ปิดงบสิ้นปี เจ้าของ SME ต้องเตรียมอะไรส่งสำนักงานบัญชี: เช็กลิสต์เอกสารปิดงบ ตรวจนับสต็อก เงินกู้กรรมการ และกำหนดเวลา ธ.ค.–พ.ค.

การปิดงบสิ้นปี คือการสรุปตัวเลขทั้งปีของกิจการให้ครบเป็นงบการเงิน แล้วให้ผู้สอบบัญชีตรวจ ประชุมอนุมัติ และส่งให้หน่วยงานรัฐตามกำหนด สำนักงานบัญชีทำงานส่วนนี้แทนคุณได้ แต่ ข้อมูลต้นทางเป็นของเจ้าของกิจการ สิ่งที่สำนักงานบัญชีขอบ่อยที่สุดมีไม่กี่กลุ่ม คือ เอกสารรายรับรายจ่ายและใบกำกับภาษีให้ครบทั้งปี statement ธนาคารทุกบัญชี ผลตรวจนับสินค้าคงเหลือ ณ 31 ธันวาคม ยอดเงินสดย่อย รายชื่อลูกหนี้และเจ้าหนี้ที่ค้าง เอกสารเงินกู้ยืมกรรมการ และทะเบียนสินทรัพย์ถาวร ถ้าส่งครบตั้งแต่เดือนมกราคม งบจะเสร็จทันก่อนที่ผู้สอบบัญชีและกำหนดทางกฎหมายจะบีบเวลา

ปัญหาที่พบบ่อยไม่ใช่เจ้าของไม่ส่งเอกสารเลย แต่คือ ส่งทีละชิ้นช้า ๆ ตลอดไตรมาสแรก ทำให้ผู้สอบบัญชีเริ่มตรวจได้ช้า ประชุมผู้ถือหุ้นไม่ทันสี่เดือน และค่าปรับสะสมต่อกันเป็นทอด บทความนี้ไล่เช็กลิสต์ตามชนิดเอกสาร อธิบายว่าสำนักงานบัญชีเอาเอกสารแต่ละอย่างไปทำอะไร มีตัวอย่างตัวเลข ปฏิทินตั้งแต่ธันวาคมถึงพฤษภาคม และค่าปรับที่ยืนยันได้จากหน่วยงานรัฐ (ดูแหล่งอ้างอิงท้ายบทความ) โดยใช้รอบบัญชี 1 มกราคม – 31 ธันวาคม 2569 เป็นตัวอย่าง

สรุปสั้นที่สุด: ส่งเอกสารปีเก่าให้สำนักงานบัญชีครบภายในกลางเดือนมกราคม · ตรวจนับสต็อกและนับเงินสด ณ 31 ธ.ค. · ขอ statement ธนาคารถึงสิ้นปี · เตรียมรายชื่อลูกหนี้ เจ้าหนี้ เงินกู้กรรมการ และทะเบียนสินทรัพย์ · บริษัทจำกัดประชุมอนุมัติงบภายใน 4 เดือน (30 เม.ย. 2570) แล้วยื่นงบต่อ DBD ภายใน 1 เดือนนับแต่วันประชุม · ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนยื่นงบต่อ DBD ภายใน 5 เดือน (31 พ.ค. 2570) · ภ.ง.ด.50 ภายใน 150 วัน (30 พ.ค. 2570) · ยื่นงบ DBD ช้า ค่าปรับ 2,000 / 8,000 / 12,000 บาท ตามระยะเวลาที่ช้า

1. ปิดงบ ใครทำอะไร: เจ้าของกิจการ สำนักงานบัญชี และผู้สอบบัญชี

งบการเงินหนึ่งชุดผ่านมือสามฝ่าย และแต่ละฝ่ายรับผิดชอบคนละส่วน ถ้าเจ้าของกิจการเข้าใจเส้นแบ่งนี้ จะรู้ว่าตัวเองต้องส่งอะไรและต้องตัดสินใจอะไร

กฎหมายกำหนดว่าผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีต้องปิดบัญชีทุกรอบ 12 เดือน (พ.ร.บ.การบัญชี พ.ศ. 2543 มาตรา 10) และบริษัทจำกัดต้องทำงบดุลอย่างน้อยหนึ่งครั้งทุกรอบ 12 เดือน (ป.พ.พ. มาตรา 1196) งบของบริษัทจำกัดต้องให้ผู้สอบบัญชีตรวจก่อนเสนอที่ประชุมใหญ่ (ป.พ.พ. มาตรา 1197 และคู่มือ DBD) ส่วนห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนที่ตั้งตามกฎหมายไทยซึ่งมีมูลค่าไม่เกินที่กำหนดในกฎกระทรวงตามมาตรา 11 ได้รับยกเว้นไม่ต้องให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจงบ (พ.ร.บ.การบัญชี มาตรา 11 วรรคท้าย) กรมสรรพากรสรุปเกณฑ์ไว้ว่า ทุนไม่เกิน 5 ล้านบาท สินทรัพย์รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท และรายได้รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท ครบทุกรายการ (กรมสรรพากร หน้าสิทธิของผู้สอบบัญชีภาษีอากร และคู่มือ DBD ข้อ 1.4) แต่ยังต้องแนบงบที่บุคคลตามมาตรา 3 สัตต ตรวจสอบและรับรอง เมื่อยื่น ภ.ง.ด.50 (ประมวลรัษฎากร มาตรา 69) ความต่างระหว่างผู้สอบบัญชีรับอนุญาตกับผู้สอบบัญชีภาษีอากร อ่านเพิ่มได้ที่ ผู้สอบบัญชีภาษีอากร (TA) กับผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ต่างกันอย่างไร

2. ปฏิทินปิดงบ ธันวาคม ถึง พฤษภาคม (รอบบัญชี 31 ธ.ค. 2569)

ตารางนี้แยกให้เห็นว่า "วันสุดท้ายตามกฎหมาย" กับ "เป้าหมายที่ควรตั้งสำหรับเจ้าของ" ต่างกันอย่างไร คอลัมน์เป้าหมายเป็นความเห็นของสำนักงาน ไม่ใช่ข้อกำหนดของกฎหมาย

มีสามจุดที่ต้องระวังเรื่องวัน

1. วันที่ประชุมจริงเป็นตัวเริ่มนับ บอจ.5 ต้องยื่นภายใน 14 วัน และงบ DBD ของบริษัทต้องยื่นภายใน 1 เดือนนับจากวันประชุม ถ้าประชุมเร็ว ครบกำหนดก็มาเร็วตาม
2. 30 พฤษภาคม 2570 ตรงกับวันอาทิตย์ วันครบกำหนด 150 วันของ ภ.ง.ด.50 ในรอบนี้ตกวันหยุด คำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.117/2545 ข้อ 1 วางแนวปฏิบัติว่า ถ้าวันสุดท้ายของกำหนดยื่นแบบตรงกับวันหยุดทำการของทางราชการ ให้นับวันทำการถัดไปเป็นวันสุดท้ายตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/8 โดยไม่เสียเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม ในรอบนี้จึงน่าจะยื่นได้ถึงวันจันทร์ที่ 31 พฤษภาคม 2570 ส่วนงบ DBD ของห้างหุ้นส่วนครบ 31 พฤษภาคม 2570 ซึ่งเป็นวันจันทร์อยู่แล้ว (สำหรับกรณีวันครบกำหนดตรงวันหยุด DBD เคยแจ้งให้ยื่นได้ในวันทำการถัดไป เช่นข่าวรอบปี 2569 แต่ควรตรวจประกาศของปีนั้นอีกครั้ง) แม้เป็นเช่นนี้ ก็ไม่ควรวางแผนยื่นในวันสุดท้าย เพราะระบบมักหนาแน่น ให้ยื่นก่อนสัปดาห์สุดท้ายของเดือน
3. อย่าพึ่งการขยายเวลายื่นทางอินเทอร์เน็ต ประกาศกระทรวงการคลัง (ฉบับที่ 7 แก้ไขโดยฉบับที่ 8) ขยายการยื่น ภ.ง.ด.50 ทางอินเทอร์เน็ตเป็น 158 วัน แต่ใช้กับแบบที่ครบกำหนดระหว่าง 1 กุมภาพันธ์ 2567 ถึง 31 มกราคม 2570 เท่านั้น รอบที่ครบ พ.ค. 2570 อยู่นอกช่วงนั้น จึงควรยึด 150 วันเป็นหลัก เว้นแต่จะมีประกาศขยายเวลาฉบับใหม่ออกมาก่อนถึงเวลานั้น

รายละเอียดทุกกำหนด ตารางค่าปรับของทั้งสองหน่วยงาน และกรณีรอบบัญชีไม่ใช่ 31 ธันวาคม อยู่ในบทความ กำหนดยื่นงบการเงิน บริษัทและห้างหุ้นส่วน: ปฏิทินปิดงบการเงิน ประชุมผู้ถือหุ้น ส่งงบ DBD e-Filing ภ.ง.ด.50 และค่าปรับยื่นล่าช้า ส่วนการกรอกแบบและการปรับกำไรทางบัญชีเป็นกำไรทางภาษี ดูที่ ภ.ง.ด.50 คืออะไร ยื่นอย่างไร

3. เช็กลิสต์เอกสารที่เจ้าของต้องเตรียม

3.1 เอกสารรายรับ รายจ่าย และใบกำกับภาษี

นี่คือก้อนใหญ่ที่สุด และเป็นก้อนที่ทำให้งบช้าที่สุด เพราะงบทั้งฉบับสร้างจากรายการเหล่านี้ ผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีต้องเก็บบัญชีและเอกสารที่ใช้ประกอบการลงบัญชีไว้ไม่น้อยกว่า 5 ปีนับแต่วันปิดบัญชี และเพื่อประโยชน์ในการตรวจสอบบัญชีของธุรกิจประเภทใดประเภทหนึ่ง อธิบดีโดยความเห็นชอบของรัฐมนตรีกำหนดให้เก็บเกิน 5 ปีแต่ไม่เกิน 7 ปีได้ (พ.ร.บ.การบัญชี มาตรา 14) ดังนั้นเอกสารที่ส่งให้สำนักงานบัญชีควรเป็นของจริงหรือสำเนาที่ยังเก็บต้นฉบับไว้ที่กิจการ

ฝั่งรายรับ

• ใบกำกับภาษี ใบแจ้งหนี้ ใบเสร็จรับเงินที่ออกให้ลูกค้า ครบเลขที่ ไม่ข้าม ไม่ซ้ำ
• รายงานยอดขายรายวัน/รายเดือน จากระบบ POS หรือแพลตฟอร์มขายของออนไลน์ (ถ้ามี)
• ใบลดหนี้ ใบเพิ่มหนี้ และเอกสารยกเลิกบิล พร้อมเหตุผล
• หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ที่ลูกค้าหักไว้ เพราะเป็นเครดิตภาษีของกิจการ
• รายได้อื่น เช่น ดอกเบี้ยรับ ค่าเช่ารับ เงินชดเชย ที่เข้าบัญชีธนาคารแต่ไม่มีบิล

ฝั่งรายจ่าย

• ใบกำกับภาษีซื้อและใบเสร็จรับเงินของค่าใช้จ่ายทุกรายการ แยกตามเดือน
• บิลเงินสด บิลที่ไม่มีชื่อกิจการ และรายการที่ไม่มีใบเสร็จ แยกเป็นชุดต่างหาก พร้อมคำอธิบายว่าจ่ายเพื่ออะไร เพราะสำนักงานบัญชีต้องตัดสินว่ารายการใดบันทึกเป็นรายจ่ายได้
• ใบสำคัญจ่าย ใบเบิกค่าใช้จ่ายพนักงาน และใบเสร็จแนบ
• 50 ทวิ ที่กิจการออกให้ผู้รับเงิน และสำเนาแบบ ภ.ง.ด.1 3 53 ที่ยื่นไปแล้วทั้งปี
• สัญญาที่ทำใหม่ในปี เช่น สัญญาเช่า สัญญาจ้าง สัญญาซื้อขายสินทรัพย์ สัญญากู้

ข้อควรทำก่อนส่ง รวมใบกำกับภาษีซื้อไว้ตามเดือนที่ใช้ยื่น ภ.พ.30 และเทียบยอดภาษีขาย ภาษีซื้อกับแบบ ภ.พ.30 ที่ยื่นทั้ง 12 เดือน ถ้าตัวเลขไม่ตรง งบจะค้างที่จุดนี้ก่อน ทั้งนี้ รายจ่ายที่ ไม่มีการจ่ายจริง หรือเป็นรายจ่ายที่ควรลงในรอบบัญชีอื่น ไม่ถือเป็นรายจ่ายในการคำนวณกำไรสุทธิ ยกเว้นกรณีที่ไม่สามารถลงจ่ายในรอบนั้นได้ ซึ่งกฎหมายอนุญาตให้ลงจ่ายในรอบถัดไป (ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ตรี (9)) การนำบิลปีหน้ามาลงปีนี้ หรือบิลปีนี้ไปลงปีหน้า จึงเป็นความเสี่ยงโดยตรง

เช็กลิสต์ส่งเอกสารรายเดือนและรายปีแบบละเอียดอยู่ใน Checklist เตรียมเอกสารสำนักงานบัญชี (รายเดือน/รายปี)

3.2 Statement ธนาคาร

สำนักงานบัญชีใช้ statement เพื่อกระทบยอดเงินฝากในบัญชีกับยอดในธนาคาร และเพื่อหารายการที่ธนาคารมีแต่บัญชีไม่มี เช่น ดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียม เงินโอนเข้าที่ยังไม่รู้ว่าเป็นของใคร

• Statement ทุกบัญชี ทั้งออมทรัพย์ กระแสรายวัน เงินฝากประจำ และบัญชี e-wallet/ช่องทางรับชำระ ตั้งแต่ 1 ม.ค. ถึง 31 ธ.ค. และยอดคงเหลือ ณ 31 ธ.ค.
• สมุดเงินฝากประจำหรือหนังสือรับรองยอด ณ วันสิ้นปี
• บัญชีที่ใช้ปนกับส่วนตัว ให้ทำเครื่องหมายรายการที่ไม่ใช่ของกิจการ
• รายการโอนเข้า-ออกที่ไม่รู้ที่มา ให้เขียนอธิบายไว้ล่วงหน้า

รายจ่ายที่มีลักษณะเป็นการส่วนตัวไม่ถือเป็นรายจ่ายของกิจการในการคำนวณกำไรสุทธิ (ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ตรี (3)) การแยกบัญชีกิจการกับบัญชีส่วนตัวตั้งแต่ต้นปีจึงช่วยลดงานปิดงบมากที่สุดอย่างหนึ่ง

3.3 เงินสดและเงินสดย่อย

• นับเงินสดในมือและเงินสดย่อย ณ 31 ธ.ค. ให้ผู้นับและพยาน (ถ้ามี) เซ็นชื่อ พร้อมวันที่และเวลานับ
• ใบเบิกเงินสดย่อยที่ยังไม่ได้เคลียร์ ใบสำคัญที่ยังไม่ส่งคืน
• เงินทดรองจ่ายพนักงาน และเงินยืมที่ยังไม่คืน

เงินสดย่อยที่ค้างเป็นก้อนใหญ่ปลายปี มักบอกว่ามีรายจ่ายที่ยังไม่มีเอกสาร หรือมีการหยิบเงินกิจการไปใช้ส่วนตัวโดยไม่ได้บันทึก ผู้สอบบัญชีมักขอดูสมุดเงินสดย่อยและหลักฐานการนับ เรื่องนี้เป็นแนวปฏิบัติของการตรวจสอบ ไม่ใช่บทบัญญัติเฉพาะที่กำหนดแบบฟอร์มการนับ

3.4 ตรวจนับสินค้าคงเหลือ ณ 31 ธันวาคม

ถ้ากิจการมีสต็อก ผลตรวจนับ ณ วันสุดท้ายของปีคือหลักฐานหลักของบรรทัด "สินค้าคงเหลือ" ในงบดุลและของต้นทุนขาย กฎหมายภาษีกำหนดให้ ราคาสินค้าคงเหลือในวันสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชีคำนวณตามราคาทุนหรือราคาตลาด แล้วแต่อย่างใดจะน้อยกว่า และให้ถือราคานี้เป็นสินค้าคงเหลือยกมาสำหรับรอบบัญชีใหม่ด้วย เมื่อเลือกหลักเกณฑ์คำนวณราคาทุนทางบัญชีใดแล้วให้ใช้ตลอดไป เว้นแต่ได้รับอนุมัติจากอธิบดีให้เปลี่ยน (ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ทวิ (6))

สิ่งที่ต้องส่ง

• ใบนับสินค้า (count sheet) ที่มีรหัสสินค้า ชื่อ หน่วย จำนวนที่นับได้ สถานที่เก็บ ชื่อผู้นับและผู้ตรวจ วันที่
• รายงานสต็อกตามระบบ ณ 31 ธ.ค. เพื่อเทียบกับจำนวนที่นับจริง พร้อมคำอธิบายส่วนต่าง
• รายการสินค้าเสื่อมสภาพ ชำรุด หมดอายุ ล้าสมัย ขายไม่ออก พร้อมราคาที่คาดว่าจะขายได้
• ใบรับสินค้าและใบส่งสินค้าสามถึงห้าวันสุดท้ายก่อนปิดปีและสามถึงห้าวันแรกหลังปิดปี เพื่อให้ตัดยอดถูกปี (cut-off)
• สินค้าฝากขาย สินค้าฝากเก็บที่อยู่ที่อื่น และสินค้าระหว่างทาง

แนวปฏิบัติที่สำนักงานแนะนำ (ความเห็นของสำนักงาน): นัดวันตรวจนับล่วงหน้า หยุดการเคลื่อนไหวของสต็อกระหว่างนับ นับสองรอบถ้ามูลค่าสต็อกสูง และแจ้งผู้สอบบัญชีให้เข้าสังเกตการณ์ถ้าสต็อกมีนัยสำคัญต่องบ ผู้สอบบัญชีที่ไม่ได้เห็นการนับ ณ วันสิ้นปี อาจต้องใช้วิธีตรวจแทนที่ใช้เวลานานกว่า

ตัวอย่างตัวเลข: ผลของราคาทุนเทียบราคาตลาด

ร้านค้ามีสินค้ารายการ ก ที่นับได้ 1,000 ชิ้น ราคาทุนชิ้นละ 500 บาท ณ 31 ธ.ค. ราคาที่คาดว่าจะขายได้ลดลงเหลือชิ้นละ 450 บาท

ถ้าไม่มีข้อมูลราคาตลาดและส่วนต่างจากเจ้าของ สำนักงานบัญชีจะประเมินเองไม่ได้ และอาจตั้งต้นทุนสินค้าคงเหลือสูงเกินจริง ทำให้กำไรสูงและภาษีสูงเกินไป

ถ้าเป็นกิจการผลิต ต้นทุนการผลิตและงานระหว่างทำต้องมีข้อมูลเพิ่ม ให้แจ้งสำนักงานบัญชีล่วงหน้าว่ามีวัตถุดิบ งานระหว่างทำ และสินค้าสำเร็จรูปอย่างละเท่าไร

3.5 ลูกหนี้และเจ้าหนี้ค้าง

• รายชื่อลูกหนี้ที่ค้างชำระ ณ 31 ธ.ค. แยกอายุหนี้ (ไม่เกิน 30 วัน 31–60 61–90 เกิน 90 วัน) พร้อมใบแจ้งหนี้ที่ค้าง
• ข้อมูลลูกหนี้ที่ทวงถามแล้ว ฟ้องแล้ว หรือติดต่อไม่ได้ เพื่อประเมินหนี้สงสัยจะสูญ
• รายชื่อเจ้าหนี้ค้างจ่าย ใบแจ้งหนี้ที่ยังไม่ได้จ่าย และสัญญาเครดิต
• ค่าใช้จ่ายที่ใช้บริการแล้วแต่ยังไม่มีบิลมา เช่น ค่าไฟ ค่าน้ำ ค่าขนส่ง ค่าบริการวิชาชีพ ค่าจ้างงานค้างจ่าย เพื่อตั้งเป็นค่าใช้จ่ายค้างจ่ายให้ตรงปี
• เงินรับล่วงหน้าจากลูกค้า และเงินมัดจำที่รับหรือจ่าย
• ยอดลูกหนี้-เจ้าหนี้เป็นเงินตราต่างประเทศ ถ้ามี

ลูกหนี้ที่ค้างนานไม่ได้ตัดเป็นหนี้สูญทางภาษีได้เองตามใจ การจำหน่ายหนี้สูญจากบัญชีลูกหนี้ทำได้เมื่อเป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่กำหนดโดยกฎกระทรวง และหนี้สูญที่ได้รับชำระภายหลังต้องนำมาคำนวณเป็นรายได้ในรอบที่ได้รับชำระ (ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ทวิ (9)) เงื่อนไขและเอกสารที่ต้องมีอยู่ใน การตัดหนี้สูญตามกฎหมาย ถ้ามีลูกหนี้สงสัยจะสูญ ให้เริ่มเก็บหลักฐานการทวงถามตั้งแต่ก่อนปิดปี

สำหรับยอดที่เป็นเงินตราต่างประเทศคงเหลือในวันสุดท้ายของรอบบัญชี ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ทวิ (5) กำหนดให้คำนวณเป็นเงินบาทตามวิธีที่กฎหมายให้เลือก เช่น อัตราถัวเฉลี่ยระหว่างอัตราซื้อและอัตราขายของธนาคารพาณิชย์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยคำนวณไว้ ส่งยอดคงเหลือและสกุลเงินให้สำนักงานบัญชีเลือกวิธีให้ถูก

3.6 เงินกู้ยืมกรรมการและเงินที่เจ้าของเบิกใช้

เจ้าของ SME จำนวนมากเอาเงินเข้าออกบริษัทโดยไม่มีสัญญา จนปลายปีบัญชี "เงินกู้ยืมกรรมการ" หรือ "เงินให้กรรมการยืม" กลายเป็นตัวเลขก้อนใหญ่ที่ไม่มีใครอธิบายได้ ผู้สอบบัญชีมักขอเอกสารยืนยันยอดในรายการนี้

• สรุปรายการเงินที่กรรมการให้บริษัทยืม และเงินที่กรรมการยืมหรือเบิกจากบริษัท ทั้งปี
• สัญญากู้ยืมเงิน (ถ้ามี) ที่ระบุจำนวน กำหนดชำระ และดอกเบี้ย
• หลักฐานการโอนเงินเข้า-ออกที่เกี่ยวข้อง
• ลายมือชื่อกรรมการยืนยันยอดคงเหลือ ณ 31 ธ.ค.
• ค่าใช้จ่ายส่วนตัวที่จ่ายผ่านบัญชีบริษัท ให้แยกบอกไว้

มีกฎหมายภาษีสองข้อที่เกี่ยวข้อง หนึ่ง กรณีบริษัทให้กู้ยืมเงินโดยไม่มีดอกเบี้ย หรือคิดดอกเบี้ยต่ำกว่าราคาตลาดโดยไม่มีเหตุอันสมควร เจ้าพนักงานประเมินมีอำนาจประเมินดอกเบี้ยตามราคาตลาด (ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ทวิ (4)) สอง รายจ่ายที่มีลักษณะเป็นการส่วนตัวไม่ถือเป็นรายจ่ายของบริษัท (มาตรา 65 ตรี (3)) ดังนั้นเงินกรรมการที่ค้างอยู่ควรมีสัญญาหรือเอกสารที่อธิบดีได้ว่าเป็นเงินกู้จริงหรือเป็นรายจ่ายของบริษัทจริง ไม่ปล่อยค้างเป็นตัวเลขไม่มีที่มา วิธีเอาเงินออกจากบริษัทหลายรูปแบบ และข้อดีข้อเสียทางภาษีของแต่ละแบบ อธิบายไว้ใน เอาเงินออกจากบริษัทอย่างไรให้ถูกและประหยัดภาษี ส่วนอัตราหัก ณ ที่จ่ายดอกเบี้ยและอากรแสตมป์ของสัญญากู้ ควรให้สำนักงานบัญชีตรวจตามข้อเท็จจริงของแต่ละกิจการ

3.7 สินทรัพย์ถาวรและค่าเสื่อมราคา

• ทะเบียนสินทรัพย์: รายการ วันที่ได้มา ราคาทุน ผู้ขาย สถานที่ตั้ง ผู้ถือครอง
• ใบกำกับภาษีและใบเสร็จของสินทรัพย์ที่ซื้อใหม่ในปี และของสินทรัพย์ที่ขายหรือเลิกใช้
• สัญญาเช่าซื้อหรือสัญญาลีส (ถ้ามี) พร้อมตารางผ่อน
• ค่าซ่อม ค่าต่อเติม ค่าปรับปรุงสถานที่ แยกให้ชัดว่ารายการใดเป็นการซ่อมให้คงสภาพ และรายการใดเป็นการต่อเติมหรือทำให้ดีขึ้น
• รายการสินทรัพย์ที่ชำรุด สูญหาย หรือเลิกใช้ ซึ่งต้องตัดออกจากทะเบียน

ค่าสึกหรอและค่าเสื่อมราคาหักได้ตามหลักเกณฑ์ วิธีการ เงื่อนไข และอัตราที่กำหนดโดยพระราชกฤษฎีกา และคำนวณตามส่วนเฉลี่ยแห่งระยะเวลาที่ได้ทรัพย์สินนั้นมา (ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ทวิ (2)) พระราชกฤษฎีกา (ฉบับที่ 145) พ.ศ. 2527 มาตรา 4 กำหนดอัตราสูงสุดของต้นทุน ตัวอย่างเช่น

ทรัพย์สินบางกลุ่ม เช่น คอมพิวเตอร์ มีเงื่อนไขและอัตราพิเศษในมาตราอื่นของพระราชกฤษฎีกาฉบับเดียวกัน ซึ่งขึ้นกับช่วงเวลาที่ได้ทรัพย์สินและเงื่อนไขของกิจการ จึงควรให้สำนักงานบัญชีตรวจก่อนใช้ ส่วนค่าซ่อม ถ้าเป็นการลงทุนหรือต่อเติม เปลี่ยนแปลง ขยาย หรือทำให้ทรัพย์สินดีขึ้น (ไม่ใช่ซ่อมให้คงสภาพ) ไม่ถือเป็นรายจ่ายทันที (ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ตรี (5)) ต้องไปตั้งเป็นสินทรัพย์แล้วทยอยหักค่าเสื่อมราคา

ตัวอย่างตัวเลข: ค่าเสื่อมราคาปีแรกของเครื่องจักร

ซื้อเครื่องจักรราคาทุน 300,000 บาท ได้มาและพร้อมใช้งานวันที่ 1 กรกฎาคม 2569 (ใช้งานในรอบปีบัญชี 6 เดือนจาก 12 เดือน)

อัตรา 20% เป็นเพดานสูงสุดที่ภาษียอมให้หัก ไม่ได้บังคับว่าต้องหักเต็ม วิธีทางบัญชีที่ใช้จริงอาจต่างจากภาษี สำนักงานบัญชีจะทำรายการปรับปรุงทางภาษีให้ตอนจัดทำ ภ.ง.ด.50 ตัวอย่างข้างต้นสมมติการนับตามจำนวนเดือนเพื่อให้เห็นภาพ

3.8 เงินเดือน ภาษีหัก ณ ที่จ่าย ประกันสังคม และเอกสารกิจการ

• สรุปเงินเดือน โบนัส ค่าล่วงเวลา ทั้งปี และแบบ ภ.ง.ด.1 ที่ยื่นทุกเดือน
• ใบนำส่งประกันสังคมและเงินสมทบทุกเดือน
• สำเนาแบบ ภ.พ.30 ภ.ง.ด.3 ภ.ง.ด.53 และใบเสร็จชำระภาษีของทั้ง 12 เดือน
• ภ.ง.ด.51 ที่ยื่นกลางปีและหลักฐานชำระภาษี (บริษัทและห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล) เพื่อเอาไปเครดิตตอนยื่น ภ.ง.ด.50
• หนังสือรับรองบริษัท รายชื่อกรรมการและผู้ถือหุ้นปัจจุบัน และบอจ.5 ปีก่อน
• สัญญาสำคัญ เช่น สัญญากู้ธนาคาร สัญญาเช่าพื้นที่ ข้อตกลงกับบริษัทในเครือ
• คดีความ ข้อพิพาท หรือภาระผูกพันที่อาจต้องเปิดเผยในหมายเหตุประกอบงบ

4. ข้อผิดพลาดที่ทำให้ปิดงบช้า

5. ค่าปรับเมื่อปิดงบหรือส่งงบช้า

ค่าปรับแยกตามหน่วยงาน และยื่นช้าข้อใดข้อหนึ่งไม่ได้ทำให้ข้ออื่นหายไป

ฝั่งกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD): ยื่นงบการเงินล่าช้า

ตารางแนบท้ายระเบียบกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ว่าด้วยการเปรียบเทียบตามกฎหมายที่อยู่ในความรับผิดชอบของกรม พ.ศ. 2555 กำหนดอัตราไว้สำหรับบริษัทจำกัดและห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน (ตารางนี้ออกก่อนมีกฎหมายว่าด้วยการปรับเป็นพินัย) ดังนี้

เพดานตามกฎหมายสำหรับผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีที่ไม่ปฏิบัติตามมาตรา 11 วรรคหนึ่ง (ไม่ส่งงบการเงินตามเวลา) คือปรับไม่เกิน 50,000 บาท (พ.ร.บ.การบัญชี มาตรา 30) ซึ่งตั้งแต่ 25 ตุลาคม 2566 เป็นค่าปรับเป็นพินัย ไม่ใช่โทษอาญาแล้ว ส่วนตัวเลขตามตารางข้างต้นเป็นอัตราที่ DBD เผยแพร่ไว้ใช้ประมาณการ จำนวนจริงให้ดูตามหนังสือแจ้งของ DBD ถ้าค้างหลายปี ค่าปรับคิดแยกทุกปี บริษัทที่ประชุมไม่ทัน 4 เดือน อาจมีค่าปรับฐานไม่ประชุมตามกำหนด และฐานไม่ส่ง บอจ.5 เพิ่มอีก ตัวเลขและเงื่อนไขอยู่ในบทความกำหนดยื่นงบการเงินที่ลิงก์ไว้ในหัวข้อที่ 2

ฝั่งกรมสรรพากร: ภ.ง.ด.50 ล่าช้า

กรมสรรพากรระบุว่า บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลต้องยื่นแบบตามมาตรา 68 พร้อมชำระภาษี (ถ้ามี) และยื่นบัญชีตามมาตรา 69 ภายใน 150 วันนับแต่วันสุดท้ายของรอบบัญชี ทุกรอบไม่ว่าจะมีรายได้หรือไม่ ถ้ายื่นเกินกำหนดต้องระวางโทษปรับไม่เกิน 2,000 บาท ตามมาตรา 35 และถือเป็นความผิดสองกระทง (แบบหนึ่งกระทง บัญชีหนึ่งกระทง) เปรียบเทียบปรับกระทงละ 1,000 บาท ถ้าช้าไม่เกิน 7 วัน และกระทงละ 2,000 บาท ถ้าช้าเกิน 7 วันนับแต่วันพ้นกำหนด นอกจากนี้ ถ้ามีภาษีต้องชำระ ต้องเสียเงินเพิ่มร้อยละ 1.5 ต่อเดือนหรือเศษของเดือนของภาษีที่ต้องเสีย ไม่เกินจำนวนภาษี (ประมวลรัษฎากร มาตรา 27) เบี้ยปรับ เงินเพิ่ม และค่าปรับอาญา ไม่ถือเป็นรายจ่ายในการคำนวณกำไรสุทธิ (มาตรา 65 ตรี (6))

ตัวอย่างตัวเลข

บริษัท ข จำกัด รอบบัญชี 31 ธ.ค. 2569 ประชุมอนุมัติงบ 28 เม.ย. 2570 แต่เอกสารค้าง จึงยื่นงบต่อ DBD และ ภ.ง.ด.50 พร้อมกันวันที่ 15 สิงหาคม 2570 มีภาษีต้องชำระ 60,000 บาท

ตัวอย่างนี้ไม่รวมค่าปรับ บอจ.5 ล่าช้า และภาษี 60,000 บาทยังต้องชำระเต็มจำนวน การนับวันครบกำหนด 1 เดือนของงบ DBD ในตัวอย่างนับจากวันประชุม 28 เม.ย. 2570 ได้วันที่ 28 พ.ค. 2570 ส่วน ภ.ง.ด.50 ครบ 30 พ.ค. 2570 ซึ่งเป็นวันอาทิตย์ ตัวอย่างนี้ถือวันทำการถัดไปคือ 31 พ.ค. 2570 เป็นวันสุดท้าย ตัวอย่างนี้เป็นการประมาณการด้วยอัตราที่หน่วยงานเผยแพร่ ค่าปรับจริงขึ้นกับการพิจารณาของเจ้าหน้าที่ในแต่ละกรณี

6. แผนส่งเอกสาร 4 สัปดาห์ สำหรับเจ้าของกิจการ

(ความเห็นของสำนักงาน ไม่ใช่ข้อกำหนดของกฎหมาย)

คำถามที่พบบ่อย

1. ปิดงบสิ้นปีต้องส่งเอกสารอะไรให้สำนักงานบัญชีบ้าง

ส่งเอกสารรายรับรายจ่ายและใบกำกับภาษีทั้งปี statement ธนาคารทุกบัญชีถึง 31 ธันวาคม ผลตรวจนับสินค้าคงเหลือ ยอดเงินสดและเงินสดย่อย รายชื่อลูกหนี้และเจ้าหนี้ค้าง สรุปเงินกู้ยืมกรรมการ และทะเบียนสินทรัพย์ถาวร รายละเอียดแต่ละหมวดอยู่ในหัวข้อที่ 3 ของบทความนี้ สำนักงานบัญชีอาจขอเพิ่มตามลักษณะกิจการ เช่น รายงาน POS หรือสัญญาเช่า

2. ปิดงบแล้วต้องประชุมผู้ถือหุ้นและส่งงบเมื่อไร

บริษัทจำกัดต้องนำงบที่ผู้สอบบัญชีตรวจแล้วเสนอที่ประชุมใหญ่ภายใน 4 เดือนนับแต่วันที่ลงในงบดุล (ป.พ.พ. มาตรา 1197) ถ้าปิดบัญชี 31 ธันวาคม 2569 คือภายใน 30 เมษายน 2570 หลังประชุมต้องส่ง บอจ.5 ภายใน 14 วัน และยื่นงบการเงินต่อ DBD ภายใน 1 เดือนนับแต่วันที่งบได้รับอนุมัติ (พ.ร.บ.การบัญชี มาตรา 11)

3. หจก. ปิดงบต่างจากบริษัทอย่างไร

ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนไม่มีการประชุมผู้ถือหุ้นและไม่มี บอจ.5 ต้องยื่นงบต่อ DBD ภายใน 5 เดือนนับแต่วันปิดบัญชี คือ 31 พฤษภาคม 2570 สำหรับรอบ 31 ธันวาคม 2569 ถ้ามีทุนไม่เกิน 5 ล้านบาท สินทรัพย์รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท และรายได้รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท ครบทุกรายการ (ตามเกณฑ์ที่กรมสรรพากรสรุปไว้จากกฎกระทรวงตามมาตรา 11) ไม่ต้องให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจ แต่ยังต้องแนบงบที่บุคคลตามมาตรา 3 สัตต ตรวจสอบและรับรองเมื่อยื่น ภ.ง.ด.50

4. ภ.ง.ด.50 ต้องยื่นเมื่อไร และบริษัทขาดทุนต้องยื่นไหม

ต้องยื่นภายใน 150 วันนับแต่วันสุดท้ายของรอบบัญชี สำหรับรอบ 31 ธันวาคม 2569 คือ 30 พฤษภาคม 2570 ซึ่งตรงกับวันอาทิตย์ ตามคำสั่ง ป.117/2545 น่าจะเลื่อนเป็นวันจันทร์ที่ 31 พฤษภาคม 2570 แต่ควรยื่นก่อน กรมสรรพากรระบุว่าต้องยื่นทุกรอบบัญชีไม่ว่าจะมีรายได้หรือไม่ ขาดทุนก็ต้องยื่น ถ้ายื่นช้าเสียค่าปรับกระทงละ 1,000 หรือ 2,000 บาท ตามระยะเวลาที่ช้า และมีเงินเพิ่มถ้ามีภาษีต้องชำระ

5. ไม่ได้ตรวจนับสต็อก ณ 31 ธันวาคม ตรวจนับวันอื่นแทนได้ไหม

ทำได้ในทางปฏิบัติ แต่ต้องมีวิธีปรับยอดกลับไปเป็นยอด ณ วันสิ้นปี และผู้สอบบัญชีต้องยอมรับหลักฐาน ตามกฎหมายภาษีราคาสินค้าคงเหลือที่ใช้คือยอดวันสุดท้ายของรอบบัญชี (ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ทวิ (6)) ควรปรึกษาสำนักงานบัญชีและผู้สอบบัญชีก่อนเลื่อนวันนับ เพราะการปรับยอดต้องมีเอกสารรับเข้า-ส่งออกตลอดช่วงที่ต่าง

6. ส่งเอกสารปิดงบไม่ครบ จะทำอย่างไร

บอกสำนักงานบัญชีให้เร็วว่าเอกสารชิ้นไหนขาด และเขียนอธิบายรายการ สำนักงานจะแยกรายการที่มีเอกสารครบออกจากรายการที่ต้องตรวจสอบเพิ่ม รายจ่ายที่ไม่มีหลักฐานอาจต้องบวกกลับเมื่อคำนวณกำไรทางภาษี ถ้าเอกสารบัญชีสูญหายหรือเสียหาย กฎหมายการบัญชีมีขั้นตอนแจ้งเจ้าหน้าที่ ให้รีบปรึกษาสำนักงานบัญชีก่อนปิดงบ

ให้ Tawan Consultant ช่วยดูแลเรื่องนี้

ทีมบัญชีของ ตะวัน คอนซัลแทนท์ (Tawan Consultant) ช่วยเจ้าของ SME วางปฏิทินปิดงบ ตรวจชุดเอกสารก่อนส่งผู้สอบบัญชี จัดทำงบการเงิน นัดประชุมและส่งงบต่อ DBD ยื่น ภ.ง.ด.50 และตรวจประเด็นภาษีก่อนปิดปี สอบถามเบื้องต้นฟรีได้ผ่านช่องทางด้านล่าง

• โทร: 096-692-2528
• LINE: @962iwlqe
• ที่อยู่: 34 ซอยเพชรเกษม 28 แยก 16 แขวงปากคลองภาษีเจริญ เขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร 10160
• เวลาทำการ: จันทร์–ศุกร์ 8:30–17:30
• เว็บไซต์: www.tawanconsultant.com

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือภาษีสำหรับกรณีเฉพาะ กฎหมายและแนวปฏิบัติอาจเปลี่ยนแปลง ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจ

แหล่งอ้างอิง

1. พระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543 (มาตรา 10, 11, 14, 30) กรมพัฒนาธุรกิจการค้า https://www.dbd.go.th/data-storage/attachment/cf553ff61a275899be24bbc4.pdf (ฉบับแปลอังกฤษ https://www2.dbd.go.th/dbdweb_en/download/pdf_law/ACCOUNTING_ACT_BE2543/act/act_accout_be2543.pdf)
2. คู่มือการยื่นงบการเงิน และสำเนาบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (มกราคม 2566) ข้อ 1.4 (เกณฑ์ห้างหุ้นส่วนที่ได้รับยกเว้นการตรวจสอบโดยผู้สอบบัญชีรับอนุญาต) และข้อสรุปบทบัญญัติ ป.พ.พ. มาตรา 1139, 1196, 1197 https://www.dbd.go.th/data-storage/attachment/10a7ab64d6162d775b5483c410.pdf
3. ตารางอัตราค่าปรับ กรณียื่นงบการเงินเกินกว่าระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด ตาม พ.ร.บ.การบัญชี พ.ศ. 2543 แนบท้ายระเบียบกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ว่าด้วยการเปรียบเทียบตามกฎหมายที่อยู่ในความรับผิดชอบของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า พ.ศ. 2555 https://www.dbd.go.th/download/downloads/13_fine/Rate_of_fine_financial_statement.pdf
4. ประมวลรัษฎากร มาตรา 65-76 (มาตรา 65 ทวิ (2), (4), (5), (6), (9); มาตรา 65 ตรี (3), (5), (6), (9); มาตรา 68, 69) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5939.html
5. พระราชกฤษฎีกา ฉบับที่ 145 พ.ศ. 2527 (มาตรา 4 อัตราค่าสึกหรอและค่าเสื่อมราคา) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/2369.html
6. ประมวลรัษฎากร มาตรา 14-27 (มาตรา 27 เงินเพิ่ม) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5943.html
7. ประมวลรัษฎากร มาตรา 28-37 (มาตรา 35 โทษปรับไม่เกิน 2,000 บาท) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5942.html
8. เตือน ยื่นแบบ ภ.ง.ด.50/52/55 และยื่นบัญชี เกินกำหนดเวลา ต้องเสียค่าปรับ (หลักเกณฑ์เปรียบเทียบปรับ 1,000/2,000 บาท ต่อกระทง) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/60363.html
9. ประกาศกระทรวงการคลัง เรื่อง การขยายกำหนดเวลาการยื่นแบบแสดงรายการและชำระภาษีผ่านระบบเครือข่ายอินเทอร์เน็ต (ฉบับที่ 7) แก้ไขเพิ่มเติมโดยฉบับที่ 8 กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/fileadmin/user_upload/kormor/newlaw/mofexpandfornet7A.pdf
10. คำสั่งกรมสรรพากร ที่ ป.117/2545 เรื่อง การนับระยะเวลาเมื่อวันสุดท้ายของกำหนดยื่นแบบตรงกับวันหยุดทำการของทางราชการ กรมสรรพากร https://rd.go.th/10499.html
11. สิทธิของผู้สอบบัญชีภาษีอากร (เกณฑ์ห้างหุ้นส่วนที่ได้รับยกเว้นผู้สอบบัญชีรับอนุญาต) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/25624.html
12. พระราชบัญญัติว่าด้วยการปรับเป็นพินัย พ.ศ. 2565 (มาตรา 39 และบัญชี 1) ราชกิจจานุเบกษา https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/139A066N0000000002200.pdf