สวัสดิการพนักงานกับภาษี: บริษัทหักรายจ่ายได้ไหม พนักงานต้องเสียภาษีไหม ประกันสุขภาพ ยูนิฟอร์ม อาหาร ท่องเที่ยว ทุนการศึกษา

เจ้าของกิจการหลายคนเข้าใจว่า สวัสดิการที่ให้พนักงานทุกคนเท่ากันตามระเบียบบริษัท เป็นเรื่องของบริษัทฝ่ายเดียว คือ บริษัทหักเป็นรายจ่ายได้ และพนักงานไม่ต้องเสียภาษี ในทางปฏิบัติของกรมสรรพากร ความจริงต้องแยกเป็นสองชั้น ชั้นบริษัท สวัสดิการที่จ่ายตามระเบียบซึ่งใช้บังคับเป็นการทั่วไป หักเป็นรายจ่ายได้ ไม่ต้องห้ามตาม ม.65 ตรี (3) และ (13) ชั้นพนักงาน สวัสดิการส่วนใหญ่เป็น "ประโยชน์เพิ่ม" ที่นับเป็นเงินได้ 40(1) ต้องรวมคำนวณภาษี ยกเว้นเฉพาะรายการที่กฎหมายยกเว้นไว้เป็นข้อ ๆ เช่น ค่ารักษาพยาบาล เบี้ยประกันกลุ่มส่วนที่คุ้มครองค่ารักษา และเครื่องแบบจำนวนจำกัด

พูดสั้น ๆ คือ "หักรายจ่ายได้" กับ "พนักงานไม่ต้องเสียภาษี" เป็นคนละคำถามกัน และคำตอบมักไม่เหมือนกัน บทความนี้เรียงสวัสดิการที่พบบ่อยทีละรายการ พร้อมตารางสรุปว่าบริษัทหักได้ไหม เป็นเงินได้พนักงานไหม ต้องหัก ณ ที่จ่ายหรือไม่ และเรื่อง VAT ภาษีซื้อ (ค่าเบี้ยเลี้ยงเดินทางไม่รวมในบทความนี้ อ่านแยกได้ที่ เบี้ยเลี้ยงเดินทางยกเว้นภาษีตามมาตรา 42(1))

สรุปสั้นที่สุด: (1) บริษัทหักสวัสดิการเป็นรายจ่ายได้ เมื่อมีระเบียบที่ใช้กับพนักงานทั้งองค์กร เป็นรายจ่ายเพื่อกิจการ และจำนวนไม่เกินสมควร (2) ประโยชน์ที่พนักงานได้รับเป็นเงินได้ 40(1) ตามหลักทั่วไป ต้องหัก ณ ที่จ่ายตาม ม.50(1) เว้นแต่มีข้อยกเว้น (3) ข้อยกเว้นที่ยืนยันจากแหล่งทางการได้ คือ ค่ารักษาพยาบาลในประเทศ เบี้ยประกันภัยกลุ่มไม่เกิน 1 ปีเฉพาะส่วนค่ารักษา เครื่องแบบไม่เกิน 2 ชุดและเสื้อนอก 1 ตัวต่อปี และจัดเลี้ยงปีใหม่ตามประเพณีตามแนวข้อหารือเก่า (4) อาหาร รถรับส่ง ทัวร์ ทุนการศึกษา เบี้ยประกันชีวิตกลุ่ม เงินช่วยเหลือต่าง ๆ ตามแนวข้อหารือที่พบเป็นเงินได้พนักงาน (5) เขียนระเบียบสวัสดิการเป็นลายลักษณ์อักษร เก็บหลักฐาน และตัดสินใจล่วงหน้าว่าจะให้พนักงานรับภาระภาษีหรือบริษัทรับภาระเอง

1. หลักคิด: ทำไมต้องแยกสองชั้น

ชั้นพนักงาน: ประโยชน์เพิ่มคือเงินได้ 40(1)

ประมวลรัษฎากร มาตรา 40(1) ระบุว่าเงินได้จากการจ้างแรงงานรวมถึง เงินเดือน ค่าจ้าง เบี้ยเลี้ยง โบนัส เงินค่าเช่าบ้าน มูลค่าของการได้อยู่บ้านที่นายจ้างให้อยู่โดยไม่เสียค่าเช่า เงินที่นายจ้างจ่ายชำระหนี้ที่ลูกจ้างมีหน้าที่ต้องชำระ และ "เงิน ทรัพย์สิน หรือประโยชน์ใด ๆ บรรดาที่ได้เนื่องจากการจ้างแรงงาน" ส่วนมาตรา 39 บอกว่า "เงินได้พึงประเมิน" รวมถึงทรัพย์สินหรือประโยชน์อย่างอื่นที่ได้รับซึ่งอาจคิดคำนวณได้เป็นเงิน

ด้วยถ้อยคำกว้างขนาดนี้ กรมสรรพากรจึงวินิจฉัยในข้อหารือหลายฉบับว่า ของที่นายจ้างให้ฟรี แม้ให้ทุกคนตามระเบียบ ก็เป็น "ประโยชน์เพิ่ม" ของพนักงาน ตัวอย่างเช่น ข้อหารือ กค 0702/2065 (9 มีนาคม 2561) วินิจฉัยว่าเงินช่วยเหลือบางประเภทเป็นประโยชน์เพิ่มตามมาตรา 39 และเป็นเงินได้ 40(1) ที่พนักงานต้องรวมคำนวณเพื่อเสียภาษีตามมาตรา 56 ข้อยกเว้นต้องมีบทบัญญัติรองรับ ไม่ใช่เพียงเพราะบริษัทให้เป็นสวัสดิการทั่วไป

ชั้นบริษัท: ระเบียบทั่วไป + เพื่อกิจการ = หักได้

ฝั่งภาษีเงินได้นิติบุคคล มาตรา 65 ตรี (3) ห้ามนำรายจ่ายอันมีลักษณะเป็นการส่วนตัว การให้โดยเสน่หา หรือการกุศลมาหัก และ (13) ห้ามรายจ่ายซึ่งมิใช่รายจ่ายเพื่อหากำไรหรือเพื่อกิจการโดยเฉพาะ ข้อหารือ กค 0702/2065 ข้อ 5 วินิจฉัยว่าถ้าบริษัทมีระเบียบปฏิบัติเกี่ยวกับสวัสดิการที่ใช้บังคับเป็นการทั่วไป บริษัทมีสิทธิถือเงินที่จ่ายเป็นรายจ่ายได้ ไม่ต้องห้ามตาม ม.65 ตรี (3) และ (13) ข้อหารือ กค 0702/392 (13 มกราคม 2553) ใช้หลักเดียวกันกับทุนการศึกษาบุตรพนักงาน โดยเพิ่มเงื่อนไขว่า จำนวนเงินต้องไม่สูงจนเกินสมควร

สรุปเป็นเงื่อนไขหักรายจ่ายของบริษัท 3 ข้อ

1. มีระเบียบหรือข้อบังคับสวัสดิการเป็นลายลักษณ์อักษร ใช้กับพนักงานทั้งองค์กรหรือทั้งกลุ่ม ไม่ใช่เลือกให้เป็นรายคน
2. เป็นรายจ่ายเพื่อกิจการ จำนวนเหมาะสมกับขนาดกิจการและตำแหน่ง
3. จ่ายตามระเบียบ ส่วนที่จ่ายเกินระเบียบถือเป็นรายจ่ายส่วนตัว ข้อหารือ กค 0706/10504 (16 ธันวาคม 2548) วินิจฉัยกรณีระเบียบกำหนดค่ารักษาไม่เกิน 40,000 บาทต่อปี แต่บริษัทจ่ายเกินให้พนักงานบางคนว่า ส่วนที่เกิน 40,000 บาทเป็นรายจ่ายส่วนตัว ต้องห้ามตาม ม.65 ตรี (3) และ (13)

บทความนี้เขียนจากมุมบริษัทจำกัดเป็นหลัก

2. ตารางสรุป: สวัสดิการ แต่ละรายการ

อ่านตารางนี้ร่วมกับคำอธิบายในหัวข้อถัดไป คอลัมน์ "บริษัทหักได้" สมมติว่าบริษัทมีระเบียบทั่วไปและจำนวนเหมาะสมแล้ว

หมายเหตุ: รายการที่ระบุ "ความเห็นสำนักงาน" คือจุดที่ไม่พบข้อหารือที่เปิดอ่านตอบตรง ๆ จึงเขียนตามหลัก ม.40(1) และ ม.39 อย่างระมัดระวัง ควรตรวจข้อเท็จจริงของกิจการก่อนปฏิบัติ

3. รายละเอียดแต่ละรายการ

3.1 สวัสดิการด้านสุขภาพ

ค่ารักษาพยาบาล ประมวลรัษฎากร ม.42(17) ให้ยกเว้นเงินได้ตามที่กำหนดโดยกฎกระทรวง กฎกระทรวง ฉบับที่ 126 (พ.ศ. 2509) ข้อ 2(4) ยกเว้นเงินได้ส่วนที่เป็นค่ารักษาพยาบาลที่นายจ้างจ่ายให้หรือจ่ายแทนลูกจ้าง สำหรับ (ก) ลูกจ้าง คู่สมรส บุพการี หรือผู้สืบสันดานที่อยู่ในความอุปการะเลี้ยงดูของลูกจ้าง เฉพาะการรักษาพยาบาลในประเทศไทย และ (ข) ลูกจ้างที่จำเป็นต้องรักษาพยาบาลในต่างประเทศขณะปฏิบัติหน้าที่ในต่างประเทศเป็นครั้งคราว ซึ่งต้องจ่ายไปทั้งหมดในการนั้น

ข้อสังเกตจากข้อหารือ กค 0702/2065

• ตรวจสุขภาพประจำปีและเงินช่วยค่าคลอดบุตร ถ้าจ่ายให้พนักงานทุกคนเป็นการทั่วไปและเป็นไปตามระเบียบของบริษัท ถือเป็นค่ารักษาพยาบาลที่ได้รับยกเว้น
• ค่าฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดหรือโรคระบาดอื่น ซึ่งไม่ใช่การรักษาเมื่อมีอาการเจ็บป่วย ไม่เข้าข้อยกเว้น เป็นประโยชน์เพิ่มและเป็นเงินได้ 40(1)
• เงินช่วยเหลือรับบุตรบุญธรรม ไม่ใช่ค่ารักษาพยาบาล เป็นเงินได้ 40(1)

ข้อหารือ กค 0706/10504 เตือนอีกเรื่อง ถ้าบริษัทจ่ายค่ารักษาเกินระเบียบให้คนใดคนหนึ่ง ส่วนที่เกินเป็นรายจ่ายส่วนตัวของบริษัท ต้องห้ามหักตาม ม.65 ตรี (3) และ (13) ผู้บริหารที่ "ดูแลเป็นพิเศษ" นอกระเบียบจึงมีผลภาษีฝั่งบริษัท

ประกันสุขภาพกลุ่ม กฎกระทรวง 126 ข้อ 2(77) ยกเว้นเงินได้เท่าที่นายจ้างจ่ายเป็นเบี้ยประกันภัยให้บริษัทประกันชีวิตหรือประกันวินาศภัยที่ประกอบกิจการในราชอาณาจักร สำหรับกรมธรรม์ประกันภัยกลุ่มที่มีกำหนดเวลาไม่เกินหนึ่งปี เฉพาะส่วนที่คุ้มครองค่ารักษาพยาบาลสำหรับลูกจ้าง คู่สมรส บุพการี ผู้สืบสันดานที่อยู่ในความอุปการะ (เฉพาะรักษาในประเทศ) และลูกจ้างที่รักษาในต่างประเทศขณะปฏิบัติหน้าที่เป็นครั้งคราว ข้อหารือ กค 0702/2065 ข้อ 4 ยืนยันเรื่องนี้ ต้องดูกรมธรรม์ให้ครบสามจุด คือ ผู้รับประกันอยู่ในราชอาณาจักร ระยะเวลากรมธรรม์ไม่เกินหนึ่งปี และส่วนที่ยกเว้นคือส่วนค่ารักษา

ประกันชีวิต อุบัติเหตุ โรคร้ายแรงแบบกลุ่ม ข้อหารือ กค 0702/2065 ถามถึงเบี้ยกลุ่มประเภทนี้ และแนววินิจฉัยยกเว้นเฉพาะส่วนที่คุ้มครองค่ารักษาพยาบาลตามข้อ 2(77) ส่วนเบี้ยประกันชีวิตที่นายจ้างจ่ายแทนพนักงาน กรมสรรพากรมีข้อหารือตอบไว้ตรง ๆ ว่าเป็นประโยชน์เพิ่ม เงินได้ 40(1) ที่พนักงานต้องรวมคำนวณภาษี เช่น ข้อหารือ กค 0702/10407 (21 ธันวาคม 2552) และ กค 0706/397 (17 มกราคม 2549) ส่วนข้อหารือ กค 0811(กม)/795 (22 เมษายน 2541) กรณีประกันชีวิตหมู่ที่บริษัทเป็นผู้ถือกรมธรรม์ก็วินิจฉัยว่าผู้รับประโยชน์ที่แท้จริงคือพนักงาน เบี้ยส่วนของแต่ละคนจึงเป็นเงินได้ 40(1) ฝั่งบริษัท ถ้าจ่ายแทนพนักงานทุกคนเป็นการทั่วไปตามระเบียบสวัสดิการ หักรายจ่ายได้ ไม่ต้องห้ามตาม ม.65 ตรี (3) และ (13) ส่วนเงินสินไหมหรือผลประโยชน์ที่พนักงานหรือทายาทได้รับจากกรมธรรม์ กค 0702/10407 วินิจฉัยว่าได้รับยกเว้นตามมาตรา 42(13) ถ้ากรมธรรม์ผสมหลายความคุ้มครอง ให้ขอรายละเอียดเบี้ยแยกส่วนจากบริษัทประกันเพื่อแยกส่วนค่ารักษา (ยกเว้น) ออกจากส่วนอื่น (เป็นเงินได้) ข้อหารือเหล่านี้เป็นข้อเท็จจริงเฉพาะราย ควรตรวจลักษณะกรมธรรม์ของกิจการก่อนปฏิบัติ

3.2 หมายเหตุ VAT ภาษีซื้อกับสวัสดิการ

• เบี้ยประกันภัย ตามปกติใบเสร็จเบี้ยประกันไม่แสดง VAT จึงมักไม่มีภาษีซื้อให้พิจารณา (ข้อนี้ไม่ได้ยืนยันจากแหล่งทางการในบทความนี้ ให้ดูใบแจ้งเบี้ยจริง)
• เครื่องแบบ คำสั่งกรมสรรพากร ที่ ป.47/2537 กำหนดว่า ถ้าเข้าเงื่อนไข (เครื่องแบบเฉพาะงานที่เก็บไว้ที่สถานประกอบการ หรือเครื่องแบบที่พนักงานแต่งเหมือนกันหรือคล้ายกันจนคนทั่วไปรู้ว่าเป็นของกิจการ คนละไม่เกิน 2 ชุดและเสื้อนอก 1 ตัวต่อปี ไม่รวมรองเท้า ชุดชั้นใน) การนำสินค้าไปทำเครื่องแบบเป็นการใช้เพื่อประกอบกิจการเองโดยตรง ไม่ถือเป็นการขายตามมาตรา 77/1(8)(ง) ผู้ประกอบการต้องลงรายการในรายงานภาษีซื้อตามที่คำสั่งกำหนด
• ค่าอาหาร งานเลี้ยง ท่องเที่ยว ที่พัก ประมวลรัษฎากร ม.82/5(4) ห้ามนำภาษีซื้อที่เกิดจากรายจ่ายเพื่อการรับรองหรือเพื่อการอันมีลักษณะทำนองเดียวกันมาหัก และประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม ฉบับที่ 17 ข้อ 5 อธิบายว่าค่ารับรองหรือค่าบริการนั้นครอบคลุมการจ่ายเพื่อให้บริการแก่ "บุคคลใด ๆ" ไม่ว่าจะอำนวยประโยชน์แก่กิจการหรือไม่ เช่น ค่าที่พัก ค่าอาหาร ค่าเครื่องดื่ม ค่ามหรสพ ค่ากีฬา ไม่พบข้อหารือที่เปิดอ่านซึ่งตอบตรง ๆ ว่าสวัสดิการอาหารหรือท่องเที่ยวของพนักงานเป็นภาษีซื้อต้องห้ามหรือไม่ ความเห็นของสำนักงานคือ ให้ระวังเป็นพิเศษ ภาษีซื้อของงานเลี้ยงหรือทัวร์อาจถูกตรวจสอบ และอย่าขอเครดิตภาษีซื้อหากเอกสารไม่ครบหรือยังไม่แน่ใจ (ภาษีซื้อที่ใช้ไม่ได้ยังต้องพิจารณาว่าลงเป็นรายจ่ายได้ตามกฎหมายเงินได้หรือไม่ แยกต่างหาก)
• ภาษีซื้อทุกกรณีต้องมีใบกำกับภาษีที่ครบถ้วนในชื่อบริษัท (ม.82/5(1)(2) และประกาศ VAT ฉบับ 17 ข้อ 3) ดูรายละเอียดเพิ่มที่ ค่าใช้จ่ายอะไรหักได้ อะไรเป็นรายจ่ายต้องห้าม สำหรับบริษัท SME

3.3 เครื่องแบบ

กฎกระทรวง 126 ข้อ 2(34) ยกเว้นเงินได้ที่คำนวณได้จากมูลค่าของเครื่องแบบที่ลูกจ้างได้รับจากนายจ้าง คนละไม่เกินสองชุดต่อปี และเสื้อนอกไม่เกินหนึ่งตัวต่อปี นิยามของ "เครื่องแบบ" คือเครื่องแต่งกายและสิ่งประกอบเครื่องแต่งกายที่กำหนดให้แต่งเพื่อใช้ในการปฏิบัติงาน ไม่รวมรองเท้าที่ใช้งานได้ทั่วไป ชุดชั้นใน หรือสิ่งประกอบที่ทำด้วยโลหะหรืออัญมณีมีค่า เช่น เงิน ทองคำ ทับทิม หยก

ถ้าให้เกินจำนวนนี้ ส่วนที่เกินเป็นประโยชน์เพิ่มของพนักงาน ถ้าไม่ใช่เครื่องแบบที่กำหนดให้แต่งเพื่อปฏิบัติงาน (เช่นเสื้อกีฬาสีที่ใส่เที่ยว) ก็ไม่เข้านิยาม

3.4 อาหาร รถรับส่ง ที่พัก

ข้อหารือ กค 0706(กม.05)/1705 (6 สิงหาคม 2547) วินิจฉัยว่า ค่าอาหารชุดที่บริษัทซื้อให้พนักงานทุกคน และค่ารถสองแถวรับส่งพนักงาน เป็นประโยชน์เพิ่มของพนักงาน เข้าลักษณะเงินได้พึงประเมิน 40(1) ข้อหารือ กค 0702/3552 (8 พฤษภาคม 2555) วินิจฉัยว่าสวัสดิการค่าอาหารที่จ่ายพร้อมเงินเดือนเฉพาะวันมาปฏิบัติงาน เป็นประโยชน์โดยตรงของพนักงานที่ไม่ต้องเสียเงินค่าอาหารเอง ต้องรวมกับเงินได้ 40(1) (กรณีนี้ผู้หารือเป็นสหกรณ์)

ที่พักที่นายจ้างให้อยู่ฟรีและเงินค่าเช่าบ้าน ม.40(1) ระบุเป็นเงินได้ไว้ตรง ๆ

ข้อควรระวัง ข้อหารือเหล่านี้เป็นข้อหารือเก่า (2547 และ 2555) และข้อเท็จจริงเป็นของผู้หารือรายนั้น ๆ ถ้ากิจการของท่านมีโรงอาหาร หรือจัดอาหารให้ในสถานที่ทำงานซึ่งต่างจากข้อเท็จจริงเหล่านั้น ควรหารือก่อน

3.5 งานเลี้ยงสังสรรค์และกิจกรรมพนักงาน

ข้อหารือ กค 0706/9276 (9 พฤศจิกายน 2548) บริษัทจ่ายเงินให้คณะกรรมการสวัสดิการจัดงานกีฬาสี งานเลี้ยง เทศกาลปีใหม่ และกิจกรรมอื่น กรมสรรพากรวินิจฉัยว่า เป็นประโยชน์เพิ่ม เงินได้ 40(1) ที่พนักงานต้องรวมคำนวณภาษี เว้นแต่การจัดเลี้ยงในเทศกาลปีใหม่ ถือเป็นการให้โดยเสน่หาเนื่องในพิธีหรือตามโอกาสแห่งขนบธรรมเนียมประเพณี ซึ่งในขณะนั้นได้รับยกเว้นตามมาตรา 42(10) และฝั่งบริษัทหักรายจ่ายได้ ไม่ต้องห้ามตาม ม.65 ตรี (3) และ (13)

หมายเหตุสำคัญ มาตรา 42(10) ปัจจุบันแก้ไขโดย พ.ร.บ. แก้ไขเพิ่มเติมประมวลรัษฎากร (ฉบับที่ 40) พ.ศ. 2558 ให้เหลือเฉพาะเงินได้จากการรับมรดก ถ้อยคำเรื่องการให้โดยเสน่หาเนื่องในพิธีหรือตามโอกาสแห่งขนบธรรมเนียมประเพณีปัจจุบันอยู่ใน มาตรา 42(28) (จากบุคคลที่มิใช่บุพการี ผู้สืบสันดาน หรือคู่สมรส ส่วนที่ไม่เกินสิบล้านบาทตลอดปีภาษี) การใช้ข้อยกเว้นนี้กับงานเลี้ยงปีใหม่ของนายจ้างเป็นการอนุมานจากข้อหารือเดิม จึงควรถือเป็นแนวปฏิบัติที่ควรตรวจกับที่ปรึกษา ไม่ใช่ข้อสรุปที่ตายตัว

3.6 ท่องเที่ยวประจำปี

ข้อหารือ กค 0706(กม.05)/1705 ข้อ 3 กรณีบริษัทมีระเบียบสวัสดิการให้จัดนำเที่ยวภายใน 1 ปี โดยบริษัทออกค่าใช้จ่ายทั้งหมด วินิจฉัยว่าค่าใช้จ่ายนำเที่ยวที่บริษัทออกให้ ถือเป็นประโยชน์เพิ่มสำหรับพนักงาน ที่ใช้สิทธิ เข้าลักษณะเงินได้ 40(1) แปลว่าพนักงานที่ไม่ได้ไป ไม่มีเงินได้จากเรื่องนี้ ฝั่งบริษัท หักรายจ่ายได้ตามหลักข้อ 1 ถ้ามีระเบียบและจำนวนสมเหตุสมผล

3.7 ทุนการศึกษาบุตรพนักงาน

ฝั่งบริษัท ข้อหารือ กค 0702/392 (13 มกราคม 2553) บริษัทมีนโยบายแจกทุนการศึกษาบุตรพนักงาน ตั้งแต่ระดับเตรียมอนุบาลถึงปริญญาตรี โดยมีเงื่อนไขอายุงาน 3 ปีขึ้นไป และเกรดเฉลี่ยตั้งแต่ 2.75 ทุนละ 2,000-4,000 บาท กรมสรรพากรวินิจฉัยว่า ถ้ามีระเบียบปฏิบัติของบริษัทที่ชัดเจนใช้บังคับกับพนักงานทั้งองค์กรและจำนวนเงินไม่สูงเกินสมควร หักรายจ่ายได้ ไม่ต้องห้าม ม.65 ตรี (13) ข้อสังเกต ข้อเท็จจริงในข้อหารือบอกว่านโยบายนั้น "ยังมิได้บรรจุในระเบียบ" ของบริษัท ทางปฏิบัติจึงควรบรรจุหลักเกณฑ์ลงระเบียบก่อนจ่าย

ฝั่งพนักงาน ข้อหารือ กค 0702/2905 (3 มีนาคม 2558) วินิจฉัยเงินช่วยเหลือการศึกษาบุตรที่หน่วยงานของรัฐที่ไม่ใช่ส่วนราชการหรือรัฐวิสาหกิจจ่ายให้พนักงาน ว่าเป็นประโยชน์เพิ่ม เงินได้ 40(1) ผู้จ่ายมีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายตามมาตรา 50(1) ข้อเท็จจริงเป็นของหน่วยงานรัฐ แต่หลักคิดเรื่องการไม่เข้าข้อยกเว้นเหมือนกัน เงินทุนที่เอกชนจ่ายให้บุตรพนักงานจึงควรถือว่าเป็นเงินได้ของพนักงานเว้นแต่มีข้อยกเว้นเฉพาะ

3.8 เงินช่วยเหลืองานศพ งานสมรส

ไม่พบข้อหารือที่เปิดอ่านซึ่งตอบเรื่องนี้ตรง ๆ หลักที่ใช้ได้คือ เงินที่นายจ้างจ่ายให้เนื่องจากการจ้างงานเป็นเงินได้ 40(1) ตาม ม.40(1) และ ม.39 ฝั่งบริษัท ถ้าจ่ายตามระเบียบทั่วไปและจำนวนไม่มากเกินสมควร ใช้หลักเดียวกับ กค 0702/2065 ข้อ 5 หักรายจ่ายได้ ถ้าจ่ายโดยไม่มีระเบียบ หรือจ่ายเป็นรายกรณี เสี่ยงเป็นการให้โดยเสน่หา ต้องห้ามตาม ม.65 ตรี (3) ตัวอย่างที่คำอธิบายกรมสรรพากรเรื่อง ม.65 ตรี ยกไว้ คือบริษัทจ่ายเงินสมนาคุณให้ครอบครัวลูกจ้างที่เสียชีวิตขณะปฏิบัติหน้าที่โดยไม่มีระเบียบ เป็นรายจ่ายส่วนตัวหรือการให้โดยเสน่หา หักไม่ได้

3.9 กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (PVD) ส่วนนายจ้าง

ฝั่งบริษัท ม.65 ตรี (2) ถือว่าเงินที่บริษัทจ่ายสมทบเข้ากองทุนสำรองเลี้ยงชีพตาม พ.ร.บ.กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ เป็นรายจ่ายได้ในรอบระยะเวลาบัญชีที่จ่าย ตามหลักเกณฑ์ของกฎกระทรวง ฉบับที่ 183 (พ.ศ. 2533) ข้อ 4 ซึ่งกำหนดว่า ต้องจ่ายตามอัตราในข้อบังคับกองทุน (หรือที่รัฐมนตรีอนุมัติ) ต้องนำส่งภายในสามวันทำการนับแต่วันที่จ่ายค่าจ้าง และต้องนำส่งในรอบระยะเวลาบัญชีเดียวกับที่จ่ายค่าจ้าง ข้อ 5 ระบุว่าถ้าส่งไม่ถูกต้อง เงินสมทบนับแต่รอบนั้นเป็นต้นไปไม่ถือเป็นรายจ่าย เว้นแต่อธิบดีอนุมัติให้เป็นรายจ่ายหลังแก้ไขและจ่ายเงินเพิ่มให้กองทุนตามอัตราแล้ว

ฝั่งพนักงาน ยืนยันได้เพียงว่า เงินที่จ่ายจากกองทุนสำรองเลี้ยงชีพมีเกณฑ์ยกเว้นเฉพาะตามกฎกระทรวง 126 ข้อ 2(36) ประกอบประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีเงินได้ ฉบับที่ 52 (ข้อ 1 เรื่องเกษียณอายุ ทุพพลภาพ หรือตาย) และข้อหารือ กค 0811/4560 (6 มิถุนายน 2543) วินิจฉัยว่า ถ้าพนักงานได้รับเงินสมทบและผลประโยชน์จากกองทุนขณะยังทำงานอยู่ ไม่เข้าข้อยกเว้น ต้องรวมกับเงินเดือนและผู้จ่ายมีหน้าที่หักภาษีตาม ม.50(1) ส่วนการนับเงินสมทบของนายจ้างเป็นเงินได้ของลูกจ้างในปีที่สมทบหรือไม่ ไม่ได้เปิดพบข้อความทางการที่ตอบตรง ๆ จึงไม่สรุป ควรให้ผู้จัดการกองทุนหรือที่ปรึกษายืนยันจากเอกสารกองทุน

3.10 ค่าโทรศัพท์

ไม่พบข้อหารือที่เปิดอ่านโดยตรง หลักทั่วไป ถ้าบริษัทเป็นผู้ใช้บริการและมีใบแจ้งหนี้/ใบกำกับภาษีในนามบริษัท เป็นค่าใช้จ่ายเพื่อกิจการ หักรายจ่ายได้และขอภาษีซื้อได้ (ถ้าเอกสารครบตาม ม.82/5(1)(2)) ถ้าบริษัทจ่ายค่าโทรศัพท์ส่วนตัวของพนักงาน เช่น เป็นเงินช่วยค่าโทรศัพท์เหมาจ่ายเข้าบัญชี พนักงานรับเงินเข้าตัว ความเห็นสำนักงานคือเป็นเงินได้ 40(1) ควรแยกให้ชัดว่าเป็นของบริษัทที่ให้ใช้ทำงานหรือเป็นเงินเพิ่มให้พนักงาน

4. ตัวอย่างคำนวณ: ทัวร์ประจำปีกับค่ารักษา

สมมติว่าบริษัทมีพนักงาน 20 คน มีระเบียบสวัสดิการทั่วไป และมีรายการสองรายการในปีนี้ (ตัวเลขและอัตราภาษีด้านล่างเป็นสมมติเพื่ออธิบายหลักคิดเท่านั้น)

ผลต่อบริษัท สมมติบริษัทเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลที่ 20% รายจ่ายรวม 180,000 บาทลดภาษีได้ประมาณ 36,000 บาท

ผลต่อพนักงาน สมมติว่าส่วนเงินได้เพิ่มของพนักงานถูกภาษีที่อัตราส่วนเพิ่ม 10% ทัวร์ 6,000 บาททำให้ภาษีของเขาเพิ่มประมาณ 600 บาทต่อคน ถ้าบริษัทตัดสินใจออกภาษีแทนพนักงาน ภาษีที่ออกให้ก็เป็นเงินได้เพิ่มเติมด้วย (ม.39 ระบุว่าเงินได้พึงประเมินรวมเงินค่าภาษีอากรที่ผู้จ่ายออกแทนให้) ซึ่งต้องคำนวณใหม่ซ้อนกัน

บทเรียนคือ ส่วนที่ "ได้ยกเว้น" คือค่ารักษา ส่วนทัวร์แม้บริษัทหักได้ ก็ยังมีภาระภาษีของพนักงาน บริษัทควรบอกพนักงานล่วงหน้าและกำหนดวิธีหัก ณ ที่จ่ายในเงินเดือนให้ชัดเจน

5. การหัก ณ ที่จ่ายและเอกสารที่ต้องทำ

เมื่อสวัสดิการเป็นเงินได้ 40(1) ผู้จ่ายต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายตามมาตรา 50(1) ซึ่งกำหนดวิธีคำนวณเสมือนว่าจ่ายทั้งปีแล้วคิดภาษีตามเกณฑ์ ม.48 แล้วหารด้วยจำนวนคราวที่จ่าย ข้อหารือ กค 0702/2905 ย้ำเรื่องหน้าที่หัก ณ ที่จ่ายสำหรับเงินช่วยเหลือการศึกษาบุตรที่เป็นเงินได้ 40(1) แนวทางปฏิบัติของสำนักงานคือ รวมมูลค่าสวัสดิการที่เป็นเงินได้ไว้ในเงินได้ของเดือนที่ให้ แล้วหักภาษีตามปกติ และแสดงรวมในแบบ ภ.ง.ด.1 และหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย ดูภาพรวมแบบ ภ.ง.ด.1 3 53 ที่ ภ.ง.ด.1 ภ.ง.ด.3 ภ.ง.ด.53 ต่างกันอย่างไร และเรื่องว่าคนทำงานเป็นลูกจ้างจริงหรือไม่ จะอธิบายต่อในบทความเรื่องจ้างแรงงานกับจ้างทำของ ซึ่งจะเผยแพร่แยกต่างหาก

เช็กลิสต์เอกสารสำหรับสวัสดิการแต่ละปี

1. ระเบียบหรือคู่มือสวัสดิการเป็นลายลักษณ์อักษร มีวันที่ผู้อนุมัติ และใช้กับพนักงานทุกคนหรือทุกกลุ่มที่ระบุ
2. ใบเสร็จและใบกำกับภาษีในนามบริษัท ผูกกับรายการสวัสดิการนั้น
3. บัญชีรายชื่อผู้ได้รับ จำนวนเงินต่อคน สำหรับสวัสดิการที่ต้องรวมเป็นเงินได้
4. กรมธรรม์ประกันกลุ่ม ที่แสดงระยะเวลา ผู้รับประกัน และส่วนความคุ้มครองค่ารักษา
5. สำหรับ PVD หลักฐานการนำส่งภายในสามวันทำการ
6. บันทึกเหตุผลเมื่อจ่ายนอกระเบียบ เช่น ผู้บริหารที่ได้รับค่ารักษาเกินวงเงิน

6. ความเสี่ยงที่พบบ่อย

บริษัทที่ต้องการลดความเสี่ยง ควรเขียนระเบียบสวัสดิการให้ครบก่อนปีบัญชีเริ่ม และทบทวนปีละครั้งพร้อมการวางแผนภาษีสิ้นปี ดูเช็กลิสต์ที่ วางแผนภาษีสิ้นปีสำหรับ SME

คำถามที่พบบ่อย

สวัสดิการที่ให้พนักงานทุกคนเท่ากัน พนักงานไม่ต้องเสียภาษีใช่ไหม

ไม่ใช่เสมอไป การให้ทุกคนเท่ากันช่วยให้บริษัทหักรายจ่ายได้ แต่ฝั่งพนักงาน ประโยชน์ที่ได้รับเป็นเงินได้ 40(1) เว้นแต่เข้าข้อยกเว้น เช่น ค่ารักษาพยาบาลในประเทศ เบี้ยประกันกลุ่มส่วนค่ารักษา และเครื่องแบบไม่เกิน 2 ชุดต่อปี ตามข้อหารือ กค 0702/2065 และ กฎกระทรวง 126

ประกันสุขภาพกลุ่มที่บริษัทจ่าย พนักงานต้องรวมเป็นเงินได้ไหม

ไม่ต้องรวมเฉพาะส่วนที่ยกเว้น คือเบี้ยประกันภัยกลุ่มที่มีกำหนดไม่เกินหนึ่งปี กับบริษัทประกันในราชอาณาจักร เฉพาะส่วนคุ้มครองค่ารักษาพยาบาล ตามกฎกระทรวง 126 ข้อ 2(77) ส่วนเบี้ยของความคุ้มครองอื่นในกรมธรรม์เดียวกัน เช่น ชีวิตหรือโรคร้ายแรง ตามข้อหารือ กค 0702/10407 เป็นเงินได้ 40(1) ของพนักงาน จึงควรขอให้บริษัทประกันแยกเบี้ยแต่ละส่วน

ค่าอาหารกลางวันที่บริษัทให้ฟรี เป็นเงินได้พนักงานไหม

เป็น ตามแนวข้อหารือ กค 0706(กม.05)/1705 และ กค 0702/3552 ซึ่งวินิจฉัยว่าค่าอาหารที่บริษัทออกให้เป็นประโยชน์เพิ่ม เงินได้ 40(1) ฝั่งบริษัท หักรายจ่ายได้ถ้ามีระเบียบสวัสดิการทั่วไป ข้อหารือเป็นข้อเท็จจริงเฉพาะราย ถ้ากิจการมีรูปแบบต่างออกไป ควรหารือเพิ่ม

ซื้อชุดยูนิฟอร์มให้พนักงาน ให้ได้กี่ชุดโดยไม่เสียภาษี

ให้ได้ไม่เกินคนละ 2 ชุดต่อปี และเสื้อนอกไม่เกิน 1 ตัวต่อปี ตามกฎกระทรวง 126 ข้อ 2(34) โดยเครื่องแบบต้องเป็นเครื่องแต่งกายที่กำหนดให้แต่งเพื่อปฏิบัติงาน ไม่รวมรองเท้าทั่วไปและชุดชั้นใน ถ้าเข้าเงื่อนไขคำสั่ง ป.47/2537 ยังไม่ต้องคิดภาษีขายจากการนำสินค้าไปใช้ และบริษัทถือเป็นรายจ่ายได้

งานเลี้ยงปีใหม่และท่องเที่ยวประจำปี บริษัทหักรายจ่ายได้ไหม

หักได้ถ้ามีระเบียบสวัสดิการที่ใช้กับพนักงานทั้งองค์กรและจำนวนเหมาะสม ตามข้อหารือ กค 0706/9276 และ กค 0702/2065 ข้อ 5 ฝั่งพนักงาน ข้อหารือ กค 0706/9276 ให้จัดเลี้ยงปีใหม่เป็นการให้ตามประเพณีที่ได้ยกเว้น ส่วนทัวร์ประจำปีเป็นเงินได้ของพนักงานที่ไปใช้สิทธิ ตามข้อหารือ กค 0706(กม.05)/1705

ไม่มีระเบียบสวัสดิการเป็นลายลักษณ์อักษร จะมีปัญหาไหม

มี ข้อหารือที่ให้หักรายจ่ายได้ทั้งหมดอาศัยเงื่อนไขว่ามีระเบียบปฏิบัติที่ใช้บังคับเป็นการทั่วไป (กค 0702/2065 ข้อ 5 และ กค 0702/392) ถ้าจ่ายเป็นรายกรณีโดยไม่มีระเบียบ เสี่ยงเป็นรายจ่ายส่วนตัวหรือการให้โดยเสน่หา ต้องห้ามตามมาตรา 65 ตรี (3) แนะนำให้ทำระเบียบก่อนจ่าย

เงินสมทบกองทุนสำรองเลี้ยงชีพส่วนนายจ้าง บริษัทหักรายจ่ายได้ไหม

หักได้ในรอบระยะเวลาบัญชีที่จ่าย ถ้าจ่ายตามอัตราในข้อบังคับกองทุน ส่งภายในสามวันทำการนับแต่วันจ่ายค่าจ้าง และส่งในรอบบัญชีเดียวกัน ตามกฎกระทรวง 183 (พ.ศ. 2533) ข้อ 4 ถ้าส่งไม่ถูกต้อง เงินสมทบนับแต่รอบนั้นอาจไม่ถือเป็นรายจ่ายตามข้อ 5

ให้ Tawan Consultant ช่วยดูแลเรื่องนี้

ทีมบัญชีของ ตะวัน คอนซัลแทนท์ (Tawan Consultant) ช่วยเจ้าของ SME เขียนระเบียบสวัสดิการให้หักรายจ่ายได้ ตรวจว่าสวัสดิการแต่ละรายการเป็นเงินได้พนักงานหรือไม่ คำนวณและหัก ณ ที่จ่าย ภ.ง.ด.1 ออก 50 ทวิ ตรวจภาษีซื้อและเอกสาร สอบถามเบื้องต้นฟรีได้ผ่านช่องทางด้านล่าง

• โทร: 096-692-2528
• LINE: @962iwlqe
• ที่อยู่: 34 ซอยเพชรเกษม 28 แยก 16 แขวงปากคลองภาษีเจริญ เขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร 10160
• เวลาทำการ: จันทร์–ศุกร์ 8:30–17:30
• เว็บไซต์: www.tawanconsultant.com

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือภาษีสำหรับกรณีเฉพาะ กฎหมายและแนวปฏิบัติอาจเปลี่ยนแปลง ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจ

แหล่งอ้างอิง

1. ประมวลรัษฎากร มาตรา 39, 40(1), 42(1)(2)(3)(10)(13)(17)(28), 50(1) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5937.html
2. ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ตรี (2), (3), (13) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5939.html และคำอธิบายเงื่อนไขมาตรา 65 ตรี https://www.rd.go.th/827.html
3. กฎกระทรวง ฉบับที่ 126 (พ.ศ. 2509) ข้อ 2(4), 2(34), 2(36), 2(77) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/2502.html
4. กฎกระทรวง ฉบับที่ 183 (พ.ศ. 2533) ว่าด้วยกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ ข้อ 3-5 กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/2490.html
5. ข้อหารือ กค 0702/2065 (9 มีนาคม 2561) สวัสดิการพนักงาน https://www.rd.go.th/26842.html
6. ข้อหารือ กค 0706/10504 (16 ธันวาคม 2548) ค่ารักษาพยาบาล https://www.rd.go.th/30668.html
7. ข้อหารือ กค 0706/9276 (9 พฤศจิกายน 2548) เงินค่าสวัสดิการของพนักงาน https://www.rd.go.th/30744.html
8. ข้อหารือ กค 0706(กม.05)/1705 (6 สิงหาคม 2547) ประโยชน์เพิ่มของพนักงาน https://www.rd.go.th/24358.html
9. ข้อหารือ กค 0702/3552 (8 พฤษภาคม 2555) สวัสดิการค่าอาหาร https://www.rd.go.th/46536.html
10. ข้อหารือ กค 0702/392 (13 มกราคม 2553) ทุนการศึกษาบุตรพนักงาน https://www.rd.go.th/42433.html
11. ข้อหารือ กค 0702/2905 (3 มีนาคม 2558) เงินช่วยเหลือการศึกษาบุตร https://www.rd.go.th/28205.html
12. ประมวลรัษฎากร มาตรา 77/1(8)(ง) กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5205.html
13. ประมวลรัษฎากร มาตรา 82/5 กรมสรรพากร https://www.rd.go.th/5206.html
14. ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม ฉบับที่ 17 ข้อ 3-5 https://www.rd.go.th/3409.html
15. คำสั่งกรมสรรพากร ที่ ป.47/2537 เครื่องแบบของพนักงาน https://www.rd.go.th/3600.html
16. ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีเงินได้ ฉบับที่ 52 ข้อ 1 https://www.rd.go.th/3197.html
17. ข้อหารือ กค 0702/10407 (21 ธันวาคม 2552) เบี้ยประกันชีวิตให้พนักงาน https://www.rd.go.th/42159.html
18. ข้อหารือ กค 0706/397 (17 มกราคม 2549) เบี้ยประกันชีวิตให้พนักงาน https://www.rd.go.th/30689.html
19. ข้อหารือ กค 0811(กม)/795 (22 เมษายน 2541) ประกันชีวิตหมู่ https://www.rd.go.th/23028.html
20. ข้อหารือ กค 0702/4944 (5 กรกฎาคม 2554) ประกันภัยกลุ่ม ข้อ 2(77) https://www.rd.go.th/45383.html
21. ข้อหารือ กค 0811/4560 (6 มิถุนายน 2543) เงินจากกองทุนสำรองเลี้ยงชีพขณะยังทำงาน https://www.rd.go.th/23955.html