,600,000 บาท (ต่ำกว่าเกณฑ์ VAT)
- สินค้าคงเหลือต้นปี 200,000 บาท ซื้อระหว่างปี 1,380,000 บาท นับสต็อกปลายปีได้ 220,000 บาท
- ค่าใช้จ่ายอื่นที่มีหลักฐาน (ค่าไฟ ค่าจ้าง ค่าถุง) 90,000 บาท
ต้นทุนขาย = 200,000 + 1,380,000 − 220,000 = 1,360,000 บาท (กำไรขั้นต้นประมาณ 15%)
| รายการ | หักเหมา 60% | หักตามจริง |
|---|---|---|
| เงินได้จากการขาย | 1,600,000 | 1,600,000 |
| หักค่าใช้จ่าย | (960,000) | (1,450,000) |
| เงินได้หลังหักค่าใช้จ่าย | 640,000 | 150,000 |
| หักลดหย่อนส่วนตัว | (60,000) | (60,000) |
| เงินได้สุทธิ | 580,000 | 90,000 |
| ภาษีวิธีที่ 1 (อัตราก้าวหน้า) | 27,500 + (80,000 × 15%) = 39,500 | 0 |
| ภาษีวิธีที่ 2 (1,600,000 × 0.5%) | 8,000 | 8,000 |
| ภาษีที่ต้องเสีย (วิธีที่สูงกว่า) | 39,500 | 8,000 |
ร้านเดียวกัน ยอดขายเท่ากัน เสียภาษีต่างกัน 31,500 บาท เพียงเพราะมีเอกสารซื้อครบและนับสต็อกได้ ภาษีวิธีที่ 2 (8,000 บาท) ใช้บังคับเพราะคำนวณได้เกิน 5,000 บาท จึงไม่ได้รับยกเว้นตามพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 480)
อัตราภาษีก้าวหน้าที่ใช้ในตัวอย่าง (บัญชีอัตราภาษีเงินได้ท้ายหมวด 3 ประมวลรัษฎากร)
| เงินได้สุทธิ (บาท) | อัตรา |
|---|---|
| 0 – 150,000 | ยกเว้น |
| 150,001 – 300,000 | 5% |
| 300,001 – 500,000 | 10% |
| 500,001 – 750,000 | 15% |
| 750,001 – 1,000,000 | 20% |
| 1,000,001 – 2,000,000 | 25% |
| 2,000,001 – 5,000,000 | 30% |
| เกิน 5,000,000 | 35% |
ข้อควรระวัง: การหักตามจริงต้องพิสูจน์ได้ทุกบาท ถ้าเอกสารซื้อมีบางส่วนเป็นบิลเงินสดที่ไม่มีชื่อร้านหรือซื้อจากแหล่งที่ไม่มีเอกสาร เจ้าพนักงานอาจไม่ยอมรับส่วนนั้น ร้านที่จะใช้วิธีนี้ควรขอบิลที่ระบุชื่อผู้ซื้อทุกครั้ง โอนเงินผ่านบัญชีธนาคาร และนับสต็อกปลายปีพร้อมลงชื่อผู้นับ
7.2 ร้านวัสดุก่อสร้างที่จด VAT: ภ.พ.30 หนึ่งเดือน
ตัวเลขสมมติของเดือนหนึ่ง
| รายการ | มูลค่าก่อน VAT | VAT 7% |
|---|---|---|
| ขายปลีกหน้าร้าน (ใบกำกับภาษีอย่างย่อ) | 150,000 | 10,500 |
| ขายส่งให้ผู้รับเหมา (ใบกำกับภาษีเต็มรูป รวมขายเชื่อที่ส่งของแล้ว 120,000) | 250,000 | 17,500 |
| ภาษีขายรวม | 400,000 | 28,000 |
| ซื้อสินค้าจากผู้ผลิต/ตัวแทน มีใบกำกับภาษีเต็มรูป | 330,000 | 23,100 |
| ซื้อของจากห้างค้าปลีก ได้เพียงใบกำกับภาษีอย่างย่อ | 20,000 | เครดิตไม่ได้ |
| ภาษีซื้อที่เครดิตได้ | 23,100 | |
| VAT ที่ต้องชำระ | 4,900 |
สังเกตว่า VAT ของยอดขายเชื่อ 120,000 บาท (8,400 บาท) ต้องรวมชำระในเดือนนี้ แม้ลูกค้ายังไม่จ่ายเงิน และ VAT ของการซื้อที่ได้เพียงใบอย่างย่อกลายเป็นต้นทุนของร้าน ส่วนสินค้าที่ซื้อเข้าและขายออก ต้องลงรายงานสินค้าและวัตถุดิบภายใน 3 วันทำการด้วย
8. รายงานเงินสดรับ-จ่าย และข้อมูลที่สรรพากรได้รับจากธนาคาร
8.1 รายงานเงินสดรับ-จ่าย ใช้กับใคร
ตามที่กรมสรรพากรเผยแพร่ ผู้มีหน้าที่จัดทำรายงานเงินสดรับ-จ่าย คือ ผู้มีหน้าที่เสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (บุคคลธรรมดา ห้างหุ้นส่วนสามัญหรือคณะบุคคลที่ไม่ใช่นิติบุคคล) ที่มีเงินได้ 40(5) ถึง 40(8) และ ไม่ได้จดทะเบียน VAT ร้านค้าบุคคลธรรมดาที่ยังไม่จด VAT จึงเข้าข่าย ส่วนร้านที่จด VAT แล้วทำรายงานภาษีตามมาตรา 87 แทน
วิธีจัดทำโดยสรุป
- ลงรายการ ภายใน 3 วันทำการ นับแต่วันที่มีรายรับหรือรายจ่าย ทำเป็นภาษาไทย
- ลงเป็นยอดรวมรายวันพร้อมเอกสารประกอบได้ หรือจะลงรายละเอียดทีละรายการก็ได้
- รายจ่ายที่ลงต้องเกี่ยวกับกิจการโดยตรง ภาษีซื้อที่จ่ายไป (เพราะร้านไม่ได้จด VAT) รวมเป็นต้นทุนหรือค่าใช้จ่ายได้ทั้งจำนวน
- ขายเชื่อหรือซื้อเชื่อ ให้ลงในวันที่รับหรือจ่ายเงิน พร้อมหมายเหตุ
- สรุปยอดรายเดือนเพื่อใช้ยื่น ภ.ง.ด.94 และ ภ.ง.ด.90
แม้ใช้วิธีหักเหมา 60% รายงานนี้ก็ยังเป็นหลักฐานยอดรายรับที่ดีที่สุด และใช้ติดตามเกณฑ์ VAT 1.8 ล้านบาทไปพร้อมกันได้
8.2 ข้อมูลธุรกรรมจากธนาคารและ e-Wallet
มาตรา 3 สัตตรส ให้สถาบันการเงินและผู้ให้บริการเงินอิเล็กทรอนิกส์รายงานข้อมูลบุคคลที่มีธุรกรรมลักษณะเฉพาะต่อกรมสรรพากรภายในเดือนมีนาคมของทุกปี ได้แก่ ฝากหรือรับโอนเงินทุกบัญชีรวมกัน ตั้งแต่ 3,000 ครั้งต่อปี หรือ ตั้งแต่ 400 ครั้งและยอดรวมตั้งแต่ 2 ล้านบาท
ร้านค้าที่รับเงินผ่าน QR พร้อมเพย์ถึงเกณฑ์นี้ได้ง่าย เพราะลูกค้าโอนครั้งละไม่กี่สิบบาทแต่หลายพันครั้งต่อปี การถูกรายงานไม่ได้แปลว่าเงินทุกบาทเป็นรายได้ แต่ถ้ายอดที่ยื่นต่างจากเงินเข้าบัญชีมาก อาจถูกเรียกชี้แจง วิธีป้องกันคือ แยกบัญชีธนาคารของร้านออกจากบัญชีส่วนตัว และให้ยอดเงินเข้าบัญชีร้านกระทบกับยอดขายในรายงานได้
9. เมื่อไรควรเปลี่ยนเป็นบริษัท
สัญญาณที่ร้านค้าส่ง-ค้าปลีกควรเริ่มเปรียบเทียบการทำในรูปบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล
- ยอดขายเกิน 1.8 ล้านบาทและต้องจด VAT อยู่แล้ว ภาระงานเอกสารจะใกล้เคียงกับบริษัท
- ลูกค้าเป็นบริษัทหรือผู้รับเหมาที่ต้องการคู่ค้าเป็นนิติบุคคล
- กำไรจริงสูงจนเงินได้สุทธิของเจ้าของขึ้นไปขั้น 25–35%
- ต้องการกู้เงินหมุนเวียนซื้อสต็อก หรือแยกความเสี่ยงของกิจการออกจากทรัพย์สินส่วนตัว
ภาษีเงินได้นิติบุคคลคำนวณจากกำไรสุทธิ อัตราทั่วไป 20% ส่วนบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่มี ทุนชำระแล้วไม่เกิน 5 ล้านบาท และรายได้จากการขายสินค้าและบริการไม่เกิน 30 ล้านบาท ในรอบบัญชี ได้อัตราลดหลั่นตามพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 530) พ.ศ. 2554 และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม
| กำไรสุทธิ (บาท) | อัตราภาษี SME |
|---|---|
| 0 – 300,000 | ยกเว้น |
| 300,001 – 3,000,000 | 15% |
| เกิน 3,000,000 | 20% |
สิ่งที่ต้องชั่งน้ำหนัก: นิติบุคคลต้องทำบัญชีตามมาตรฐานและยื่นบัญชีที่ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตหรือผู้สอบบัญชีภาษีอากร (แล้วแต่กรณี) ตรวจสอบและรับรอง ยื่น ภ.ง.ด.51 กลางรอบ และ ภ.ง.ด.50 ภายใน 150 วันนับแต่วันสิ้นรอบบัญชี การนำเงินออกจากบริษัทมาใช้ส่วนตัวในรูปเงินเดือนหรือเงินปันผลมีภาษีอีกชั้น และสต็อกสินค้าที่โอนจากร้านเดิมเข้าบริษัทต้องมีราคาและเอกสารซื้อขายที่ชัดเจน ลองใช้ เครื่องคำนวณภาษี บุคคลธรรมดา vs บริษัท เทียบตัวเลขของร้านคุณ และอ่านความต่างด้านความรับผิดได้ที่ บุคคลธรรมดา ห้างหุ้นส่วน คณะบุคคล หจก. บริษัท ต่างกันอย่างไร
อยากให้สำนักงานบัญชีดูแลเรื่องนี้ให้?
ตะวัน คอนซัลแทนท์ รับทำบัญชีรายเดือน บันทึกบัญชี ยื่น VAT ภาษีหัก ณ ที่จ่าย ประกันสังคม และปิดงบให้ครบทุกกำหนด เริ่มต้น 1,500 บาท/เดือน · ทัก LINE ประเมินราคาฟรี
อ่านต่อ: ภ.พ.30 คืออะไร ยื่นอย่างไร: คำนวณภาษีขายหักภาษีซื้อ ภาษีซื้อต้องห้าม ยื่นเพิ่มเติม และเบี้ยปรับเงินเพิ่ม · จด VAT ครบจบ: รายได้เกิน 1.8 ล้านนับอย่างไร ยื่น ภ.พ.01 ภายใน 30 วัน หน้าที่หลังจด ค่าปรับ และการถอนทะเบียน · ผู้สอบบัญชีภาษีอากร (TA) กับผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ต่างกันอย่างไร: กิจการแบบไหนใช้ใครตรวจสอบงบ
คำถามที่พบบ่อย
1. ร้านโชห่วยขายของชำ ต้องจด VAT ไหม ถ้าขายของสดด้วย
ต้องจดเมื่อยอดขายสินค้าที่ต้องเสีย VAT เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปีปฏิทิน ผักสด ผลไม้สด ไข่ เนื้อสัตว์สด และข้าวสาร เป็นสินค้าที่ได้รับยกเว้น VAT ตามมาตรา 81(1) แต่ต้องแยกยอดขายให้พิสูจน์ได้ ร้านที่ไม่แยกยอดจะอธิบายไม่ได้ว่ายอดขายส่วนใดไม่ต้องนับ
2. ร้านที่ไม่จด VAT ออกใบกำกับภาษีให้ลูกค้าได้ไหม
ไม่ได้ ใบกำกับภาษีออกได้เฉพาะผู้ประกอบการจดทะเบียน ถ้าออกไปจะต้องรับผิดเสีย VAT ตามจำนวนที่แสดงในเอกสาร (มาตรา 86/13) ให้ออกบิลเงินสดหรือใบเสร็จรับเงินที่ไม่แยก VAT แทน
3. ลูกค้าซื้อของในมินิมาร์ทแล้วขอใบกำกับภาษีเต็มรูป ต้องออกให้ไหม
ต้องออกให้ ประกาศอธิบดีฯ VAT ฉบับที่ 32 กำหนดให้ร้านค้าปลีกที่ใช้สิทธิออกใบกำกับภาษีอย่างย่อ ต้องออกใบกำกับภาษีเต็มรูปตามมาตรา 86/4 ทุกครั้งที่ผู้ซื้อเรียกร้อง ระบบ POS จึงควรออกใบเต็มรูปได้ด้วย
4. ซัพพลายเออร์ให้ส่วนลดตามเป้าเป็นใบลดหนี้ ร้านนำไปลดภาษีซื้อไหม
โดยทั่วไปไม่ต้องลด เพราะส่วนลดตามเป้าที่ให้ภายหลังไม่ใช่เหตุออกใบลดหนี้ตามมาตรา 82/10 (ข้อหารือ กค 0811/พ.7827) เอกสารที่ได้จึงควรเป็นใบลดหนี้ทางการค้าเท่านั้น ส่วนด้านภาษีเงินได้ เงินหรือส่วนลดนั้นเป็นประโยชน์จากการส่งเสริมการขายที่ผู้จ่ายซึ่งเป็นนิติบุคคลต้องหัก ณ ที่จ่าย 3% ตาม ป.118/2545 ให้ขอ 50 ทวิ ไว้เครดิตภาษี
5. ร้านค้าบุคคลธรรมดาใช้หักเหมา 60% ยังต้องเก็บบิลซื้อไหม
ควรเก็บ แม้วิธีเหมาไม่ต้องแสดงหลักฐานค่าใช้จ่าย แต่บิลซื้อและยอดสต็อกเป็นหลักฐานยืนยันยอดขาย และทำให้เปลี่ยนไปใช้วิธีหักตามจริงได้ในปีที่กำไรต่ำ ร้านที่ไม่จด VAT ยังมีหน้าที่ทำรายงานเงินสดรับ-จ่ายอยู่แล้ว
6. นับสต็อกปลายปีแล้วของหายไปจำนวนมาก ต้องทำอย่างไร
ให้สอบหาสาเหตุและเก็บหลักฐานก่อนปรับปรุงตัวเลข ร้านที่จด VAT ต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะสินค้าขาดจากรายงานสินค้าและวัตถุดิบถือเป็นการขายตามมาตรา 77/1 (8) (จ) และอาจต้องเสีย VAT จากส่วนที่ขาด ควรปรึกษาผู้ทำบัญชีว่าจะบันทึกส่วนต่างและตัดจำหน่ายสินค้าเสียหายอย่างไร
7. ขายเชื่อให้ผู้รับเหมาแล้วเก็บเงินไม่ได้ ตัดเป็นหนี้สูญได้ทันทีไหม
ไม่ได้ทันที การตัดหนี้สูญทางภาษีต้องผ่านขั้นตอนตามกฎกระทรวงที่ออกตามมาตรา 65 ทวิ (9) ซึ่งกำหนดขั้นตอนการติดตามทวงถามแตกต่างกันตามจำนวนหนี้ ร้านที่จด VAT จะลดภาษีขายส่วนหนี้สูญได้เมื่อจำหน่ายหนี้สูญตามหลักเกณฑ์แล้วเท่านั้น (มาตรา 82/11)
ให้ Tawan Consultant ช่วยดูแลเรื่องนี้
ทีมบัญชีของ ตะวัน คอนซัลแทนท์ (Tawan Consultant) ช่วยร้านค้าส่ง-ค้าปลีกวางระบบบัญชีและสต็อก เทียบวิธีหักค่าใช้จ่ายเหมากับตามจริง ติดตามเกณฑ์ VAT จด VAT ทำรายงานภาษีและรายงานสินค้า ยื่น ภ.พ.30 ภ.ง.ด.94 และ ภ.ง.ด.90 ตรวจเอกสารส่วนลดจากซัพพลายเออร์ และเปรียบเทียบว่าควรเปลี่ยนเป็นบริษัทเมื่อไร
- โทร: 096-692-2528
- LINE: @962iwlqe
- ที่อยู่: 34 ซอยเพชรเกษม 28 แยก 16 แขวงปากคลองภาษีเจริญ เขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร 10160
- เวลาทำการ: จันทร์–ศุกร์ 8:30–17:30
- เว็บไซต์: www.tawanconsultant.com
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือภาษีสำหรับกรณีเฉพาะ กฎหมายและแนวปฏิบัติอาจเปลี่ยนแปลง ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจ
แหล่งอ้างอิง
- ประมวลรัษฎากร มาตรา 38-64 (มาตรา 40(8), 48(2), 56, 56 ทวิ) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5937.html
- บัญชีอัตราภาษีเงินได้ท้ายหมวด 3 ประมวลรัษฎากร กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5938.html
- พระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 11) พ.ศ. 2502 มาตรา 8 (25) (หักค่าใช้จ่ายเหมาร้อยละ 60 การขายของซึ่งผู้ขายมิได้เป็นผู้ผลิต และการหักตามจริง) https://www.rd.go.th/2375.html
- พระราชกฤษฎีกาฯ ว่าด้วยการยกเว้นรัษฎากร (ฉบับที่ 480) พ.ศ. 2552 (ยกเว้นภาษีตามมาตรา 48(2) ที่ไม่เกิน 5,000 บาท) https://www.rd.go.th/40923.html
- ประมวลรัษฎากร มาตรา 65-76 (มาตรา 65 ทวิ (6) และ (9)) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5939.html
- ประมวลรัษฎากร มาตรา 77-79 (มาตรา 77/1 (8) (ง) (จ), 78 (1), 79 (1)) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5205.html
- ประมวลรัษฎากร มาตรา 80-82 (มาตรา 81 (1), 81/1, 82/5, 82/10, 82/11) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5206.html
- ประมวลรัษฎากร มาตรา 83-84 (มาตรา 83 การยื่น ภ.พ.30) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5207.html
- ประมวลรัษฎากร มาตรา 85-86/14 (มาตรา 85/1, 86, 86/4, 86/6, 86/10, 86/13) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5208.html
- ประมวลรัษฎากร มาตรา 87-90 (มาตรา 87, 87/3) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5209.html
- พระราชกฤษฎีกาฯ ว่าด้วยการกำหนดมูลค่าของฐานภาษีของกิจการขนาดย่อมซึ่งได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 432) พ.ศ. 2548 มาตรา 4 และ 5 https://www.rd.go.th/22646.html
- ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 32) ลักษณะกิจการค้าปลีกตามมาตรา 86/6 https://www.rd.go.th/3402.html
- ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 46) การขออนุมัติใช้เครื่องบันทึกการเก็บเงินเพื่อออกใบกำกับภาษีอย่างย่อ https://www.rd.go.th/3394.html
- ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 42) ภาษีซื้อที่ไม่ให้นำมาหักตามมาตรา 82/5 (6) https://www.rd.go.th/3398.html
- ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 82) กำหนดเหตุอื่นตามมาตรา 82/10 https://www.rd.go.th/3380.html
- ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 89) การจัดทำรายงานตามมาตรา 87 (ข้อ 4, 9, 10) https://www.rd.go.th/3374.html
- ข้อหารือ กค 0811/พ.7827 ลงวันที่ 25 ธันวาคม 2543 (ใบลดหนี้เมื่อขายสินค้าได้ตามเป้า) https://www.rd.go.th/24192.html
- ข้อหารือ กค 0702/3113 ลงวันที่ 13 มีนาคม 2558 (ใบลดหนี้กรณีคำนวณราคาผิดพลาด) https://www.rd.go.th/28208.html
- คำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.118/2545 (รางวัล ส่วนลด หรือประโยชน์ใด ๆ เนื่องจากการส่งเสริมการขาย) https://www.rd.go.th/11161.html
- คำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป.4/2528 ข้อ 12/2 https://www.rd.go.th/3479.html
- ประมวลรัษฎากร มาตรา 3 สัตตรส (รายงานธุรกรรมลักษณะเฉพาะ) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5951.html
- ผู้มีหน้าที่จัดทำรายงานเงินสดรับ-จ่าย กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/38625.html และวิธีการจัดทำ https://www.rd.go.th/38626.html
- คู่มือภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับผู้ประกอบการ SME (อัตราภาษีตามพระราชกฤษฎีกาฯ ฉบับที่ 530 พ.ศ. 2554 และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม) กองบริหารภาษีธุรกิจขนาดกลางและขนาดเล็ก กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/fileadmin/user_upload/lorkhor/newsbanner/2022/CIT_SME.pdf
- ผู้ประกอบกิจการที่ได้รับการยกเว้น แต่มีสิทธิขอจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม และผู้ประกอบกิจการที่ไม่ต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (เกณฑ์รายรับ 1.8 ล้านบาท) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/7059.html และ https://www.rd.go.th/7060.html
- ข่าวกรมสรรพากร ปชส. 14/2569 (ขยายมาตรการ e-Withholding Tax อัตราร้อยละ 1 ถึง 31 ธันวาคม 2570) https://www.rd.go.th/fileadmin/user_upload/news/2569thai/news14_2569.pdf